Emre Aladağ
Geçen hafta küresel piyasalarda enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini yukarı taşıması risk iştahını azalttı. Cuma günü açıklanan verilere göre, ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustos ayında aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 oranında artış kaydetti.
Fed'in Faiz Kararı ve Para Piyasaları
Ülkede çekirdek enflasyon aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentileri geride bıraktı. ABD Merkez Bankası (Fed) tarafından bu hafta açıklanacak faiz kararı piyasaların merkezinde yer alıyor.
İstihdam piyasasındaki güçlü görünüm, artan enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh'un enflasyonla mücadele mesajları sonrasında, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in bu hafta faiz artıracağı yönündeki olasılık yüzde 87 seviyesine ulaştı. Bu beklentilerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,97 seviyesinde dengelenirken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,4 oldu ve altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 329 dolarda işlem gördü.
Orta Doğu'da Enerji Arzı Endişeleri
Orta Doğu bölgesinde tırmanan jeopolitik gerilimler de piyasalardaki risk iştahını törpüleyen temel unsurlar arasında bulunuyor. Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak devreye soktuğu günlük 7 milyon varil kapasiteli "Petroline" isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın Irak'tan düzenlenen saldırılarla kapatılması, petrol arzına yönelik kaygıları artırdı.
Yaşanan bu gelişmelerin ardından yeni haftanın ilk işlem gününde kasım vadeli Brent petrol ün varil fiyatı yüzde 2,6 artışla 107,3 dolardan işlem görüyor. Öte yandan Hürmüz Boğazı başlığı altında İran ve Arap ülkeleri arasında yarın gerçekleştirilmesi planlanan bölgesel toplantının ertelendiği bildirildi.
Yapay Zeka Sektöründe Gelişmeler
Teknoloji alanında ise yapay zeka sistemlerinin yavaşlatılmasına yönelik tartışmalar şirket hisselerinde satış baskısına yol açtı. Yapay zeka şirketi Anthropic'in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, sistemlerin kontrol edilmesine ilişkin artan endişeler nedeniyle şirketlere çağrıda bulundu.
"Yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme"
Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ile ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI'ın Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, sosyal medya paylaşımlarıyla Amodei'ye destek verdiler.
New York Borsasında Cuma Seyri
New York borsası, petrol fiyatlarındaki artışın hız kesmesiyle birlikte cuma gününü yükselişle kapattı. Petrol fiyatları, Omman ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşmaya varabileceğine yönelik haberlerle cuma günü gerilemişti.
Aynı dönemde Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi eylül ayında 47,8'e gerileyerek beklentilerin altında kaldı. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6 oranına yükseldi. Ülkede federal bütçe açığı ağustosta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara geriledi.
Söz konusu verilerle Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,96 oranında değer kazandı. ABD endeks vadeli kontratlar güne negatif bir başlangıç yaptı.
Avrupa Piyasalarında İngiltere ve Faiz Beklentileri
Avrupa borsaları cuma gününü alış ağırlıklı bir seyirle tamamlarken, bu hafta İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararı yatırımcıların odağında bulunuyor. Bankanın politika faizini sabit tutması öngörülüyor.
Cuma günü açıklanan verilere göre İngiltere ekonomisi temmuzda beklentileri aşarak yüzde 0,4 büyüdü. Yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları tetiklemesi ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesi, BoE'nin bu yıl içinde politika faizinde artışa gitmesi beklentilerini canlı tutuyor.
Haftanın ilk işlem gününde Avrupa'da endeks vadeli kontratlar güne karışık bir seyirle başladı.
Asya Borsalarındaki Karışık Seyir
Asya borsalarında yeni haftanın açılışında karışık bir tablo öne çıkıyor. Bölgede teknoloji şirketlerinde yaşanan düşüşler dikkat çekerken, Güney Koreli SK Hynix hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics hisseleri yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp hisseleri yüzde 11,4 oranında değer kaybetti.
Asya'da bu hafta Japonya Merkez Bankası (BoJ) faiz kararı takip edilecek. Artan enerji maliyetlerinin yarattığı enflasyonist baskı ve yenin değer kaybı nedeniyle bankanın yüzde 1 seviyesindeki politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor. Bugün açıklanan verilere göre Japonya'da temmuz ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 0,2 azalışla yıllık yüzde 3,9 artış göstererek beklentilerin altında kaldı.
Borsa İstanbul ve Döviz Piyasası
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,51 değer kazanarak 14.467,25 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksi ne dayalı ekim vadeli kontrat cuma akşam seansında normal seansa göre yüzde 0,14 yükseldi.
Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 48,5121 seviyesinden tamamlarken, bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,6200 seviyesinden işlem görüyor. Analistler, yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın yapacağı açıklamaların takip edileceğini belirtti.