Emre Aladağ
Petrol fiyatları ndaki gerileme, enflasyonun kontrol altında tutulabileceğine ilişkin iyimserliği destekleyerek küresel piyasalarda risk iştahını artırıyor. Analistler, enerji fiyatlarının artmaması durumunda ABD Merkez Bankası (Fed)'in enflasyon hedefine daha kolay yaklaşabileceğini belirtirken, ABD ekonomisinin gücünü korumasının sıkı para politikasını daha yönetilebilir kıldığını ifade etti.
Orta Doğu Gelişmeleri ve Petrol Piyasasındaki Seyir
Suudi Arabistan ile Yemen'deki Husiler arasındaki çatışmalara dair endişeler sürse de, Orta Doğu'dan petrol sevkiyatı için alternatif yollar bulunabileceği beklentisi fiyatlardaki düşüşte etkili oldu. Bu gelişmelerle kasım vadeli Brent petrol'ün fiyatı yüzde 1,3 azalışla 103,4 dolar seviyesinde seyrediyor.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, İran'la savaşın evrileceği aşamaya ilişkin kritik bir karar aşamasında olduğunu belirterek:
"Önümde vermem gereken önemli bir karar var. İçeri girip onları yok etmek istiyor muyum, istemiyor muyum?"
ABD Borsaları ve Makroekonomik Veriler
Söz konusu gelişmelerle New York borsası günü yükselişle tamamlarken, Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre ABD'de dizelin galon başına ortalama fiyatı yaklaşık 6,40 dolar a çıkarak rekor tazeledi. Makroekonomik veri tarafında ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 12 Eylül ile biten haftada 196 bine geriledi.
Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,61, S&P 500 endeksi yüzde 1,14 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,69 değer kazandı. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,94'te yatay seyrederken, altının onsu yüzde 0,5 artışla 4 bin 363 dolar dan işlem görüyor.
Avrupa Borsaları ve İngiltere Merkez Bankası Kararı
Avrupa borsaları, jeopolitik gerilimlerin azalabileceğine yönelik iyimserlik ve petrol fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle pozitif seyretti. Otomotiv, telekom ve perakende şirketlerinin hisselerinde görülen yükseliş endekslere yansıdı.
İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda yüzde 3,75'te sabit tuttu. BoE Para Politikası Kurulunun açıklamasında, kurul üyelerinden BoE Başkanı Andrew Bailey dahil 6'sının faizin sabit tutulması, 3'ünün ise 25 baz puan artırılarak yüzde 4'e çıkarılması yönünde oy kullandığı bildirildi.
Banka, enflasyonun 2027'nin ilk çeyreğinde yüzde 4'ün hafif üzerine çıkabileceğini öngörürken, tahvil portföyünü 2034 yılına kadar yıllık ortalama 46 milyar sterlinlik azaltımla düşüreceğini duyurdu. BoE Başkanı Bailey:
"Orta Doğu'daki çatışmanın, uzun bir süre devam etmesi ve ikinci tur etkilerin ortaya çıkma riskinin artması halinde, para politikasının sıkılaştırılması gerekebilir."
Avro Bölgesi'nde ağustos ayına ilişkin TÜFE aylık yüzde 0,4 artarken, yıllık yüzde 3,2 ile beklentilerin hafif altında yükseldi. Diğer taraftan Trump, Avrupa Birliği (AB)'nin Kanada'nın ilk "ortak üye" olmasını istemesine tepki göstererek, bunun "düşmanca hareket" olduğunu düşünmesi halinde Avrupa'ya ciddi tarifeler getireceğini söyledi.
Asya Borsaları ve Japonya Merkez Bankası'nın Faiz Artırımı
Asya borsaları enerji fiyatlarındaki düşüş ve teknoloji hisselerindeki toparlanmayla pozitif seyrederken, bölgede Japonya Merkez Bankası (BoJ)'nın faiz kararı odakta yer aldı. BoJ, politika faizini 25 baz puan artışla 31 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 1,25'e çıkardı; karar 7'ye karşı 2 oyla alındı.
BoJ açıklamasında:
"Taze gıda hariç tüm kalemleri kapsayan TÜFE'deki yıllık artış oranı, son dönemde ılımlı şekilde yükseliyor. Bunun nedeni, işletmeler arası işlemlerdeki fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskının tüketici fiyatlarına yansımaya başlaması ve ücret artışlarının satış fiyatlarına yansıtılmasına yönelik adımların devam etmesi."
Japonya'da ağustos ayı enflasyonu yüzde 1,9 ile beklentilerin altında gerçekleşirken, dolar/yen paritesi yüzde 0,2 artışla 157,2 seviyesinde seyrediyor. Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,6, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,8, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,7 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 değer kazandı.
Borsa İstanbul'da Yükseliş ve Kurumların Aldığı Kararlar
Dün alış ağırlıklı seyreden Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,95 değer kazanarak 13.509,76 puandan tamamladı. Dolar/TL kuru ise bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 48,7660'tan işlem görüyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), likidite koşullarının yakından takip edileceğini ve gerek görülmesi halinde her türlü ek tedbirin alınacağını bildirdi. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'ta işlem gören tüm yatırım fonlarının işleme kapatılmasına ve bazı fonların tasfiye edilmesine karar verdi. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ise bankaların 16 Eylül'den sonra geri aldıkları kendi paylarının yıl sonuna kadar çekirdek sermayeden indirim kalemi olarak dikkate alınmamasını kararlaştırdı.
Analistler bugün yurt içinde uluslararası yatırım pozisyonu, yurt dışında ise ABD'de sanayi üretimi, İngiltere'de perakende satışlar, Almanya'da Üretici Fiyat Endeksi ve Avro Bölgesi'nde cari dengenin takip edileceğini belirtti. BIST 100 endeksinde teknik açıdan 13.700 ve 13.800 puan direnç, 13.400 ve 13.300 puan destek konumunda bulunuyor.