Emrah Aladağ
İstanbul'un simge yapılarından Ayasofya, yaklaşık 1.500 yıllık tarihi boyunca kilise, cami ve müze olarak farklı dönemlere tanıklık etti. 2020 yılında alınan yargı kararı ve Cumhurbaşkanlığı kararıyla yeniden cami statüsü kazanan Ayasofya, 24 Temmuz 2020 tarihinde kılınan cuma namazıyla tekrar ibadete açıldı.
532 yılında kilise olarak inşa edildi
Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından 532-537 yılları arasında İstanbul'un tarihi yarımadasında inşa ettirilen Ayasofya, uzun yıllar patrik katedrali olarak hizmet verdi. Döneminin en önemli dini yapılarından biri olan eser, mimarisi ve büyüklüğüyle dünya tarihinin simge yapıları arasında yer aldı.
Fetihle birlikte camiye dönüştürüldü
İstanbul'un 1453 yılında Osmanlı Devleti tarafından fethedilmesinin ardından Fatih Sultan Mehmed, Ayasofya'yı camiye dönüştürdü. Fethin sembollerinden biri haline gelen yapıda ilk cuma namazı da Fatih Sultan Mehmed'in katılımıyla kılındı. Ayasofya, Osmanlı döneminde şehrin en büyük ibadethanelerinden biri olarak kullanıldı.
1934 yılında müze oldu
Cumhuriyet döneminde 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile müzeye dönüştürülen Ayasofya'da restorasyon ve bilimsel çalışmalar başlatıldı. Yapı, 1935 yılından itibaren müze olarak ziyaretçilere açıldı ve bu statüsünü uzun yıllar korudu.
Ayasofya'nın yeniden cami olması için hukuki süreç başladı
Ayasofya'nın yeniden cami olarak ibadete açılması yönündeki hukuki süreç ilk kez 2005 yılında yargıya taşındı. Açılan dava Danıştay 10. Dairesi tarafından reddedildi. Daha sonra 2016 yılında yeniden açılan dava da 2018 yılında sonuçsuz kaldı.
Aynı dönemde Ayasofya'nın ibadete açık bölümü olan Hünkar Kasrı'na Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından imam görevlendirildi. Burada vakit namazları kılınmaya başlanırken, 29 Mayıs 2020 tarihinde İstanbul'un Fethi'nin 567. yıl dönümünde Fetih Suresi okunmasıyla birlikte Ayasofya yeniden kamuoyunun gündemine geldi.
Danıştay kararıyla müze statüsü kaldırıldı
"Ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine ilişkin Bakanlar Kurulu kararının iptali" istemiyle açılan dava kapsamında Danıştay 10. Dairesi, 10 Temmuz 2020 tarihinde 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal etti. Kararda, Ayasofya'nın vakıf senedindeki cami vasfı dışında kullanılmasının hukuken mümkün olmadığı belirtildi.
24 Temmuz 2020'de yeniden ibadete açıldı
Danıştay kararının ardından yayımlanan 2729 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Ayasofya'nın yönetimi Diyanet İşleri Başkanlığı'na devredildi ve yapı yeniden cami statüsü kazandı. Ayasofya, 24 Temmuz 2020 tarihinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı cuma namazıyla 86 yıl aradan sonra yeniden ibadete açıldı.
Dünya mirası listesinde yer alıyor
Yaklaşık 916 yıl kilise, 481 yıl cami olarak kullanılan Ayasofya, farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan en önemli kültür varlıklarından biri olarak kabul ediliyor. Yapı, 1985 yılından bu yana UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer almayı sürdürüyor.
Haberin Editörü: Emrah Aladağ