Emre Aladağ
Küresel piyasalarda ABD Merkez Bankası (Fed) kanadından gelen faiz adımlarının yarattığı baskı, New York'taki zirve trafiği öncesinde canlanan diplomatik beklentilerle dengeleniyor. Fed'in Temmuz 2023 sonrasındaki ilk faiz artışına imza atmasının ardından Fed Başkanı Kevin Warsh tarafından verilen şahin yönlendirmeler risk iştahını zayıflatırken, yeni haftada devreye giren liderler diplomasisi varlık fiyatlarına toparlanma getirdi.
Orta Doğu hattındaki gerginlikler ile Rusya-Ukrayna savaşının akaryakıt maliyetlerini yukarı taşıması küresel enflasyon görünümünü olumsuz etkilemeyi sürdürüyor. Para piyasalarında Fed'in sene sonuna dek yeni bir faiz artırımına gidebileceği ihtimali masada kalırken, yatırımcılar bu hafta çok sayıda Fed yetkilisinin yapacağı sözle yönlendirmeleri izleyecek.
BM Zirvesi Öncesi Petrol Fiyatlarında Gevşeme
ABD'de toplanacak olan Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu kapsamında gerçekleşecek kritik temaslar jeopolitik riskleri aşağı çekme umudunu güçlendirdi. Özellikle Washington ile Pekin yönetimleri arasındaki liderler düzeyindeki randevuların enerji koridorlarını rahatlatabileceği beklentisi, akaryakıt maliyetlerinde düşüş başlattı.
Kasım vadeli Brent petrol varil fiyatı yüzde 2,1 gerilemeyle 101,7 dolar seviyesine çekilerek enflasyon endişelerini kısmen hafifletti. Analistler, enerji arzına dair pürüzlerin giderilmesinin merkez bankalarının faiz patikasını belirginleştireceğini ve piyasalardaki belirsizlik havasını dağıtacağını öngörüyor.
ABD ve Çin Arasında Manhattan Zirvesi
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından ABD'ye yapılması planlanan seyahat öncesinde tarafların ekonomi kurmayları kritik bir müzakere yürüttü. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ve Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng heyetleri, New York'ta yer alan JPMorgan Chase genel merkez binasında gün boyu süren bir toplantı gerçekleştirdi.
Masadan olumlu mesajlarla ayrılan Bakan Bessent, temasların ardından şu değerlendirmede bulundu:
"Çin ile ticaret ve yapay zeka konusunda çok başarılı bir görüşme gerçekleştirdik."
Yeniden bir araya gelme kararı alan taraflar arasında Washington'ın ikili bir bildirim mekanizması kurulmasını önerdiği bildirildi. Sürece dair konuşan ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise Tahran yönetimine seslenerek şu ifadeleri kullandı:
"İran'ın müzakere masasına dönmesi için kapı açık."
ABD Tahvilleri, Altın ve New York Borsaları
Gelişmelerin ışığında ABD 10 yıllık tahvil faizi haftaya yatay seyirle yüzde 5 seviyesinden giriş yaparken, dolar endeksi Fed'in artırım patikası fiyatlamalarıyla ulaştığı 100 bandındaki seyrini korudu. Yükselen tahvil getirileri ve kuvvetli doların baskıladığı altının ons fiyatı haftaya yüzde 0,5 kayıpla 4 bin 355 dolar seviyesinden başladı.
Wall Street cephesinde cuma günkü kapanışta S&P 500 endeksi yüzde 0,17 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,3 prim yaparken, Dow Jones endeksi yüzde 0,18 düşüş kaydetti. Yeni haftanın ilk işlemlerinde ABD endeks vadeli kontratları pozitif tarafta hareket ediyor.
Avrupa'da Jeopolitik Tansiyon ve Tahvil Getirileri
Avrupa piyasalarında yatırımcılar BM Genel Kurulu temasları, enerji maliyetleri ve Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verilerine odaklanmış durumda. Bölge genelinde çatışma riskleri sıcaklığını korurken Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna'da askeri lojistik merkezi, depo ve gemi unsurlarını hedef aldıklarını duyurdu.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştirdiği telefon diplomasisinde New York buluşmasını kararlaştırdıklarını belirterek şu açıklamayı yaptı:
"New York'ta buluşmak üzere anlaştık ve bu görüşme pek çok şeyi değiştirebilir. Diplomatik bir dinamik mevcut."
Kıtada enerji faturalarının yarattığı baskı sürerken Almanya, İngiltere ve Fransa 10 yıllık tahvil getirilerindeki yükseliş eğilimi dikkat çekti. Cuma günkü işlemlerde İngiltere'de FTSE 100 yüzde 1,45, İtalya'da FTSE MIB 30 yüzde 1,60, Fransa'da CAC 40 yüzde 1,49 ve Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,60 değer yitirirken, yeni haftada vadeli kontratlar güne artı bölgede başladı.
Asya Borsalarında Şi-Trump Beklentisi
Pekin ile Washington arasındaki diplomasi adımları Asya piyasalarını canlandırırken, 23 Eylül'de ABD'ye gelmesi planlanan Şi Cinping ile Donald Trump'ın görüşmesinden uzlaşma çıkabileceği fiyatlanıyor. İki ülke ilişkileri, Trump'ın ikinci dönemindeki gümrük tarifeleri, teknoloji engelleri ve Çin'in nadir toprak elementleri kısıtlamalarıyla tıkanmış; 30 Ekim 2025'te Güney Kore'nin Busan kentindeki randevuda geçici uzlaşı sağlanmıştı.
Petrol fiyatlarındaki gerilemenin de desteklediği Asya seansında kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,3, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,5 ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,5 değer kazandı. Japonya piyasalarında ise resmi tatil dolayısıyla işlem gerçekleşmedi.
Yurt İçi Piyasalar ve SPK'nın Tasfiye Kararı
Cuma gününü yüzde 1,67 kayıpla 13.284,42 puandan tamamlayan BIST 100 endeksinde, VİOP BIST 30 ekim vadeli kontratı akşam seansında yüzde 0,14 düşüş gösterdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu kapsamındaki temasları için New York'a ulaştı.
Yurt içinde Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül'de açıkladığı 7 portföy yönetim şirketine ait 131 yatırım fonunun tasfiye sürecinde takvimi revize etti. Piyasa şartları ve portföy yapıları gözetilerek, Türkiye İş Bankası ile Ziraat Bankası yetkilendirmesiyle daha önce azami 3 ay olarak planlanan süreç 6 aya uzatıldı.
Serbest piyasada cuma günü 48,7650 seviyesinden kapanan Dolar/TL kuru yeni güne bankalararası piyasada yüzde 0,1 artışla 48,8010 seviyesinden başladı. Yurt içinde kapasite kullanım oranı, reel kesim güven endeksi ve Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE) takip edilirken, teknik analizde BIST 100 için 13.100 ve 13.000 seviyeleri destek, 13.400 ve 13.500 puan direnç kademeleri olarak öne çıkıyor.