Burak ULU
New York'ta gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu görüşmelerinden piyasaların beklediği iyimser havanın çıkmaması, küresel ölçekte temkinli bir bekleyişe yol açtı. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki jeopolitik risklerin kasım ayındaki Kongre seçimlerine kadar devam edebileceği kaygısı, Brent petrolün varil fiyatını yeniden 100 dolar sınırının üstüne taşıdı.
ABD Ekonomisinde Aşırı Isınma ve PMI Rakamları
Yüksek seyreden enerji maliyetlerinin paralelinde, Amerika'da ekonomik aktivitenin gücünü koruması enflasyonist baskıların yoğunlaşacağı endişelerini artırdı. Ülkede eylül ayına ait imalat sanayi PMI verisi 57 ile son 52 ayın, hizmet sektörü PMI ise 58,7 ile 59 ayın zirvesine yerleşerek piyasa beklentilerinin çok üzerinde gerçekleşti.
Fed'in Şahin Sinyalleri ve Faiz Beklentisi
Güçlü makroekonomik tablo, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) sıkılaşma politikasını sürdüreceği beklentisini perçinledi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, kurumun önümüzdeki ay 25 baz puanlık bir faiz artırımına gitme olasılığı yüzde 70'e kadar yükseldi.
Michael Barr'dan Kritik Enflasyon Uyarısı
Bu beklentiyi güçlendiren bir diğer faktör ise banka yetkililerinin yaptığı sözlü yönlendirmeler oldu. İş gücü piyasasındaki risklerin hafiflediğini ancak enflasyon hedeflerine yönelik tehlikelerin büyüdüğünü belirten Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, mevcut duruma dair şu açıklamayı yaptı:
"Enflasyonun hedeflenen seviyeye gerilemesini sağlamak amacıyla ilave politika ayarlamalarına ihtiyaç duyulabilir."
Tahvil Getirilerinde 2007'den Bu Yana En Yüksek Zirve
Enflasyon korkularının Hazine ihalelerindeki zayıf taleple birleşmesi sonucunda ABD 10 yıllık tahvil getirisi yüzde 5,135 oranına ulaşarak Temmuz 2007 sonrası dönemin rekorunu kırdı. Benzer şekilde 2 yıllık tahvil faizi de yüzde 4,947 seviyesine çıkarak Mayıs 2024'ten beri görülen en üst noktayı test etti.
Döviz, Petrol ve Altın Piyasalarında Son Durum
Piyasa uzmanları, 2 yıllık getirilerin para politikasına, 10 yıllık getirilerin ise kalıcı fiyat artışı beklentilerine daha duyarlı tepki verdiğini vurguluyor. Günün devamında 10 yıllık faizler yüzde 5,12 sularında dengelenirken, kasım vadeli Brent petrol sözleşmeleri ufak bir çekilmeyle 102,3 dolara, dolar endeksi ise dünkü 101,2'lik iki ayın zirvesinden 101,1 seviyesine indi.
Emtia tarafında altının onsu dünkü yüzde 1,6'lık sert değer kaybıyla 4 bin 287 dolara kadar gerilemişti. Ancak uluslararası ticari risklerdeki kısmi yumuşama sayesinde değerli metal, yeni güne yüzde 0,1'lik toparlanmayla 4 bin 293 dolardan giriş yaptı.
Çin Lideri Şi'den ABD'ye 11 Yıl Sonra İlk Ziyaret
Ticaret diplomasisinde gözler, 11 senelik aranın ardından Amerika'ya ayak basan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve onu havalimanında karşılayan ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşmelere çevrildi. Üç günlük Washington temaslarında, özellikle nadir toprak elementleri hususunda bir mutabakat sağlanıp sağlanmayacağı yakından izleniyor.
Busan Mutabakatı Uzatıldı ve 12 Saatlik Mesai
İkili ilişkiler adına olumlu bir sinyal de ABD Hazine Bakanı Scott Bessent cephesinden geldi. Bakan, kasım ayında süresi dolacak olan Busan mutabakatının geçerliliğini 10 Ocak'a kadar uzatmak üzere uzlaştıklarını kamuoyuna duyurdu.
Aynı yetkili, Amerikan kanalında Çin Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile pazar günü New York'ta bir araya geldiklerini de aktardı. Bessent, bu yoğun zirvenin tam 12 saat sürdüğünü ancak çözüme kavuşturulması gereken bazı başlıkların hala masada olduğunu bildirdi.
Avrupa'da PMI Zirvesi ve Yeni Faiz Endişesi
Kıta Avrupası'nda ise dün İngiltere dışındaki tüm majör borsalarda satıcılı bir tablo hakimdi. Avro Bölgesi bileşik PMI rakamının eylülde 53,1 ile 41 ayın en üst noktasına tırmanması, piyasalarda Avrupa Merkez Bankasının (ECB) yılı kapatmadan yeni bir faiz artırımına gidebileceği ihtimalini şekillendirdi.
Havacılık Sektörünün Enerji Maliyeti Çıkmazı
Yükselen enerji maliyetleri havacılık şirketlerini de ciddi şekilde zorlamaya başladı. Durumun bilet fiyatlarına yansıyacağına dikkat çeken Ryanair CEO'su Michael O'Leary, sektörel tehlikeyi şu sözlerle dile getirdi:
"Hava yolu şirketlerinin yüksek petrol fiyatlarını kendi bünyelerinde karşılayamaması nedeniyle uçak bileti fiyatları artabilir."
Suriye Temasları ve Avrupa Endekslerinde Kayıplar
Diplomatik alanda AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara ile bir araya gelerek ikili ilişkileri daha ileri bir seviyeye taşıma niyetinde olduklarını belirttiler.
Günün sonunda kıta borsaları ağırlıklı olarak eksi yazdı. İngiltere FTSE 100 yatay bir seyir izlerken, İtalya FTSE MIB 30 yüzde 0,21, Fransa CAC 40 yüzde 0,39 ve Almanya DAX 40 yüzde 0,66 oranında değer kaybetti. Amerika tarafında da S&P 500 yüzde 0,75, Nasdaq yüzde 1,13 ve Dow Jones yüzde 0,68 düşüşle günü tamamladı.
Asya Borsaları ve Japonya'nın Daralan PMI Rakamları
Uzak Doğu borsalarında genel olarak satış baskısı izlenirken, üç günlük tatilin ardından işleme açılan Japonya piyasaları pozitif ayrıştı. Ülkede eylül ayı imalat sanayi PMI 54,1, hizmet sektörü PMI 51,6 ve bileşik PMI 52,5 düzeyine inerek bir önceki aya kıyasla ivme kaybetti.
Verilerdeki bu yavaşlamaya rağmen Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,3 oranında prim yaptı. Buna karşılık Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 0,7, Çin Şanghay bileşik endeksi ise yüzde 1 değer yitirdi. Güney Kore borsası ise resmi tatil dolayısıyla kapalıydı.
BIST 100'de Alıcılı Seyir ve Zirve Diplomasisi
Yurt içi pay piyasalarında Borsa İstanbul BIST 100 endeksi, önceki işlem seansını yüzde 0,40 kazançla 13.251,85 puandan yeşil bölgede tamamladı. Ancak VİOP'ta BIST 30 ekim vadeli sözleşmesi akşam işlemlerinde yüzde 0,35'lik bir geri çekilme yaşadı.
BM'de Kritik Erdoğan-Zelenskiy Görüşmesi
New York'taki diplomasi trafiğinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy ile bir araya geldi. İletişim Başkanlığının açıklamasına göre, liderler ikili münasebetlerin yanı sıra bölgedeki çatışmaların son durumunu detaylıca değerlendirdi.
Kalıcı bir barış inşası için Türkiye'nin sorumluluk almaktan kaçınmayacağını yineleyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, doğrudan temasların önemine vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:
"Ukrayna-Rusya Savaşı'nın kalıcı barışla neticelenmesi için Türkiye'nin elinden geleni yapmaya her zaman hazır olduğunu, doğrudan müzakerelerin canlandırılması için çalışmalarının devam edeceğini belirtti."
Döviz Kurları, Kritik Teknik Seviyeler ve Veri Takvimi
Yerel para piyasalarında Dolar/TL kuru dünü 48,8300 seviyesinden noktaladıktan sonra, bugün bankalararası işlemlerin açılışında ufak bir artışla 48,8520'den fiyatlanıyor.
Teknik analistler, BIST 100 endeksinde yukarı yönlü hareketlerde 13.400 ve 13.500 puanın direnç, satış baskısında ise 13.100 ile 13.000 puanın önemli destek eşikleri olduğunu belirtiyor.
Küresel piyasaların yönünü tayin edecek veri ajandasında bugün 11.00'de Almanya eylül ayı Ifo iş dünyası güven endeksi, 14.00'te Türkiye haftalık bankacılık verileri ve 14.30'da haftalık para istatistikleri izlenecek. Öğleden sonra 15.30'da ise ABD'den gelecek işsizlik başvuruları, ikinci çeyrek cari denge, inşaat izinleri ve 17.00'de açıklanacak yeni konut satışları yakından takip edilecek.