Trump, Xi ve Putin Çin'de düzenlenecek üçlü zirvede bir araya geliyor
ABD Başkanı Trump, Çin lideri Xi ve Rusya lideri Putin'in 19 Kasım'da Çin'de yapacağı görüşme öncesi Avrupalı yetkililer Ukrayna konusunda endişeli.

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, yarın Çin de tarihi bir üçlü zirve yapacak. Ancak üçlü zirvenin gündem maddeleriyle ilgili bilinenler oldukça az. Daha önce eşi benzeri görülmemiş bu üçlü zirve, her alışılagelmiş zirvede olduğu gibi aylar öncesinden heyetlerin görüşmeleri sonucunda şekillenen gündemin son aşaması olarak planlanmıyor.
Nükleer silahların yayılmasını önleme konusu ana odak noktalarından biri olarak belirtilse de, bu alanda kayda değer bir ilerleme beklenmiyor; Çin’in gündem maddeleri arasında yer alan “dünya barışını koruma” konusunda da hiçbir ilerleme beklenmiyor. Üstelik Trump aniden İran, Ukrayna ve Nvidia gibi konuları ortaya koydu; hatta Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile bir görüşme yapma fikrini bile ortaya attı.

Avrupalı yetkililerin zirveye yönelik endişeleri
Avrupa ne yapacak? Trump, pazartesi günü Avrupa’da hâlâ devam eden en uzun süreli savaştan hem bir dil sürçmesiyle hem de alaycı bir tonla bahsetti. Ukrayna’yı “en sevdiği konu” olarak nitelendiren Trump, “Ukrayna kaybediyor; Ukrayna-Rusya cephesinde ayda 25 bin asker kaybediliyor” dedi. Trump’ın gözünde Ukrayna; işgale uğramış, kendisinin barış önerisini kabul etmemiş can sıkıcı bir meseleden ibaret.
Çin Zirvesi nde bu üç ülke arasında alınacak bir Rusya-Ukrayna Savaşı kararı, Kiev’in veya Avrupalı müttefiklerinin zirveden çıkacak kararlar karşısında ne yapacağı sorusunu gündeme getirecek. Ancak ABD li Demokratların ve Ukrayna destekçisi Avrupalıların asıl gördüğü tehlike; kapalı kapılar ardında varılan mutabakatlar ve bunların Putin’in özgüvenini nasıl etkilediği.
Trump a eleştirel yaklaşan kesimlere göre Putin, hiçbir bedel ödemeden dünya sahnesinde dört yılın ardından kendine yer buldu. Böylece Rusya’yı, yeniden küresel bir süper güç olma yolunda büyük zorluklar yaşayan bir ülke olarak değil, bir günlüğüne de olsa, geçmişteki süper güç kimliğiyle sunma fırsatı yakaladı.
Avrupalı yetkililer arasındaki endişe elle tutulur derecede belirgin. Bir Avrupalı yetkili, “Trump en son kiminle görüştüyse onun söylediklerinden etkileniyor; dolayısıyla yapacağı açıklamaların temel belirleyicisi de bu olacak” dedi. Bir Avrupalı diplomat ise, “Bu görüşmeden Avrupa güvenliği adına iyi bir sonuç çıkacağını hayal etmek zor” ifadesini kullandı.
Bir başka üst düzey Avrupalı yetkili, üçlü görüşmenin yarattığı görüntünün Avrupa açısından elbette berbat olduğunu belirtti. Avrupalılar söz konusu görüşmeyi Putin’in rüyası olarak nitelendirerek, bunun Putin’in dünya sahnesine yeniden kabulünü sağlayacağını ifade etti ve Trump için en önemli meselenin, fotoğraf karesinde kimin tam ortada duracağı olacağını ekledi.
Avrupalılar, üç liderin görüşme sonrasında vereceği o fotoğrafın Batı’nın çöküşüne dair binlerce kelimeye bedel bir anlam taşıyacağını vurguluyor. Avrupalılar için tablo net: Yaklaşık beş yıl önce Ukrayna’yı sebepsiz yere işgal eden adam ve askeri yardımları kısıtlayarak Kiev’i kötü bir anlaşmayı kabul etmeye zorlayan, böylece on yıllardır süregelen ABD politikasını tersine çeviren bir Amerikan Başkanı...
Pekin'in arabuluculuk ihtimali ve çıkarları
Batı dünyasının umudu Xi'nin sağduyulu yaklaşma ihtimali Birçok Avrupalı yetkili, Pekin’in savaşta iyi niyetli bir arabulucu olarak öne çıkabileceğine dair zayıf da olsa bir umut besliyor. Bu görüş; Xi Jinping’in Putin üzerinde nükleer tehditleri azaltması yönünde baskı kurduğu izlenimine, Çin’in savaş boyunca Rusya’yı tam kapsamlı bir şekilde silahlandırmaktan kaçınmasına ve Pekin’in etkili değişimler yaratabilecek küresel bir süper güç olma arzusuna dayanıyor. Yani Avrupa, Rusya-Ukrayna Savaşı nda ABD'nin değil, Çin'in ana aktör olmasına daha sıcak bir pozisyonda.
Gündem kategorisinden bir başka haber:
Ancak bu bakış açısı, Çin’in Moskova’nın bu savaşı kaybetmemesine ne kadar acil bir ihtiyaç duyduğu ve ABD’nin bu yıl İran ve Venezuela gibi Çin müttefiki iki ülkeye karşı ne denli sert ve baskıcı bir tutum sergilediği göz önünde bulundurulunca oldukça zayıflıyor. Pekin, bu ülkelerin yaşadığı yıpranmanın intikamının, Batı bloğunun Ukrayna’da bir yenilgiye uğramasıyla alınmasını arzuluyor olabilir.
ABD'nin Rusya ve Ukrayna adımları
Geçtiğimiz ay, Trump’ın damadı Jared Kushner ve arkadaşı Steve Witkoff öncülüğünde yürütülen ve “ABD Barış Süreci” olarak adlandırılan adımlar, Ukrayna ve Avrupa’daki NATO ülkeleri için art arda darbeler niteliğindeydi. İlk olarak Trump, Rusya’dan dizel yakıt alımına yönelik bir anlaşma yaparak yıllardır uygulanan yaptırımları boşa çıkardı ve Kremlin’in savaş kasasını yeniden doldurmasının önünü açtı.
Bu hamleyi 3 Kasım ABD Ara Seçimleri öncesi dizel fiyatlarını düşürerek seçimlerden Demokrat zaferi çıkmasını engellemek için yapsa da Demokratlar Kongre'nin hem alt hem de üst kanadında tarihi iki zafer kazandı. Ardından, Ukrayna’nın Rus füzelerine karşı gece savunmasında hayati öneme sahip olan ABD istihbarat paylaşımında ve Starshield hizmetlerinde kesintiler yaşandı.
Geçtiğimiz ay Kremlin’de gerçekleşen bir görüşmede Witkoff, emekli bir Amerikalı öğretmen ve ABD ordusu gazisi olan Stephen Hubbard’ın serbest bırakılmasının ardından Putin’i “insani” biri olarak nitelendirdi. Ardından Kushner, Washington’da Putin’in temsilcisiyle görüştükten sonra barış sürecini, Avrupa için yeni bir güvenlik altyapısı oluşturma girişimi olarak yeniden tanımladı.
Kushner, Avrupa’nın üçlü barış görüşmelerine dahil edilmesine Putin’in onay vermesi umuduyla Moskova’ya uçtu. Görüşme sonrasında Putin’in bu onayı verdiğini iddia etti; ancak Kremlin tarafından derhal ve kesin bir dille yalanlandı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin ifadesine göre Kushner, Ukrayna’nın Donbas bölgesinin geri kalanından vazgeçmesi karşılığında NATO benzeri güvenlik garantileri önerdi.
Demokartlar ve Batı dünyasındaki Trump muhalifleri, yarınki Çin Zirvesi ni Trump’ın Moskova yörüngesine yerleşme sürecinin zirve noktası olarak görüyor ve en rasyonel beklentileri, yarınki zirvenin sonucunda herhangi bir çatışmaya çözümden ziyade Ukrayna ve Avrupa’nın taviz vermesi yönünde yoğunlaşacak derin bir baskı.
Haberi Derleyen: Yorumla Haber Merkezi
Yorumla Haber Merkezi, kurumların açıklamaları ve gün içindeki gelişmeleri derleyerek okurlara aktaran haber masasıdır. Düzeltme ve bilgi talepleri için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

















