Burak ULU
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kentin belleğinde saklı kalan yüzyıllık kültür hazinelerini gün ışığına çıkardı. Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM) ile İzmir Milli Kütüphane iş birliğinde hazırlanan "Belgesel Mirasın İzinde: İzmir'in Nadir Eserleri" sergisi, dünya tarihinden Ege'nin denizcilik geçmişine uzanan 61 nadir eseri ilk kez bir araya getirdi.
Türkiye'nin En Büyük Kültür Hazinelerinden Biri
APİKAM Müdürü Dr. Serhan Kemal Saygı, serginin İzmir'de ilk kez bu kapsamda ziyaretçilerle buluştuğunu belirtti. Dr. Serhan Kemal Saygı, kütüphanenin önemini şu sözlerle vurguladı:
"İzmir Milli Kütüphane, 2 milyonu aşkın kitabı ve 4 bini aşkın el yazmasıyla yalnızca İzmir'in değil, Türkiye'nin de en büyük kültür hazinelerinden biri. Bu eşsiz koleksiyonun İzmirlilerle buluşması gerektiğini düşündük."
Dr. Serhan Kemal Saygı, serginin hayata geçirilmesine destek veren İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay'a, İzmir Milli Kütüphane Vakfı Başkanı Ulvi Puğ'a ve sergi danışmanı Prof. Dr. Mehmet Ali Akkaya'ya teşekkür etti.
Dünyada İki Nüshası Var, Biri İzmir'de
Seçkinin en dikkat çekici parçalarından biri olan Düstûrnâme-i Enverî, Ege tarihine ilişkin aktardığı bilgilerle öne çıkıyor. Dünyada bilinen iki nüshasından birinin Fransa Ulusal Kütüphanesi'nde, diğerinin ise İzmir Milli Kütüphane'de bulunduğu belirtiliyor.
Kent Arşivi'nden tarihçi Selin Ezel Çakar, eserin özelliklerini şu şekilde aktardı:
"Eser; genel dünya tarihi, Aydınoğulları Beyliği ve Osmanlı Devleti'nin kuruluş döneminden Fatih Sultan Mehmet dönemine kadar olan süreci kapsıyor. Özellikle Aydınoğulları Beyliği, Gazi Umur Bey'in deniz seferleri ve Ege tarihi hakkındaki döneme ilişkin bilgi sunan nadir kaynaklardan biri ve bilgi birinci elden aktarıldığı için tarihçiler arasında benzersiz eserler arasında yer alıyor."
1531 Basımı Aristoteles'in Toplu Eserleri
Koleksiyonun en eski basılı eserlerinden biri olan Aristoteles'in Toplu Eserleri, 1531 yılında Basel'de basıldı. Yaklaşık beş asırlık bu değerli çalışma, günümüzde İzmir Milli Kütüphane koleksiyonunda korunuyor.
APİKAM'dan Onur Eryeşil eserin önemini şöyle anlattı:
"1531 basımlı bir eser. Aristoteles'in bilinen bütün eserlerini ihtiva ediyor. Basel kentinde basılıyor. Kitabın bir diğer özelliği de editörlüğünü ünlü hümanist düşünür Rotterdamlı Erasmus'un yapması. Bu açıdan da değerli."
Onur Eryeşil, giriş bölümü Latince ve metinleri Eski Yunanca olan kitabın birinci cildinin ziyaretçilere sunulduğunu ifade etti.
Kâtip Çelebi'nin Cihannümâ Haritası
Osmanlı bilim ve düşünce tarihinin önemli isimlerinden Kâtip Çelebi'nin Cihannümâ'sı da seçkinin dikkat çeken eserleri arasında yer alıyor. Eser, coğrafyayı yalnızca sınırlar ve yer şekilleri üzerinden değil, toplum gözlemleriyle de ele alıyor.
Arşiv biriminde görev yapan Akın Onur Bazkara eser hakkında şu bilgileri verdi:
"Eserde gösterdiği sınır, coğrafi bölge ve yer şekilleri gibi fiziksel bilgilerin yanında konu neresiyse o bölgenin halkı hakkında sosyoekonomik çıkarımlar yapıyor. Zaten kendisini özel kılan da bu tahlil yeteneği. Haritalarda Çeşme, Foça ve İzmir merkezini görebiliyoruz. İzmir nüfusu ve Çeşme hakkında kısa bilgiler de veriyor."
Girit'ten Kurtarılan Kur'an-ı Kerim
Sergide yer alan beş farklı Kur'an-ı Kerim nüshasından birinin hikâyesi Girit'ten İzmir'e uzanıyor. 1945 yılında İzmir Milli Kütüphane'ye bağışlanan eser, 1922'de Girit'in Kandiye şehrinde çıkan karışıklıklarda yok olmak üzereyken Latifzade Ahmet Esat Bey tarafından kurtarıldı.
Akın Onur Bazkara nüshanın durumuyla ilgili şunları söyledi:
"Muhtemelen Girit'ten kurtarılırken sağlam vaziyette değildi. Ciltlenirken ilk ve son sayfaları kaybolmuş olmalı çünkü bugün bulunmuyor. Sureler de orijinalinden farklı bir sıralamayla dizildiği için şu anda önü ve arkası eksik nüsha olarak geçiyor."
Nüshaların 17. ve 18. yüzyıllarda yazıldığını belirten Akın Onur Bazkara, serlevha bölümleri ve cetvel kısımlarının tamamının 24 ayar altınla kaplandığını ifade etti.
Ziyaret Bilgileri
Ahmed Adnan Saygun Sanat Merkezi'nde (AASSM) geçen hafta kapılarını açan sergi, 15 Kasım'a kadar ziyaret edilebilecek. Nadir eserlerin gelecek kuşaklara aktarılabilmesi amacıyla İzmir Milli Kütüphane'de iklimlendirme cihazlarıyla nem seviyesi kontrol edilen özel depolarda muhafaza edildiği bildirildi.