Buğra TAŞ
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı verilerine göre, finans piyasalarındaki kuruluşlar ciddi bir büyüme sergiledi. Bu dönemde finansal hizmet sektörünün toplam faktör maliyetiyle katma değeri 2 trilyon 993 milyar lira seviyesine ulaştı. İşletmelerin ortaya koyduğu toplam üretim değeri ise dikkat çekici bir biçimde 4 trilyon 610 milyar lira bandına yerleşti.
Girişim Sayıları ve Katma Değer Dağılımı
Sektörde geride bıraktığımız yıl boyunca tam 22 bin 113 girişim aktif olarak ticari hayatını sürdürdü. Bu firmaların çok büyük bir kısmını 21 bin 766 şirketle finans ve sigortacılık destek faaliyetleri meydana getirdi. Geriye kalan grupta ana finansal hizmetler 273, sigorta, reasürans ile emeklilik fonları şirketleri ise 74 adetle temsil edildi.
Yaratılan toplam katma değerin yüzde 80'lik aslan payı doğrudan finansal hizmet sunanlardan geldi. Sigortacılık ile emeklilik fonlarının payı yüzde 11,1 olurken, yan destekleyici faaliyetler yüzde 8,9 oranında katkı sundu. Önceki seneye kıyasla hesaplanan katma değerde yüzde 70,9, üretim kapasitesinde ise yüzde 61,2 oranında belirgin bir tırmanış yaşandı.
Alt Sektörlerdeki Yıllık Büyüme Performansı
Faktör maliyetleri üzerinden elde edilen büyüme ivmeleri alt branşlarda farklılıklar gösterdi. En yüksek artış yüzde 89,7 gibi rekor bir oranla sigorta, reasürans ve bireysel emeklilik alanında yaşandı. Aynı periyotta ana finans faaliyetlerinde yüzde 69,3, onlara yardımcı olan hizmet kollarında ise yüzde 64,1 yükseliş kaydedildi.
Üretim değeri cephesinde de benzer oranda pozitif bir tablo izlendi. Üretim tarafındaki genişleme; finansal hizmetlerin ana dalında yüzde 62,7, sigorta ve reasürans pazarında yüzde 57,1 olarak kayıtlara geçti. Yan ve destek faaliyetleri kategorisindeki üretim büyümesi ise yüzde 56,5 oranında resmiyet kazandı. Üretim hacminin yüzde 74,9'unu ana finansal hizmetler tek başına göğüsledi.
İstihdam Tablosu ve Personel Giderleri
Piyasanın yarattığı istihdam kapasitesi 2024 yılındaki 352 bin 597 barajından, 2025 sonu itibarıyla 360 bin 745 çalışana kadar çıktı. Toplam iş gücünün yüzde 65,9'u temel finans şirketlerinde, yüzde 26,4'ü destek ofislerinde, yüzde 7,7'si ise sigortacılık operasyonlarında mesai harcadı.
Sektörde çalışanların cinsiyet kırılımında neredeyse kusursuz bir denge yakalandığı görüldü. Ücretli olarak görev yapan kadın personel adedi 174 bin 949 (yüzde 49,8) olarak tespit edildi. Sistemdeki erkek çalışan mevcudu ise 176 bin 328 (yüzde 50,2) şeklinde belgelendi.
Kurumların çalışanları için üstlendiği toplam mali yük 712 milyar 175 milyon lira tutarına erişti. Bu dev bütçenin yüzde 84,8'ini doğrudan net maaş ve ücret ödemeleri oluştururken, kalan yüzde 15,2'lik bölüm sosyal güvenlik giderlerine harcandı. Tüm personel masraflarının yüzde 77'sini tek başına finansal hizmet veren ana akım kuruluşlar sırtlandı.
Sabit Sermaye Yatırımlarında Aslan Payı Finansın
Firmaların büyüme amaçlı sabit sermaye yatırımlarının toplam alım bedeli 157 milyar 495 milyon lira seviyesinde belirlendi. Söz konusu yatırımlardaki en büyük pasta dilimi yüzde 78,8 ile temel finansal aracılık faaliyetlerine tahsis edildi. Geriye kalan yatırım bütçesinden yardımcı hizmetler yüzde 14,2, sigortacılık kanalı ise yüzde 7 pay alabildi. İlerleyen çeyreklerde kuruluşların bu devasa yatırımları özellikle dijital altyapı iyileştirmelerine yönlendirmesi bekleniyor.