Emre Aladağ
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan 10 Eylül tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti, jeopolitik risklerin enerji piyasaları üzerindeki baskısına ve iç talepteki yavaşlama eğilimine dikkat çekti. Yayımlanan raporda, emtia fiyatlarındaki dalgalanmaların ve arz zincirindeki aksamaların enflasyon üzerindeki yukarı yönlü riskleri canlı tuttuğu vurgulandı.
Enerji Piyasaları ve Jeopolitik Riskler
Özette, jeopolitik gelişmelerin yarattığı belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarındaki yüksek seyrin devam ettiği ifade edildi. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin unsurların, enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam edeceği kaydedildi.
"Jeopolitik gelişmelere bağlı olarak artan belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarındaki yüksek ve dalgalı seyir sürmektedir. Enerji arzı, tedarik zincirleri ve taşıma maliyetlerine ilişkin belirsizliklerin süresi ve boyutu enerji fiyatlarının gelecekteki seyri açısından belirleyici olmaya devam edecektir."
Tarım Emtia Fiyatları ve Enflasyon Riskleri
Diğer taraftan, tarım emtia fiyatlarında olumsuz hava koşulları ve jeopolitik gelişmeler kaynaklı yükselişler gözlendiği belirtildi. Bu durumun enflasyon gelişmeleri ve beklentiler üzerinde yukarı yönlü bir başka risk unsuru olarak ortaya çıktığı bildirildi.
"Bu durumun enflasyon gelişmeleri ve beklentiler üzerinde yukarı yönlü bir başka risk unsuru olarak ortaya çıktığı bildirildi."
Küresel Büyüme ve Enflasyon Görünümü
Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle Orta Doğu ve Afrika ülkelerinde 2026 yılı için olumsuz büyüme görünümünün sürdüğü kaydedildi. Öte yandan, 2027 yılında baz etkilerinin de devreye girmesiyle büyüme oranlarının toparlanmasının beklendiği ifade edildi.
"Bu çerçevede, küresel ölçekte zayıf ve kırılgan görünümün devam edeceği, Türkiye’nin dış ticaret ortaklarının ihracat paylarıyla ağırlıklandırılan küresel büyüme endeksinin 2026 yılı için yüzde 1,6, 2027 yılı için ise yüzde 2,5 artacağı tahmin edilmektedir."
Küresel Para Politikaları ve Portföy Hareketleri
Özette, emtia fiyatlarındaki oynaklığa bağlı olarak küresel enflasyon üzerindeki yukarı yönlü risklerin sürdüğü aktarıldı. Merkez bankalarının söz konusu riskleri gözetmeye devam ederken, gelişmelerin büyüme ve istihdam üzerindeki olumsuz etkilerini de dikkate aldığı vurgulandı.
"Politika faizi fiyatlamaları gelişmiş ülkelerde faiz artırım yönündeki beklentilerin korunduğuna işaret etmektedir."
Son dönemde, artan belirsizlik ve risk iştahındaki dalgalanmalara bağlı olarak, gelişmekte olan ülke hisse senedi piyasalarından fon çıkışları gözlenirken, portföy hareketleri üzerindeki aşağı yönlü riskler canlılığını korumaktadır.
Üretim ve Sektörel Dağılım
Üretim yönünden değerlendirildiğinde, ikinci çeyrekte yıllık büyümeye inşaat dışındaki bütün kalemler pozitif katkı verirken büyümenin temel belirleyicisinin hizmetler sektörü olduğu belirtildi. Tarım katma değerinin ilk çeyrekteki yıllık büyümesinin ardından ikinci çeyrekte kuvvetli artış kaydettiği bildirildi.
"Yıllık bazda, ilk çeyrekte gerileyen sanayi katma değerinin ikinci çeyrekte arttığı kaydedildi."
Nihai Yurt İçi Talep ve Tüketim Eğilimleri
Harcama yöntemiyle incelendiğinde, nihai yurt içi talebin yıllık büyümenin sürükleyicisi olmaya devam ettiğinin görüldüğü belirtildi. Özel tüketim ve toplam yatırımların yıllık büyümeye pozitif katkısının bir önceki çeyreğe kıyasla bir miktar gerilediği ifade edildi.
"Çeyreklik bazda ise özel tüketim harcamalarındaki azalışın ikinci çeyrekte büyüyerek tüketimde belirgin yavaşlamaya işaret ettiği aktarıldı."
Bu dönemde toplam yatırımların ise çeyreklik bazda değişmediği belirtildi. Mal ve hizmetlerin ihracatı artarken ithalatın gerilediği, net ihracatın çeyreklik büyümeye pozitif katkı sağladığı vurgulandı.
Dış Ticaret ve Cari Açık Görünümü
İkinci çeyreğe ait verilerin iç talepteki zayıf seyrin belirginleştiğine işaret ettiği ifade edildi. Mevsimsellikten arındırılmış tüketim malı ithalatı yılın ikinci çeyreğinde geriledikten sonra temmuz–ağustos aylarında bir miktar yükseldi.
"Ağustos ayına ilişkin geçici dış ticaret verileri ile eylül ayı için yüksek frekanslı öncü veriler beraber değerlendirildiğinde, üç aylık ortalama eğilimler, ihracatta ve ithalatta azalışla birlikte, dış ticaret açığında yılın ikinci çeyreğine kıyasla gerilemeye işaret etmektedir."