Modada Atık Kumaş ve Deriler Yeni İş Modellerine Dönüşüyor

Moda sektöründe üretim sırasında ortaya çıkan atıklar, kullanılmayan kumaşlar ve satılamayan ürünler yeni iş modellerinin geliştirilmesine zemin hazırladı. Girişimler, yeni hammadde almak yerine kullanılmadan kalan malzemeleri değerlendirerek çanta, kıyafet ve farklı ürünler üretti.

Kasım 2019'da tasarımcı Dana Cohen tarafından kurulan ABD merkezli Hyer Goods, Hermès, Chanel ve Valentino gibi markaların üretiminden kalan derileri değerlendirdi. The Guardian'ın aktardığına göre şirket, 7 bin pound deri malzemeyi çöpe gitmekten kurtardı. Üretimi İtalya'daki atölyelerde yapan şirket, 2026'daki birimlerinin yüzde 25'inin Türkiye'de üretilen trikolar olduğunu açıkladı.

Almanya merkezli Re-Fresh Global, tekstil atıklarını mekanik ve enzimatik işlemlerden geçirerek selüloz temelli malzemeler ve tekstil hamuru elde etti. Ambalaj, otomotiv ve yapı malzemelerinde kullanılabilen bu ürünler için Volkswagen Grubu ile ticari anlaşmalar yürüten şirket, üçüncü taraflara lisanslama seçeneği sundu. Şirket, Haziran 2026'da Brüksel'deki Textiles Recycling Expo'ya katıldı ve Temmuz 2026'da yeni CEO'sunun atandığını duyurdu.

Türkiye'deki Geri Dönüşüm Girişimleri

Tasarımcı Roksan Sarfati'nin 2016'da kurduğu MAH-ROC, kullanılmayan kumaşları, vintage malzemeleri ve geleneksel el dokuması tekstilleri temizleyip kalıplayarak çanta ve giysilere dönüştürdü. İstanbul merkezli Alt Üst de 2019'da Selen Konuk, Selin Karcı ve Şahin Mesrur Paksoy tarafından kuruldu. Marka, ikinci el kıyafetleri ve ölü stok kumaşları kullanarak iki pantolonun ön parçasından üstler ve kalan gömlek parçalarından ürünler hazırladı.

Ekonomi kategorisinden bir başka haber:

Kullanım dışı tekstilleri değerlendiren Twoandfive, tek bir pantolondan pasaport kılıfı, kese, anahtarlık ve kalemlik ile bir gömlek ve kravattan çanta, kartlık, defter ayracı üretti. Şirket, Best Western için otel tekstilleri alanında numune çalışması yürüttü. Döngüsel moda sistemi oluşturan Nivo ise İstanbul'daki merkezi ve Gebze'de bulunan Renewal Hub adlı tesisiyle kullanılmış ürünlerin toplanması, yenilenmesi ve kullanıcıyla buluşturulmasına odaklandı.

Sektörün Karşılaştığı Zorluklar ve Taahhütler

Plastik şişelerden elde edilen malzemeleri kullanan ABD merkezli Rothy's, örme yöntemiyle ayakkabı ve çanta üretimindeki atığın yüzde 1'in altında kaldığını, fabrikasının LEED Gold ve TRUE Zero-Waste sertifikalarına sahip olduğunu açıkladı. Reuters'ın aktardığına göre, H&M destekli Syre girişimi Gap ve Target'a geri dönüştürülmüş polyester tedarik ederken, İngiltere Rekabet ve Piyasalar Kurumu ASOS, Boohoo ve George at Asda'dan çevresel pazarlama iddialarına ilişkin taahhütler aldı.

Geri dönüşüm teknolojilerinin yaygınlaşması hammadde ve altyapı maliyetlerine takıldı. Reuters'ın incelemesine göre, Avrupa'da tekstil atıklarının geri dönüşüm oranı yüzde 1'in altında kalırken, atıkların 2035'e kadar yüzde 40'tan fazla artabileceği öngörüldü. Geri dönüştürülmüş polyester maliyetinin yeni polyesterin 2,6 katına ulaştığı pazarda, geri dönüşümün 2035'e kadar yüzde 15'e çıkarılması için 8-11 milyar Euro yatırım gerekebileceği belirtildi.