Türkiye'nin Otomotiv Sektöründe Bir Asrı Aşan Üretim Yolculuğu

Cumhuriyet'in aktardığına göre Türkiye'nin bir asrı aşan sanayileşme yolculuğunda otomotiv sektörünün katettiği mesafe dikkat çekiyor. 29 Ekim 1923'te başlayan kalkınma hamlesiyle küçük montaj tesislerinden büyük fabrikalara ulaşan Türkiye, bugün elektrikli otomobil projeleriyle yeni bir döneme ilerliyor.

İlk Fabrikadan Günümüze Üretim Adımları

Türkiye'de otomobil üretiminin geçmişi Cumhuriyet'in ilk yıllarına dayanıyor. 1929 yılında Ford Motor Company ile hükümet arasında yapılan anlaşmayla İstanbul Tophane'de kurulan fabrikada yaklaşık 450 kişi çalışıyordu. Büyük Buhran nedeniyle 1934 yılında kapanan tesisin ardından, 1955'te Tuzla Çayırova'da Jeep ve kamyon montajına başlandı. 1960 yılında Koç Grubu ortaklığıyla kurulan Otosan'da üretim faaliyetleri yeniden hareketlendi.

Türkiye otomotiv tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri 1961 yılında gerçekleşti. Dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in talimatıyla Eskişehir Devlet Demiryolları Fabrikası'nda üretilen Devrim otomobili, Türk mühendislerin gücünü ortaya koydu. Yalnızca 135 günde tamamlanan araç, 29 Ekim 1961 Cumhuriyet Bayramı'na yetiştirilmesine rağmen tanıtım sırasında yaşanan yakıt sorunu nedeniyle seri üretime geçemedi.

1966 yılında Otosan tarafından yollara çıkarılan Anadol, Türkiye'nin seri üretilen ilk yerli marka otomobillerinden biri oldu. Fiberglas gövdesiyle dikkat çeken Anadol, 1984 yılına kadar 93 bin adedin üzerinde üretim rakamına ulaştı. Aynı dönemde Otomarsan ve MAN yatırımlarıyla ticari araç üretimi de genişledi.

Otomobil kategorisinden bir başka haber:

1960'lı yılların sonunda kurulan Tofaş ve Oyak-Renault, Bursa'yı Türkiye'nin otomotiv merkezi haline getirdi. 1971'de Bursa'daki fabrikalarında üretime başlayan üreticiler, Murat 124 ve Renault 12 modelleriyle iç pazar ve ihracata yönelik önemli bir üs oluşturdu. 1990'lı yıllarda ise Toyota, Honda ve Hyundai yatırımlarıyla uluslararası üreticiler Türkiye'de üretim yapmaya başladı.

Elektrikli Araçlar ve Yeni Yatırımlar

Türkiye'nin yerli otomobil hedefi doğrultusunda 2018 yılında kurulan Togg, 29 Ekim 2022'de Gemlik'teki tesisinde seri üretim aşamasına geçti. T10X modeliyle kullanıcılarla buluşan marka, T10F modeliyle ürün gamını genişleterek ihracata başladı ve Almanya'da satışa çıktı.

2026 yılında otomotiv sektöründeki elektrikli araç yatırımları hız kazandı. Hyundai, İzmit fabrikasında 250 milyon Euro'luk yatırımla Ioniq 3 modelinin seri üretimine başlayarak Türkiye'de elektrikli otomobil üreten ikinci marka oldu. Projede ilk aşamada yılda 30 bin araç üretilmesi hedefleniyor.

Tofaş'ın Bursa fabrikasında ise Koç Holding ve Stellantis ortaklığıyla hayata geçirilen 300 milyon dolarlık K9 projesinin seri üretimi başladı. Üç yıllık aranın ardından yeniden Tofaş bandına dönen Fiat Doblò'nun yanı sıra Citroën Berlingo, Opel Combo, Peugeot Rifter ve Peugeot Partner modelleri de bu kapsamda üretilecek. Yıllık 100 bin kapasiteli projede yaklaşık bin kişilik istihdam öngörülüyor.

Otomobil kategorisinden bir başka haber:

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) verilerine göre, 2025 yılında Türkiye'de toplam 1 milyon 419 bin 464 araç üretildi. Otomotiv ihracatı 1 milyon 57 bin 920 adede ulaşırken, sektörün 2025 yılı ihracat geliri 41.5 milyar dolar olarak kaydedildi.

Haberi Derleyen: Buğra TAŞ