Emre Aladağ
Yenişehir Belediyesi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak, kentsel yeşil altyapıyı güçlendirmek ve daha serin, sağlıklı ile dirençli yaşam alanları oluşturmak amacıyla kapsamlı bir ağaçlandırma çalışmasını Menteş Mahallesi’nde başlattı.
Kurumlar Arası Ortak Çalışma ve Mikroiklim Analizi
Mersin Yenişehir Belediyesi Park Bahçeler Müdürlüğü, Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Müdürlüğü, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü ve Emlak İstimlak Müdürlüğü ortaklaşa bir çalışma yürüttü. Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Mikroiklim Analiz Çalışması sonucunda, Menteş Mahallesi’ndeki proje alanının mevcut mikroklimatik durumu detaylıca incelendi. Planlanan doğa temelli ağaçlandırma senaryosunun dış mekan termal konforu üzerindeki iyileştirici etkileri simülasyonlar aracılığıyla ortaya konuldu.
Hava Sıcaklığında 2-3 Derecelik Düşüş Hedefi
Menteş Mahallesi’nde 2773. Sokak, 13. Cadde ve 2754. Sokak ile çevrelenen bölgede gerçekleştirilen çalışmada imar planında park ve rekreasyon alanı olarak belirlenen parseller ele alındı. Proje kapsamında alanın mevcut durumu ile planlanan ağaçlandırma senaryosu karşılaştırmalı olarak değerlendirildi. Yapılan analizlere göre, yapılaşmanın yoğun olduğu güney ve doğu aksında hava sıcaklıkları halihazırda 36-38 derece seviyelerine ulaşabiliyor. Önerilen ağaç dokusunun gölgeleme ve buharlaşma etkisiyle bu değerlerin 34-35 derece bandına çekilebileceği öngörülüyor.
Yüzey Sıcaklıkları ve Termal Konfor İndeksleri
Proje alanının orta kesimlerindeki açık sert zeminlerde ve ulaşım akslarında yüzey sıcaklıklarının 48-52 dereceye kadar çıkabildiği tespit edildi. Ağaçlandırma sonrasında doğrudan güneş alan sıcak yüzeylerin gölgelenmesiyle yüzey sıcaklıklarının bölgesel olarak 28-32 derece ile 32-36 derece aralığına gerileyeceği analiz edildi. İnsan termal konforunu doğrudan etkileyen Ortalama Radyant Sıcaklık (MRT) göstergesi de değerlendirme sürecine dahil edildi. Mevcut durumda gölge elemanı bulunmayan bölgelerde 70-74 dereceye ulaşan MRT değerlerinin, oluşturulacak gölge hacimleri sayesinde 38-42 derece bandına gerileyeceği simüle edildi.
İnsan termal konforunun temel indeksi olan Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (PET) analizleri neticesinde, açık kamusal alanların büyük bir kısmında PET değerinin 53-59 derece aralığında seyrettiği ve bu alanların yaya sirkülasyonu açısından “aşırı ısıl stres” kategorisinde yer aldığı belirlendi. Geliştirilen bitkisel peyzaj senaryosu ile bu sıcaklıkların 41-44 derece seviyelerine gerileyeceği ve termal konfor koşullarında 15 dereceyi aşan mertebede bütüncül bir iyileşme sağlanacağı öngörülüyor.
20 Yıllık Ekolojik Etki ve I-Tree Modellemesi
Projenin yalnızca mikroklimatik etkileri değil, 20 yıllık süreçte oluşturabileceği ekolojik faydalar da modellendi. Bu kapsamda ABD Orman Servisi (USDA) tarafından geliştirilen I-Tree yazılımı kullanılarak karbon sekestrasyonu, yüzeysel akış yönetimi ve hava kirliliği giderimi potansiyelleri analiz edildi. Çalışmada Jakaranda, İsrail Kauçuğu, Keçiboynuzu, Defne, Oya ve Orkide olmak üzere 7 farklı bitki türü değerlendirildi. Jakaranda ve İsrail Kauçuğu geniş taç yapılarıyla sıcaklık düşüşünde rol oynarken; Keçiboynuzu ve Defne karbon yutağı kapasitesini destekleyecek, Oya ve Orkide ağaçları ise görsel çeşitlilik sağlayacak.
20 yıllık projeksiyona göre ağaçlandırma alanı, havadan toplam ağırlığı 10 bin 500 akıllı telefona denk gelen zehirli gaz ve tehlikeli partikül maddeyi filtreleme potansiyeline sahip olacak. Ayrıca bir binek aracın yaklaşık 750 bin kilometre yol yaparak atmosfere saldığı zararlı CO₂ emisyonuna denk karbonu emme kapasitesine ulaşacağı öngörülüyor. Yağmur suyu yönetiminde ise alan, kentsel altyapı ve drenaj hatlarının yükünü azaltarak 3 olimpik yüzme havuzunu dolduracak hacimde yağmur suyunu yüzey akışa geçmeden tutma ve yeraltı su rezervlerine kazandırma potansiyeli taşıyor.
Doğru Ağaç ve Doğru Konum Yaklaşımı
Menteş Mahallesi’nde başlattıkları çalışmayı tüm Yenişehir’e yaymayı hedeflediklerini belirten Yenişehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Öykü Zor Çamlı, yürütülen projenin stratejik önemine dikkat çekti.
"Ağaçlandırma çalışmalarını yalnızca yeşil alan miktarını artıran bir uygulama olarak görmüyoruz. İklim değişikliğine uyum, kentsel ısı adası etkisinin azaltılması, su kaynaklarının verimli kullanılması, yağmur suyunun toprakta tutulması, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve kentte termal konforun artırılması açısından doğa temelli bir çözüm olarak ele alıyoruz." diyen Öykü Zor Çamlı, dikim uygulamalarının Park ve Bahçeler Müdürlüğü ekiplerince gerçekleştirildiğini ifade etti.