Okan AVŞAR
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 11 yıl aradan sonra gerçekleştirdiği resmi ABD ziyaretinde Beyaz Saray'da ABD Başkanı Trump ile bir araya geldi. Karşılaşma sonrasındaki açılış beyanlarında iki büyük ülkenin çatışma yerine barış içinde bir arada yaşaması gerektiğini vurgulayan Şi Cinping, rekabetin sağlıklı tutulması ve sınırlar içinde kalması çağrısında bulundu.
Tukidides Tuzağı ve Küresel Sorumluluk
İki ülke ilişkilerini değerlendirirken tarihsel kavramlara dikkat çeken Şi Cinping, büyük güçler arasındaki rekabetin kaçınılmaz olmadığını belirtti. Çin ve Amerika Birleşik Devletleri ordularının düzenli diyalog kurmasının önemine işaret eden Şi Cinping, kriz önleme mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
"Çin ve ABD, işbirliğinden kazanacak, cepheleşmeden kaybedecektir. Rekabetten kaçınmamıza gerek yok ancak bu sağlıklı olmalı, sınırlar içinde tutulmalı. Ordularımız düzenli diyaloğu sürdürmeli ve kriz iletişimi ile önleme mekanizmalarını iyileştirmeli. Böylece Tukidides tuzağının üstesinden gelebiliriz."
Çıkarların derinden iç içe geçtiğini belirten Şi Cinping, iki ülkenin insani kalkınmayı teşvik etme konusunda tarihi bir sorumluluk taşıdığını sözlerine ekledi.
Yapay Zeka ve Ekonomik İş Birliği Başlıkları
Zirvenin en kritik gündem maddelerinden biri olan yapay zeka alanında iki ülkenin öncü konumda olduğunu belirten Şi Cinping, teknolojinin insan refahına hizmet etmesi gerektiğini vurguladı. Çin pazarlarının Amerikan şirketlerine açık olduğunu belirten Şi Cinping, Çinli şirketlerin de Amerika Birleşik Devletleri sınırları içinde adil muamele görmesini beklediklerini dile getirdi.
"Yapay zekayı iyilik amacıyla geliştirmek ve yönetmek, ayrıca yapay zekanın gelişiminin her zaman insan kontrolü altında olmasını ve insanların refahına hizmet etmesini sağlamak için hem yeteneğe hem de sorumluluğa sahibiz. Çin kapılarını ardına kadar açık tutuyor ve ülkede yatırım yapmak ve iş kurmak isteyen Amerikan şirketlerini memnuniyetle karşılıyor."
Öte yandan Amerika Birleşik Devletleri merkezli yapay zeka geliştiricisi şirketler, Çinli firmaların veri hırsızlığı yaptığı iddialarına karşı Washington yönetiminden yeni tedbirler alınmasını talep ediyor.
Kritik Bölgesel ve Ticari Konular
Ziyaret kapsamında tarifeler, teknoloji kısıtlamaları, nadir toprak elementleri ihracatı ve Orta Doğu’daki çatışmalar masaya yatırıldı. İran ve Orta Doğu bölgesindeki savaşların Hürmüz ile Babülmendeb boğazlarındaki enerji taşımacılığını aksatma riski, küresel enerji güvenliği açısından endişe yaratmaya devam ediyor. Washington yönetiminin Rusya ve İran üzerindeki yaptırımlarını genişletme hamleleri de görüşmelerin ekonomik boyutunu doğrudan etkiliyor.
Daha önceki süreçte karşılıklı tarifelerin ertelenmesi ve ihracat kontrollerinin gevşetilmesi yönünde geçici uzlaşmalar sağlanmıştı. Mayıs ayında gerçekleştirilen Çin ziyareti sırasında ticaret kurullarının kurulması ve yolcu uçağı alımı gibi konularda mutabakata varıldığı bilinirken, mevcut zirvenin küresel ekonomik istikrarı korumayı hedeflediği belirtiliyor.