Emre Aladağ
Orta Doğu'da şubat ayında patlak veren jeopolitik krizlerin petrol tedarikinde kritik rol oynayan Hürmüz Boğazı üzerindeki geçişleri gölgelemesi, küresel enerji maliyetlerinin tırmanmasına yol açtı. Yaşanan bu süreçte Brent petrol ün varil fiyatı 100 dolar sınırını aşarken, Türkiye ve Avrupa genelinde elektrikli ile hibrit araçlara yönelen tüketici eğiliminin belirgin şekilde güçlendiği izlendi.
Benzinli Araçların Pazar Payında Gerileme
Geleneksel benzinli otomobiller pazarın en büyük kategorisi olma özelliğini korumaya devam etse de toplam satışlardaki payları hızla düşüyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) tarafından açıklanan ocak-ağustos dönemi verilerine göre, Türkiye sınırları içinde bu dönemde 230 bin 341 adet benzinli ve 33 bin 354 adet dizel araç satışı gerçekleştirildi.
Söz konusu dönemde benzinli araçların toplam yeni otomobil satışları içindeki payı yüzde 40,8 olarak kayıtlara geçerken, dizel otomobillerin payı yüzde 5,9 seviyesinde kaldı. Geçtiğimiz yılın aynı zaman zarfında benzinli araç satışı 304 bin 618 adet, dizel araç satışı ise 52 bin 253 adet olarak gerçekleşmişti.
Geçen yılın aynı döneminde yüzde 46,5 olan benzinli araç payı son bir yıllık süre zarfında 5,7 puan düşerken, yüzde 8 olan dizel araç payı ise 2,1 puan azaldı. Genel otomobil pazarı ise aynı dönemde yüzde 13,78 oranında daralarak toplam 564 bin 241 adet olarak sonuçlandı.
Hibrit ve Elektrikli Araçlar Öne Geçti
Ocak-ağustos aralığında hibrit araçların pazar payı güçlü bir ivmeyle yükselirken, tamamen elektrikli araçların toplam satışlar içindeki ağırlığı yüzde 20 sınırına dayandı. Bu zaman diliminde 187 bin 45 adet hibrit araç ile 105 bin 951 adet elektrikli otomobil alıcı buldu.
Hibrit araçların toplam satışlar içindeki payı yüzde 33,1 oranına ulaşırken, elektrikli araçların payı yüzde 18,8 olarak gerçekleşti. 2025 yılının aynı döneminde yüzde 26,3 olan hibrit satış payı 6,8 puan artış gösterdi, elektrikli otomobillerin payı ise yüzde 18,5 seviyesinden yukarı tırmandı.
Yılın ilk sekiz aylık diliminde hibrit ve elektrikli araçların toplam satış rakamı 292 bin 996 adede ulaştı ve toplam pazarın yüzde 51,9'unu oluşturdu. Böylece pazarda satılan her iki sıfır otomobilden biri alternatif enerji kaynaklı modellerden oluştu.
Küresel Elektrikli Araç Piyasasında Son Veriler
Londra merkezli veri analiz şirketi Benchmark Mineral Intelligence tarafından yayımlanan küresel verilere göre, dünya genelinde ocak-ağustos döneminde satılan elektrikli araç adedi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4 oranında artarak 13,4 milyona yükseldi. Sadece ağustos ayında dünya genelinde 1,83 milyon elektrikli araç satıldı.
Avrupa pazarında elektrikli araç satışları ağustosta yıllık bazda yüzde 36 artarak 380 bine ulaştı. Bölge genelinde satışlar temmuz ayına kıyasla yaz dönemi mevsimsel yavaşlaması nedeniyle yüzde 15 gerilerken, ilk 8 ayda satışlar yüzde 29 artışla 3,3 milyona çıktı.
Dünyanın en büyük elektrikli araç pazarı konumundaki Çin'de ağustos satışları yıllık yüzde 11 azalarak 1,03 milyon oldu; ocak-ağustos dönemi ise yüzde 12 düşüşle 6,9 milyonda kaldı. Kuzey Amerika bölgesinde ise ağustos satışları yüzde 33 azalarak 140 bine gerilerken, 8 aylık toplam yüzde 21 düşüşle 1 milyon seviyesinde gerçekleşti.
Sektör Temsilcilerinden Değerlendirmeler
ODMD Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Tiftik, akaryakıt fiyatlarındaki artışların tüketici tercihlerini doğrudan etkilediğini vurguladı.
"Hibritler tüketiciye bir yandan yakıt tüketimini ve kullanım maliyetini azaltma imkanı sunuyor, diğer yandan günlük kullanım alışkanlıklarında çok büyük bir değişiklik gerektirmiyor. Şarj altyapısının kullanım kolaylığı, menzil konusunda oluşabilecek soru işaretleri veya tüketicinin tamamen elektrikli bir araca geçiş konusunda henüz hazır olmaması gibi unsurlar da hibritleri önemli bir ara çözüm haline getiriyor."
ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Sektör Ekonomisti Rico Luman ise ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın başlamasıyla akaryakıt ekonomisinin kökten değiştiğini belirtti.
"Özellikle yılda yaklaşık 15 bin kilometre veya daha fazla yol yapıyorsanız, elektrikli araç tercihi finansal açıdan şimdiden cazip hale gelebilmekte. Türkiye'de elektrikli araç pazar payının yatay bir seyre girmesi dikkat çekici, çünkü AB'de elektrikli araç payı, en azından kısmen daha da iyileşen akaryakıt ekonomisinin etkisiyle son 5 ayda bir ivmelenme yaşadı."