Emre AladağNeşe Leblebici, eşinin iflasının ardından Kahramanmaraş’ta evini ve ziynet eşyalarını satarak tarhana ve firik üretimine yöneldi. Kovid-19 salgını ve 6 Şubat 2023 depremlerinin getirdiği zorluklara rağmen üretimi bırakmayan Leblebici, aldığı desteklerle işini büyüttü ve 3 şubeye ulaştı.
Leblebici’nin hikâyesi, tarhana ve firik gibi geleneksel ürünlerde el emeğine dayalı üretimin, kriz dönemlerinde de ayakta kalabilmesi için istihdam ile finansmana erişimin belirleyici olabildiğini gösteriyor. Deprem sonrası toparlanma çabalarında kadın girişimcilerin ekonomik olarak güçlenmesine yönelik mekanizmaların öne çıktığı bir dönemde Leblebici, üretim çizgisini koruyarak büyümeyi hedefledi.
Kahramanmaraş’ta depremden etkilenen kadın işverenlerin erken toparlanmasını desteklemek amacıyla yürütülen hibe programları da tabloyu tamamlıyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası iş birliğinde Kahramanmaraş özelinde kadın girişimcilere dönük yeni bir hibe programı başlatıldığı; programın 500.000 ABD Doları tutarında olduğu ve 100’ü aşkın kadın işverene mali destek sağlanmasının hedeflendiği paylaşıldı.
UNDP’nin Kahramanmaraş’taki deprem sonrası toparlanma hibeleri kapsamında 257 kadın girişimci için toplamda 550.000 ABD Doları tutarında destek sağlandığını duyurması, kadın girişimcilerin işlerini yeniden kurma ve büyütme sürecinin programlarla desteklendiğine işaret ediyor.
Leblebici’nin tarhana ve firik üretiminden şubelere uzanan yolu, bölgedeki kadın girişimcilerin iş sürekliliğini koruyarak ölçek büyütme hedefiyle uyumlu biçimde okunuyor. Üretime ara vermemesi ve aldığı desteklerle ilerlemesi, kriz sonrası ekonominin canlanmasında küçük ölçekli üretimin rolünü görünür kılıyor.
Deprem sonrası kadın girişimcilere yönelik desteklerin zamanlaması
Kahramanmaraş özelinde kadın girişimciler için devreye alınan programların belirli aşamalara yayıldığı görülüyor; bu da Leblebici gibi üretime devam ederek büyümek isteyen girişimler için finansal sürdürülebilirliğin neden kritik olduğuna dair daha geniş bir bağlam sağlıyor.
| Program/duyuru dönemi | Hedeflenen destek kapsamı | Tutar ve ölçek |
|---|---|---|
| 13 Haziran 2023 | Depremden zarar gören kadın işverenlere yönelik hibe programı (Kahramanmaraş) | 500.000 ABD Doları; 100’ü aşkın kadın işverene mali destek hedefi |
| 4 Ağustos 2023 | Kadınların işletmelerini ayağa kaldırması için “earthquake recovery grants” | Toplam 550.000 ABD Doları; 257 kadın girişimciye destek |
Leblebici’nin yaşadığı süreç, bu tür desteklerin sahadaki karşılığını anlamak açısından da önem taşıyor: Üretime devam etme kararının, finansal desteklerle birleştiğinde somut büyümeye (şubeleşme gibi) dönüşebildiği bir örnek olarak öne çıkıyor.