Lokanta bahçesindeki Yıldız Dede kabrinde 1953 tarihi tartışması
İstanbul'un fethiyle anılan Yıldız Dede'nin lokanta bahçesindeki mezar taşında 1953 yazması, işletmeci ve tarihçi İlknur Bektaş'ın açıklamalarıyla gündeme geldi.

Tarihçi İlknur Bektaş ve işletmeci Habeş Kırmızıateş'in aktardıklarına göre, İstanbul'un fethi sonrası kendisine hamam ve mülk verilen Yıldız Dede'nin lokanta bahçesindeki kabrindeki 1953 ibaresi kafa karışıklığı yaratıyor.
1453 yılında İstanbul un fethine katılan askerlerden olduğu aktarılan ve fetih sonrasında kendisine mülk olarak verilen, daha önce kilisenin bulunduğu alana hamam yaptırdığı aktarılan Yıldız Dede'nin kabri bir işletmenin bahçesinde bulunuyor. Vefatının ardından buraya defnedildiği öğrenilen Yıldız Dede'nin kabrinin 3. Ahmet döneminde Halveti şeyhi Mustafa Dede tarafından ihya ettirildiği, ardından da yanına tekke yaptırıldığı belirtiliyor.
Zaman içerisinde kabir alanındaki hazireyle, tekkenin tevhidhanesi ve selamlığı ortadan kalktı. Yıldız Dede Tekkesi'nin bahçesinde bulunan kabir ise 1953 yılında onarım gördü. Zamanla çevresi iş hanlarıyla dolan mezarın bulunduğu alan, 15 yıl önce Habeş Kırmızıateş tarafından kiralandı. Yıldız Dede'nin mezarı da bu lokantanın bahçesinde yer alıyor.
İşletmecinin 15 yıllık gözlemleri ve başvuruları
İşletme sahibi Habeş Kırmızıateş alanı 15 yıl önce kiraladığını belirterek, mezar taşındaki 1953 tarihinin de o tarihten bugüne aynı olduğunu söyledi. Kırmızıateş Bizim burada en başından beri dikkat çekmeye çalıştığımız şey tarihin 1953 diye yazılmış olması.
Tarihin doğru yazılması için de ilgili kurumlara müraacat ettik.15 yıldır ben burayı işletiyorum. Burası Osmanlı İmparatorluğu döneminde Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’a ilk geldiği zaman yanındaki askerlerinden Necmeddin Yıldız diye birisine ganimet olarak verilmiş; savaş ganimeti olarak. Buraya geldiğimde burada bir büfe, bir saatçi vardı. Arka tarafta çok fazla bakımlı değildi; izbe durumdaydı.
Türbenin orası çok bakımsızdı. Biz geldikten sonra burayla ilgili araştırmalar yaptık Yıldız Dede ile ilgili araştırmalar yaptık. Biz de 15 yıldır yaklaşık olarak buraya kendi ecdadımızın mezarı olduğu için güzel ve düzenli bir şekilde bakmaya çalışıyoruz. 1953 olarak belirtilmiş. Biz hem vakıflara hem Fatih Belediyesine bilgi verdik. Normalde onun 1453 olarak güncellenmesi gerekiyor veyahut bizim bilmediğimiz bir tarihse o tarihin değiştirilmesi gerekiyor. 15 yıldır o taş o şekilde orada duruyor. 15 yıldır 1953 yazıyor.
Tarihi kayıtlar ve fetihteki yeri
Yanlışlıkla 1953 yazıldığını düşünüyoruz dedi.
Yıldız Dede'nin, fetihe katılan askerler için kullanılan Ni mel ceyş ifadesiyle ilişkilendirildiğini belirten Tarihçi araştırmacı yazar İlknur Bektaş, Bugün bir lokantanın bahçesinde bulunmasıyla gündeme gelen kabrin yalnızca ilginç bir görüntü olarak değerlendirilmemesi gerekir, ben de gördüm fotoğrafları.
Burada İstanbul un fetih hafızası, tasavvufi hayatı ve yüzyıllar içerisinde değişen şehir dokusu bir araya geliyor. Asıl soru şu. Bu hatırayı ne kadar tanıyoruz ve gelecek kuşaklara nasıl anlatıyoruz. Yıldız Dede'nin kimliği konusunda başvurabileceğimiz tarihi belgeler var. Reşad Ekrem Koçu'nun İstanbul Ansiklopedisi arşivinde Yıldız Hamamı maddesinde Ayvansarayi yani Hadikatü’l-Cevami (Camiler Bahçesi) adlı eserinden bilgiler aktarıyor. Anlatımda Yıldız Dede'nin adının Necmeddin olduğu, Necmeddin Yıldız demektir. İstanbul un kuşatılmasına ve fetihe katıldığı belirtiliyor.
Kendisine verilen ve daha önce kilisenin bulunduğu yerde bir hamam yaptırdığı, hamamın külhan bölümünün olduğu ve bu bölümde yaşadığı, vefatından sonra buraya defnedildiği anlatılır. Onun fetihle ilişkili kayıtlarında hangi kapıdan kaçıncı kişi olarak girdiği görülmese de elimizdeki bilgiyi değerli kılmak adına doğruları da aktarmak lazım. Yıldız Dede'nin fetihle ilişkilendirilen şahsiyetlerden biri olduğu kesindir.
Fetih için kullanılan Ni’mel ceyş ifadesi çok güçlü manevi bir anlatımı vardır. Bu ifade de Hz. Peygamber e atfedilen biliyorsunuz söylediği Ne güzel ordu sözünden gelir. Ni’mel ceyş aslında bu demektir. Şimdi buradaki Yıldız Dede'nin Ni’mel ceyş ordusu, O ne güzel ordu ifadesindeki kişilerden biri olduğu ve İstanbul da bunların kayıtlı envanterlerde 250 kişi olduğu belirtilmektedir.
Şu anda bunlar ne kadar korunmuştur. Ne kadarını biz ciddi anlamda görüp ziyaret edebiliyoruz ve saygımızı gösterebiliyoruz; bu bir muamma. Hakikaten bunların tekrar gözden geçirilmesi çok önemli olur ve çok şık olur dedi.
Fatih Sultan Mehmet Bu Alanı Ona Vakfetmiştir
Bektaş, Fatih Sultan Mehmet'in ne kadar değer verdiği ve İstanbul fethedildikten sonra bu alanı ona aslında vakfetmiştir.
Şimdi bu sorumlulukla hem dini duyarlılık, hem tarihi miras saygının kabrin başında biz bir Fatiha okuyorsak, kime okuyoruz; kimdir; neden önemlidir. Biz çocuklarımıza hangi vefayı bırakacağız. Bunu söylemek ve anlatmak da lazım. Yıldız Dede'nin hatırası son yüzyılda da yaşatılmış aslında. 1730 lardaki II. Mahmut döneminde tekkenin inşa edildiğini biliyoruz.
Mezar taşındaki 1953 yılının olası anlamı
Aslında birkaç kere tarihte ihya edilmiş. Bu süreçlerde dini ve sosyal hayatın bir parçası olmuş. dedi.
Bektaş, Burada kamuoyunda yanlış anlaşılmaya yol açan şey, açıkça 1953 tarihinde olduğu ifadesi. Ben bu fotoğraflardaki, bu görsellerdeki taşın üzerinde Fetih gazilerinden Yıldız Dede ifadesinin altında 1953 yazısı insanları şaşırtıyor.
Çünkü fetih gazisinin ölüm tarihi yanlış. 1453'lerde yaşamış bir insanın 1953'te defnedilmesi akla mantığa sığacak bir şey değil. İnsanlar haklı olarak 1953'ü görünce fetihle ilişkilendiremedikleri için bir tuhaf oluyor. Aslında 1953'te muhtemelen burası yeniden restore edildi; 1953 onu ifade ediyor. Kültür envanterlerinde de böyle kayıtlar geçiyor. Biz aslında 1953'teki tekrar restore edildiği tarihi görüyoruz.
Son araştırmalarımda gördüğüm kadarıyla 1980'lerde hamamı ve alanın tamamının aslında inşaat alanına çevrilip bir iş yeri haline getirildiğini görüyoruz. Taş muhtemelen o tarihlerde yeniden yapılmış ve o en son gördükleri tarihi tekrar yaptırmışlar. Oradaki tarihle gerçekten Yıldız Dede'nin ilişkilendirmesi karışıklığa yol açmıştır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne düşen, hepimizin de beklediği, çok da hoş ve şık olur; buranın hem yapılması hem de tabelalarla kim olduğunu, neden önemli olduğunu, Ni’mel ceyş ordusunun bir ferdi olduğunu gelecek kuşaklara yol, yön tabelalarıyla ve yanında kabristanın kim olduğunu anlatan tabelalarla bilgilendirmek, hepimizin asli görevlerinden biri olduğunu düşünüyorum. Biz tarihçiler ve vakıflar olarak da bununla ilgilenmeliyiz dedi.
Haberi Derleyen: Emre Aladağ
Erciyes Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü'nden mezun olan Emre ALADAĞ, dijital medya teknolojileri ve internet gazeteciliği alanında derinlemesine uzmanlığa sahiptir. Bilgi teknolojileri ile habercilik pratiklerini profesyonelce birleştiren ALADAĞ; dijital dönüşüm, yazılım trendleri ve teknoloji dünyasındaki güncel gelişmeleri teknik bir hassasiyetle analiz etmektedir. Yayıncılık etiği ve doğruluk ilkelerinden taviz vermeyen profesyonel yaklaşımıyla, karmaşık dijital süreçleri okuyucular için anlaşılır, stratejik ve güvenilir içeriklere dönüştürmektedir.



















