Emre Aladağ
Uluslararası Enerji Ajansı tarafından paylaşılan verilere göre, küresel rafineri işleme hacmi ağustos ayında bir önceki aya kıyasla günlük 960 bin varil oranında artarak 81,4 milyon varil seviyesine ulaştı. Ancak bu aylık yükselişe rağmen toplam hacim, geçen yılın aynı dönemine göre günlük 4,2 milyon varil geride kaldı.
ABD ve Çin Piyasalarındaki Gelişmeler
Aylık bazda kaydedilen bu artışta, ABD sınırları içindeki ham petrol işleme hacminin son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaşması etkili oldu. Aynı dönemde Çin pazarında iç talebin güçlenmesi ve kısıtlamaların gevşetilmesi, petrol ürünü ihracatını son 2,5 yılın en yüksek düzeyine taşıdı.
Jeopolitik Gerilimler ve Üretim Kayıpları
Küresel ölçekteki bu toparlanma eğilimi, süregelen jeopolitik riskler ve çatışmalar nedeniyle baskı altında kalmaya devam ediyor. Ukrayna güçlerinin Rusya enerji altyapısına gerçekleştirdiği saldırılar neticesinde, Rusya'daki rafineri faaliyetlerinin yılın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük yaklaşık 1,2 milyon varil düşük gerçekleşmesi bekleniyor.
Bölgesel krizlerin etkileri yalnızca bu hatla sınırlı kalmıyor ve Orta Doğu bölgesindeki devam eden gerilimler nedeniyle rafineri faaliyetlerinin de günlük yaklaşık 1,7 milyon varil daha az gerçekleşeceği öngörülüyor.
Dizel ve Gaz Yağı Ticaretindeki Daralma
Üretim tarafındaki bu kayıplar, uluslararası petrol ürünleri ticaretinde de belirginleşmeye başladı. Geçtiğimiz ay Rusya ile Körfez ülkelerinin toplam net dizel ve gaz yağı ihracatı şubat ayına kıyasla günlük 1,6 milyon varil oranında azaldı.
Söz konusu iki bölge, savaş öncesi dönem olan şubatta küresel deniz yoluyla gerçekleştirilen dizel ve gaz yağı ticaretinin yaklaşık yüzde 45'lik kısmını karşılıyordu.
Mevsimsel Bakımlar ve Gelecek Dönem Beklentileri
Diğer coğrafi bölgelerdeki rafineriler, yüksek ürün fiyatları ve güçlü rafineri marjlarının sağladığı motivasyonla ham petrol işleme miktarlarını artırarak bu kayıpların belirli bir kısmını telafi etmeyi başardı. Buna karşın, özellikle OECD ülkelerinde rafineri kullanım oranlarının halihazırda yüksek seyretmesi ve yaklaşan mevsimsel bakımlar, küresel rafineri sisteminin olası yeni arz kesintilerini ek üretimle karşılama kapasitesini ciddi ölçüde sınırlandırıyor.
Tüm bu gelişmeler doğrultusunda, küresel rafineri işleme hacminin bu yıl boyunca geçen yıla kıyasla günlük 2,6 milyon varil azalarak ortalama 81,5 milyon varil seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Küresel rafineri sistemindeki mevcut kapasite kısıtlarının, petrol ürünleri piyasasındaki arz sıkışıklığı üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırması öngörülüyor.