Emre Aladağ
Küresel piyasalarda hafta boyunca önde gelen merkez bankalarının kritik faiz kararları ve jeopolitik gelişmeler yakından izlenirken, ABD Merkez Bankası (Fed) 2023 yılından bu yana ilk kez faiz artırımı gerçekleştirerek politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,75-4 aralığına yükseltti.
Fed'in Faiz Artırımı ve Enflasyon Gerekçesi
Kararı oy birliğiyle alan Fed, ekonomik faaliyetin sağlam bir hızda genişlediğine işaret etti. Verimlilik artışının güçlü ve sermaye yatırımlarının sağlam olduğu vurgulanırken, istihdam artışlarının iş gücündeki artışla paralel ilerlediği ve işsizlik oranının önemli ölçüde değişmediği aktarıldı.
Bankanın bu yılki enflasyon tahmini yüzde 3,6'dan yüzde 3,7'ye yükseltilirken, 2027 tahmini yüzde 2,3 olarak korundu. 2028 yılı enflasyon beklentisi yüzde 2'den yüzde 2,1'e revize edilirken, 2029 yılı tahmini yüzde 2 olarak belirlendi.
Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyelerinin gelecekteki faiz beklentilerini yansıtan nokta grafiği, 18 yetkiliden 16'sının bu yıl içinde en az bir faiz artışı daha öngördüğünü ortaya koydu.
"Gerçek şu ki enflasyon çok yüksek ve çok uzun süredir böyle." diyen Fed Başkanı Kevin Warsh, yaz aylarında açıklanan verilerin temel eğilimlerde kayda değer bir iyileşme göstermediğini vurgulayarak faiz artırımının fiyat istikrarı için doğru bir adım olduğunu belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump ise Fed'in bu kararının ardından faiz oranlarının yüzde 1'e veya daha düşük seviyelere indirilmesi yönünde açık çağrıda bulundu. Sıkı para politikasının süreceği beklentileriyle dolar endeksi yüzde 1 artışla 100,2 seviyesine ulaştı.
Emtia Piyasaları ve Tahvil Faizlerindeki Gelişmeler
Suudi Arabistan ile Yemen'deki Husiler arasındaki çatışma endişelerine rağmen Orta Doğu'dan petrol sevkiyatı için alternatif güzergahlar bulunabileceği beklentisi petrol fiyatlarını aşağı çekti. Kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı haftayı yüzde 1,4 düşüşle 103,2 dolardan tamamladı.
Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin enflasyonist baskıları kalıcı kılacağı endişeleriyle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,04 ile 2007'den bu yana en yüksek seviyesini gördü ve haftayı yüzde 5 seviyesinden kapattı.
Petrol fiyatlarındaki gerileme ise altın fiyatlarına olumlu yansıdı ve onsu haftayı yüzde 0,7 artışla 4 bin 378 dolardan kapattı. Yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızına ilişkin endişeler ve yüksek tahvil faizleri küresel risk iştahını baskıladı.
New York ve Avrupa Borsalarının Görünümü
New York borsası haftayı karışık bir seyirle tamamladı. Haftalık bazda S&P 500 yüzde 0,08, Dow Jones endeksi yüzde 1,69 değer kaybederken, Nasdaq endeksi yüzde 0,72 değer kazandı.
Gelecek hafta salı günü Richmond Fed imalat endeksi, çarşamba günü imalat sanayi endeksi, perşembe günü haftalık işsizlik maaşı başvuruları ile yeni konut satışları takip edilecek. Cuma günü ise dayanıklı mal siparişleri ve Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi açıklanacak.
Avrupa borsalarında da yön arayışı hakimdi. Düşen petrol fiyatları destekleyici olsa da merkez bankalarının sıkılaşmaya devam edeceği beklentisi baskı yarattı. İngiltere Merkez Bankası (BoE) politika faizini beklentiler doğrultusunda yüzde 3,75'te sabit tuttu.
BoE Para Politikası Kurulu açıklamasında, kurul üyelerinden BoE Başkanı Andrew Bailey dahil 6 kişinin faizin sabit tutulması, 3 kişinin ise yüzde 4'e çıkarılması yönünde oy kullandığı bildirildi.
"Orta Doğu'daki çatışmanın, uzun bir süre devam etmesi ve ikinci tur etkilerin ortaya çıkma riskinin artması halinde, para politikasının sıkılaştırılması gerekebilir." şeklinde konuşan BoE Başkanı Andrew Bailey olası risklere dikkat çekti.
Avro Bölgesi'nde ağustos ayı TÜFE aylık yüzde 0,4 artarken yıllık bazda yüzde 3,2 ile beklentinin hafif altında gerçekleşti. Diğer yandan ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği'nin Kanada'nın ilk ortak üye olmasını istemesine tepki göstererek tarifeler veya ticaretin durdurulabileceğini söyledi.
Haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,08 değer kazanırken; Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,40, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 1,84 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,03 değer kaybetti. Gelecek hafta bölgede tüketici güven endeksleri ve PMI verileri izlenecek.
Asya Piyasalarında BoJ Kararı ve Çin Verileri
Asya borsaları petrol fiyatlarının 100 dolar üzerinde kalması ve jeopolitik risklerle karışık bir seyir izledi. Japonya Merkez Bankası (BoJ) politika faizini 25 baz puan artırarak 31 yılın zirvesi olan yüzde 1,25'e çıkardı.
Karar 7'ye karşı 2 oyla alınırken, sıkı para politikasının süreceğine ilişkin belirsizlikler yenin değer kaybetmesine yol açtı. Japonya'da ağustos ayı enflasyonu yüzde 1,9 ile beklentinin altında kaldı.
Çin'de ağustos ayı işsizlik oranı yüzde 5,3 ile beklentiyi aşarken, sanayi üretimi yüzde 5,2 arttı. Bu veriler ekonomideki sorunların sürdüğünü ve Pekin yönetimi üzerinde mali destek baskısının arttığını gösterdi.
Haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 0,2, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,22 gerilerken; Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,57, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,61 değer kazandı.
Borsa İstanbul'daki Gelişmeler ve Ekonomi Yönetiminin Mesajları
Yurt içinde satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 8,18 düşüşle 13.284,42 puandan kapandı. Dolar/TL ise haftayı yüzde 0,52 artışla 48,7649 seviyesinden tamamladı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), likidite koşullarının yakından takip edileceğini ve gerekirse her türlü ek tedbirin alınacağını duyurdu. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 7 portföy yönetim şirketinin TEFAS'ta işlem gören tüm fonlarının işleme kapatılmasına ve bazılarının tasfiyesine karar verdi.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), bankaların 16 Eylül'den sonra geri aldıkları payların 31 Aralık'a kadar çekirdek sermayeden indirim kalemi sayılmamasına karar verdi.
"Genele yayılmış bir sistemik risk söz konusu değil. Borsada ve piyasada yapısal sorun yok." diyen Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, piyasalardaki hareketliliğin temelinde sınırlı sayıda fondaki kredi ve likidite sorunlarının bulunduğunu açıkladı. Gelecek hafta pazartesi günü reel kesim güven endeksi ve kapasite kullanım oranı takip edilecek.