Okan AVŞAR
İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), kentte çocuk yaşta ve zoraki gerçekleştirilen evliliklerin önüne geçebilmek adına önemli bir projeye imza atarak Sağlık Aracısı Modeli uygulamasını başlattı. Bu ortak çalışma, özellikle sosyoekonomik eşitsizliklerin yoğunlukta olduğu bölgelerde yaşayan risk altındaki bireyleri erkenden tespit etmeyi hedefliyor.
Pilot Bölgeler ve Kurumların Koordinasyonu
Projenin yürütülmesi Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü koordinasyonunda sağlanırken, sahadaki öncelikli lokasyonlar Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından ortaklaşa belirlendi. İlk etapta çalışmaların yürütülmesi için merkezdeki Basmane bölgesi ile birlikte Ferahlı ve Ulubatlı mahalleleri pilot alanlar olarak seçildi.
Belirlenen bu yerleşim yerlerinde saha faaliyetlerine başlanmadan evvel, görev yapacak kişilere UNFPA eğitmenleri tarafından detaylı bir eğitim programı uygulandı. Sahaya inen aracılar, dezavantajlı ailelerin sağlık, sosyal hizmet ve eğitim imkanlarına erişimini artırarak tehlike altındaki çocukları vakit kaybetmeden ilgili mekanizmalara yönlendirecek.
Toplumla Kamuyu Birleştiren Güven Köprüsü
Yeni uygulanan sistem çerçevesinde sahada bulunacak personel, denetleyici ve üstten bakan bir rolden ziyade yöre halkı ile kamu otoriteleri arasında karşılıklı güven inşa eden bir köprü işlevi görecek. Aileler ile birebir iletişim kuracak olan bu aracılar, çocuk yaşta evliliklerin ileride doğuracağı fizyolojik, psikolojik ve eğitsel sonuçlar üzerine farkındalık artırıcı faaliyetler gerçekleştirecek.
Sadece kadınların değil erkek gruplarının da bilgilendirilmesi hedeflenirken, bireylerin hukuki hakları ve toplumsal cinsiyet dengesi gibi konularda aydınlatılması sağlanacak. İhtiyacı olduğu tespit edilen yurttaşlar acilen psikososyal destek, koruma ve eğitim departmanlarına kanalize edilecek, ilgili vakaların takibi yetkili kurumların entegre çalışmasıyla sürdürülecek. Bunun yanında, eğitimini tamamlayıp mesleki bağımsızlığını kazanan genç kadınların hikayeleri görünür hale getirilerek toplumsal algının değiştirilmesine katkı sunulacak.
Proje Yetkililerinden Pilot Bölge Açıklaması
Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü bünyesinde eğitimci konumunda görev üstlenen Elmas Köçkün, kentin aldığı yoğun göçe dikkat çekerek zorla evlendirme vakalarının genellikle temel hizmetlere ulaşamayan dezavantajlı kesimlerde yoğunlaştığını dile getirdi.
"Sağlık Aracıları Modeli’ni İzmir'de uygulamaya başlıyoruz. İzmir çok göç alan büyük bir şehir. Erken yaşta zorla evlilikler, çoğunlukla sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimde engellerle karşılaşan bireylerin yaşadığı mahallelerde yapılıyor. Dolayısıyla UNFPA’nın çalışmasını İzmir’le buluşturmaya karar verdik. Bu kapsamda Ferahlı ve Ulubatlı mahalleleri ile Basmane bölgesini pilot olarak belirledik."
Geleceğe Dönük Yaygınlaştırma Planları
Sistemin başarılı olması için personelin titizlikle seçildiğini ifade eden Köçkün, sahada çalışacak ekiplere üç günlük, oldukça detaylı ve kapsamlı bir müfredat işlediklerini belirtti.
"Sağlık Aracılarımız da toplumun içinden gelen, hanelere rahat girip çıkabilecek, risk analizini yapabilecek ve bizi bu konuda bilgilendirebilecek kişilerden oluşuyor. Sağlık Aracılarımıza ve projede çalışacak personelimize üç günlük kapsamlı bir eğitim verdik. Bu model, toplumun kendini eğittiği ve beslediği bir süreç olacak. Çalışmayı daha sonra kent genelinde yaygınlaştırmayı düşünüyoruz. Yani aslında aktif ve katılımcı bir yurttaş yaratmaya çalışıyoruz."
Başlangıç aşamasında sadece sınırlı ve dezavantajlı semtlerde faaliyete geçen bu uygulamanın, pilot sürecin tamamlanmasının ardından şehrin geneline yayılması planlanıyor. Yetkililer atılan bu somut adımlarla, salt bir toplumsal sorunu çözmenin ötesinde, kendi temel haklarının bilincine varmış katılımcı bir toplum yapısı inşa etmeyi hedefliyor.