Emre Aladağ
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi'nin 27. yıldönümü dolayısıyla Türkiye'nin afet yönetim stratejilerini ve yapısal risklerini değerlendiren Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, deprem erken uyarı sistemlerinin hayati önemine dikkat çekti.
"5 İla 60 Saniyelik Erken Uyarı Dev Zararları Önleyebilir"
Dünyada Japonya, ABD, Çin, Tayvan ve Türkiye gibi deprem riski yüksek ülkelerde ulusal ve bölgesel erken uyarı sistemlerinin aktif olarak kullanıldığını belirten Dr. Rüştü Uçan, Marmara Bölgesi'nde fay hatlarına yakın hassas sensörlerle kurulan sistemlerin önemini vurguladı:
"Depremin ilk öncü P dalgasını ölçen yapay zeka destekli erken uyarı sistemleri, konuma göre 5 ile 60 saniye öncesinden haber verebiliyor. Bu süre doğru kullanıldığında doğalgaz akışı otomatik kesilebilir, elektrik şebekeleri kapatılabilir ve fabrikalarda otomasyon sistemleri devreye girerek devasa ekonomik, çevresel ve insani kayıpların önüne geçebilir."
"Acilen Dikey Yapılaşmadan Vazgeçilmeli"
1999 Depremi'nin üzerinden 27, 2023 Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden ise 3 yıl geçmesine rağmen yanlış kentleşme politikalarının devam ettiğini ifade eden Dr. Uçan, yüksek katlı binaların riskine değindi:
"Dikey yapılaşma ülkemizde hız kesmeden sürüyor. Almanya gibi deprem riski olmayan ülkelerde bile binalar genellikle 3 katlı tutulurken, bizde deprem toplanma alanlarına dikey yapılar inşa edildi. Acilen dikey yapılanmadan vazgeçilmeli ve mevcut deprem toplanma alanları titizlikle korunmalıdır."
İlk 72 Saat Hayati Önem Taşıyor: Afet Çantası Nasıl Hazırlanmalı?
Büyük bir afetin ardından arama-kurtarma ve yardım ekiplerinin ilk 72 saat içinde bölgeye ulaşamayabileceğini hatırlatan Uçan, aile acil durum planının yapılması ve afet çantasının hazır tutulması gerektiğini belirtti.
Evinizde ve iş yerinizde bulundurmanız gereken temel deprem çantası listesi:
- Temel İhtiyaçlar: Su, konserve yiyecek, kuru gıda (kuruyemiş, çikolata, pestil vb.), fener, yedek piller, plastik düdük, radyo, polar battaniye, yağmurluk ve nakit para.
- İlk Yardım ve Hijyen: Sargı bezi, maske, anında soğuk kompres, dezenfektan/sabun, Islak mendil, hijyenik ped ve düzenli kullanılan ilaçların listesi.
- Belgeler ve Bilgiler: Kimlik, ehliyet, tapu, sigorta poliçesi kopyaları (ayrıca bulut ortamında dijital yedekleri), aile bireylerinin güncel fotoğrafları, ikamet haritası ve yedek anahtarlar.
Afet çantasının son kullanma tarihlerinin belirli aralıklarla kontrol edilmesi gerektiğini vurgulayan Uçan, çantanın bebek, çocuk, yaşlı, engelli, kronik hasta veya evcil hayvanların özel ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmesi gerektiğinin altını çizdi.