Emre Aladağ
Türkiye Yüzyılı vizyonu çerçevesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni yol haritası, uygulamaya, izlemeye ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı içeriyor.
Beş Yıllık Stratejik Amaçlar ve Teknolojik Altyapı
2020-2023 döneminde elde edilen kurumsal kapasite üzerine inşa edilen yeni plan; yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz gibi ileri teknolojilere odaklanıyor. Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi alanlarında erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmaları devreye alınıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, planın detaylarını sosyal medya hesabından paylaştı ve şu ifadeleri kullandı:
"5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun."
Belediyeler İçin Belirlenen Takvim ve Adımlar
Önümüzdeki beş yıllık süreci kapsayan plana göre, 2026 sonuna kadar 81 il genelinde akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeline geçiş zorunlu tutulacak.
2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları oluşturulacak. 2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulaması sahaya aktarılacak ve teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümler dış pazarlara ihraç edilecek.
Dijital Şehir Yönetim Merkezleri ve Yerli Üretim Şartı
2029 yılına gelindiğinde tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar tüm hizmetlerin tek merkezden izleneceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Bu merkezlerin koordinasyonunu ise bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi sağlayacak.
2030 yılında akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde seksen yerli üretim şartı aranacak. Sektörde küresel düzeyde rekabet edecek 500 girişimci şirket desteklenecek ve sürecin hukuki dayanağını oluşturan Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek.
Veri Yönetişimi ve Kaynak İsrafının Önlenmesi
Kurumların birbirinden bağımsız sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasını engellemek amacıyla veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri merkeze alındı. Şehirlerin teknoloji çöplüğüne dönüşmesini önlemek için tüm teknolojiler yakından izlenecek ve yalnızca vatandaşa doğrudan fayda sağlayan çözümler tercih edilecek.
Bakanlık, yerli yönetimlere rehberlik sağlamak amacıyla 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturdu.
Afet Yönetimi ve Akıllı Bölgeler Yaklaşımı
Stratejinin en önemli ayaklarından biri olan kentsel dönüşüm ve afet yönetimi, erken uyarı mekanizmalarıyla güçlendirilecek. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini doğrudan Akıllı Bölgeler yaklaşımıyla bütünleştirecek.
Yeni yaşam alanları yeşil enerjiyle çalışacak ve su ile enerji kayıplarını sensörler aracılığıyla anlık olarak tespit eden çevreye duyarlı tasarımlara sahip olacak.
Sokak Aydınlatmaları ve Vatandaş Odaklı Hizmetler
Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleri sayesinde yollarda kaybedilen zaman en aza indirilecek. Atık toplama araçları doluluk oranlarına göre rotalarını çizecek, akıllı sokak aydınlatmalarıyla ise devasa enerji tasarrufu sağlanacak.
Vatandaşlar, mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar vasıtasıyla doğrudan ilgili birimlere ileterek şehir yönetiminde aktif söz sahibi olabilecek.
Uluslararası İş Birliği ve Bölgesel Paylaşım
Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli sayesinde her şehrin ihtiyacı ayrı ayrı ölçülecek. Sunulan hizmetler yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı konumda olan grupları kapsayacak şekilde adil bir biçimde dağıtılacak.
Türkiye, sahip olduğu yerli ve milli birikimi Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere ihraç ederek uluslararası alanda iş birliğini geliştirmeyi sürdürecek.