Emre Aladağ
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Türkiye Yüzyılı vizyonunu esas alan ‘2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı’, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, her alanda vatandaşların yaşamını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirileceğini duyurdu.
Eylem Planının Yapısı ve Stratejik Amaçlar
Resmi Gazete'de yer alan eylem planında uygulamaya, izlemeye ve ölçmeye odaklanan 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı bulunuyor. Yeni yol haritası, 2020-2023 dönemindeki tecrübe ve kurumsal kapasitenin üzerine inşa edildi.
İleri teknoloji, sürdürülebilir ve dirençli dünya vizyonuyla hazırlanan plan; yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz teknolojilerine odaklanıyor. Kurumların birbirinden kopuk sistemler kurarak kaynak israfına yol açmasını engellemek amacıyla veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri merkeze alındı.
Şehirlerin teknoloji çöplüğüne dönüşmemesini hedefleyen Bakanlık, tüm teknolojileri yakından izleyerek sadece vatandaşa doğrudan fayda sağlayacak çözümleri uygulayacak. Bu kapsamda yerel yönetimlere rehberlik etmek üzere 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu oluşturuldu.
Yıllara Göre Uygulama Takvimi
Plan kapsamında önümüzdeki 5 yıllık süreç ayrıntılı bir takvime bağlandı. Buna göre 2026 sonuna kadar 81 il in tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak.
Her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeline geçilmesi zorunlu hale getirilecek. 2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek ve 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.
2028 yılı itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulaması sahada hayata geçecek. Kurulacak teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümler dünyaya ihraç edilecek.
2029 yılına gelindiğinde tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar hizmetlerin tek noktadan takip edileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak. Bu merkezlerin koordinasyonunu Bakanlık bünyesindeki Ulusal Akıllı Şehir Merkezi sağlayacak.
2030 yılında ise akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranacak. Sektörde dünya ile yarışacak 500 girişimci şirket desteklenecek ve sürecin hukuki altyapısını oluşturan Akıllı Şehir Kanunu yürürlüğe girecek.
Afet Yönetimi ve Akıllı Bölgeler
Stratejinin en dikkat çeken ayaklarından birini kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi oluşturuyor. Erken uyarı ve kriz anı yönetim mekanizmalarıyla afetlere hazırlık kapasitesi güçlendirilecek.
TOKİ, kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini doğrudan ‘Akıllı Bölgeler’ yaklaşımıyla bütünleştirecek. Yeni yaşam alanları yeşil enerjiyle çalışacak; su ve enerji kayıplarını sensörlerle anlık tespit eden çevreye duyarlı tasarımlara sahip olacak.
Vatandaş Odaklı Hizmetler ve Uluslararası İş Birliği
Yeni stratejiyle birlikte sokaktaki vatandaşın yaşam kalitesinin artırılması hedefleniyor. Gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yollarda kaybedilen zaman en aza indirilecek.
Atık toplama araçları doluluk oranına göre rota çizecek ve akıllı sokak aydınlatmalarıyla devasa enerji tasarrufu sağlanacak. Vatandaşlar mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili birimlere ileterek şehir yönetiminde söz sahibi olabilecek.
Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile her şehrin ihtiyacı ayrı ölçülecek. Hizmetler yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları kapsayacak şekilde adil dağıtılacak.
Türkiye, elde ettiği yerli ve milli birikimi Türk Devletleri Teşkilatı başta olmak üzere yakın coğrafyadaki ülkelere ihraç ederek uluslararası alanda iş birliği geliştirecek.
Bakan Murat Kurum'un Açıklaması
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, eylem planının detaylarını sosyal medya hesabından bir infografikle paylaştı.
"5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun."