Emre Aladağ
Anadolu Ajansı muhabirinin 2027-2029 dönemi Kamu Yatırım Programı Hazırlama Rehberi'nden yaptığı derlemeye göre, özel sektör tarafından gerçekleştirilemeyecek ekonomik ve sosyal altyapı projeleri ile özel kesimde üretim maliyetlerinin azaltılmasını destekleyecek yatırımlara odaklanılacak.
İmalat Sanayisi ve Yenilikçi Üretim Öncelikleri
Makroekonomik hedefleri destekleyecek, büyümeyi sürdürülebilir kılacak nitelikli insan gücü ve güçlü toplum hedefine yönelik projelere öncelik verilecek. İmalat sanayisi sektörlerine ve bu alanların beşeri-fiziki altyapısını güçlendirecek AR-GE, dijitalleşme, insan kaynakları, lojistik, enerji ve eğitim gibi yatay alanlar ile tarım ve gıda, turizm ve savunma sanayisi alanları öne çıkartılacak.
Kamu yatırım teklifleri, bölgelerarası gelişmişlik farklarının azaltılmasına katkı sağlayacak biçimde hazırlanacak. Bu amaçla yatırımların mekansal dağılımında, geçmiş yıllardaki yatırım tahsisleri ve gelecek döneme ilişkin bölgesel politikalar dikkate alınacak.
Bölgelerin ekonomilerinde öne çıkan sektörlerin daha yüksek katma değerli ve rekabet edebilirliği yüksek üretim yapılarına dönüşmesine katkı sağlayacak alanlardaki yatırımlar önceliklendirilecek. Kuruluşlar, proje stokunun önceliklendirilmesinde genel, sektörel ve bölgesel kriterleri göz önünde bulunduracak.
Tarım, Hayvancılık ve Sulama Yatırımları
Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü'nün kamu yatırım programındaki büyük projelerden, depolaması tamamlanmış veya depolamasız, su iletim tesisleri (tünel/ana kanal) inşaatı biten veya devam eden cazibeyle sulama yapılacak projeler öncelikli olacak.
Hayvancılık sektöründe üretimin artırılması, hayvan hastalıklarının önlenmesi, sürü yönetimi ve biyogüvenlik önlemlerini içeren altyapı ve araştırma projeleri ön planda tutulacak. Bitkisel üretimin artırılması, bitki sağlığının korunması ve tarım bilgi sistemlerinin iyileştirilmesine hizmet edecek altyapı ve araştırma projelerine de öncelik sağlanacak.
Su kayıp ve kaçaklarının azaltılmasına yönelik projelere öncelik verilecek. DSİ Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen içme suyu temini projelerinden su kayıp oranı yüzde 50'nin altında olan, nüfusu 50 bin ve üzeri belediyelere öncelik tanınacak.
Enerji, Madencilik ve Yerli Raylı Sistem Araçları
Enerji sektörü ve imalat sanayisine girdi temin eden üretime yönelik projeler, kömür, petrol, doğal gaz ve jeotermal kaynaklar ile rezervi tükenmekte olan ve arz güvenliği açısından önem arz eden madenlerin aranmasına ve üretilmesine ağırlık verilecek. Madenlerin işlenerek ürün haline getirilmesi ve cevherlerin kalitesinin iyileştirilmesine yönelik projeler de önceliklendirilecek.
Savunma sanayisinin yanı sıra yerli ve özgün raylı sistem araçları ile hava araçlarının geliştirilmesi projelerine odaklanılacak. Sanayi altyapı projelerinde sektörel ve tematik projeler öncelikli olacak.
Kamu yatırım programına alınacak organize sanayi bölgeleri projeleri seçilirken ulusal ve bölgesel stratejiler göz önünde bulundurularak illerin sanayi potansiyeline ve bütçe imkanlarına göre değerlendirme yapılacak. Türkiye'nin enerji ihtiyaç projeksiyonuna uygun hazırlanan, güvenilir ham madde kaynaklarına sahip projeler ile nükleer ve yenilenebilir enerji yatırımları desteklenecek.
Doğal gazda kaynak ve güzergah çeşitlendirilmesini sağlayacak, arz stoklarının yeterli düzeyde oluşturulması ve denizlerde keşfedilen doğal gaz rezervlerinin ülke ekonomisine kazandırılmasına yönelik altyapı projeleri öncelikli olacak.
Kültür Mirası, Güvenlik ve Bölgesel Projeler
Kültür mirasının korunmasına yönelik projelerde tek yapı ölçeği yerine tarihi dokuyu bütüncül olarak ele alan kentsel sit alanları, tarihi kent merkezleri ve tarihi çarşılar gibi projeler önceliklendirilecek. Arkeolojik kazı, yüzey araştırması gibi bilimsel araştırma ve kültür mirasının ihyasına yönelik projelerde Türk-İslam dönemi öne çıkartılacak.
Güvenlik hizmetlerinin sunumunda koordinasyonu ve güvenlik birimlerinin teknolojik donanımını güçlendirecek, önleyici ve koruyucu güvenlik hizmetleri; sınır güvenliği, terörle, uyuşturucuyla, kaçakçılıkla, organize ve siber suçlarla ile yasa dışı göçle mücadeleye katkı sağlayacak projelere öncelik verilecek. Yargı sürecini hızlandırıcı yatırımlar ile Ceza İnfaz Kurumlarında gerekli kapasite artışı yatırımları gerçekleştirilecek.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Katı Atık Programı kapsamındaki projeler ile İLBANK tarafından yürütülen katı atık ve jeotermal merkezi ısıtma tesisi projeleri öncelikli olacak. Göç alanında veri sistemlerinin geliştirilmesine, düzensiz göçle mücadele kapsamında yapılan geri gönderme merkezleri ve sığınma evi yatırımlarında mevcut yatırımların tamamlanmasına odaklanılacak.