Emre Aladağ
Uzun vadeli tahvil faizlerindeki sert yükseliş ile artan petrol fiyatları küresel piyasalarda satış baskısının sürmesine yol açarken, faiz oranlarına duyarlı teknoloji hisselerinde de düşüşler izlendi.
Petrol fiyatları ve tahvil getirileri risk iştahını zayıflattı
İran ile ABD arasında ateşkes süresinin sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin güvenlik risklerinin artması petrol fiyatlarını yeniden yukarı taşırken Brent petrol 91 doların üzerinde seyrediyor. Zayıf ABD büyüme ve istihdam göstergeleri, Fed’in yeniden faiz artıracağına yönelik beklentileri azaltmasına rağmen uzun vadeli ABD tahvil faizlerinin yüksek seviyelerini koruması riskli varlıklar açısından baskı unsuru olmaya devam ediyor.
Yüksek enerji fiyatları ile uzun vadeli borçlanma maliyetlerinin bir araya gelmesi de küresel piyasalarda risk algısını artırırken, enflasyonist endişeler ve ülkelerin artan kamu borçlarına ilişkin kaygılar tahvil getirilerini yukarı taşıyarak borsalar üzerinde baskı oluşturuyor.
Çip şirketleri düşerken ABD borsası geriledi
Çip şirketlerindeki düşüş de pay piyasalarında satış eğilimini etkiledi. Jeopolitik çalkantıların ekonomileri arz şoklarına karşı daha savunmasız hale getireceğine yönelik endişeler öne çıkarken, yatırımcıların hükümetlerin harcamaları dizginleyememesi konusunda da kaygı taşıdığı görüldü.
New York borsası dün teknoloji şirketlerinde görülen satış baskısının etkisiyle negatif seyretti. Nvidia hisseleri yüzde 2,3, Micron Technology hisseleri yüzde 7 ve Broadcom hisseleri yüzde 3,2 değer kaybetti. Philadelphia Yarı İletken Endeksi ise yüzde 5 geriledi.
Çocukların ruh sağlığına zarar verdiği iddiasıyla Meta’ya karşı açılan dava, California eyaletinin Oakland kentindeki bölge mahkemesinde görülmeye başlanırken, şirket hisseleri yüzde 4,5 değer kaybetti.
Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,22, S&P 500 endeksi yüzde 0,69 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,33 değer kaybetti.
Trump’ın paylaşımı Hürmüz gerilimini yeniden fiyatladı
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından Hürmüz Boğazı’nın “ABD toprağı” olarak gösterildiği bir harita paylaştı. Trump, 14 Ağustos’ta katıldığı bir etkinlikte ABD Donanması’nın Hürmüz Boğazı’nda tam bir abluka uyguladığını savunarak “İran'ı tamamen mağlup ettikten sonra, çok geçmeden Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan edeceğim.” diye konuşmuştu.
İran’la planlanan hiçbir müzakere bulunmadığını söyleyen Trump, Hürmüz Boğazı’nın açık ve ABD’nin kontrolü altında olduğunu ileri sürdü. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Dışişleri Bakanlığı da İran’la tüm ticari faaliyetlerin, alışverişlerin ve mali işlemlerin ikinci bir duyuruya kadar durdurulduğunu açıkladı.
Bu gelişmelerin ardından ticarette ABD Başkanı Donald Trump, Kanada’dan ithal edilen bazı ürünlere yerel saatle çarşamba sabahından itibaren uygulanması planlanan yüzde 50 oranındaki gümrük vergilerini üç günlüğüne durdurduğunu belirtti.
ABD’de veri gündemi ve FOMC tutanakları bekleniyor
Makroekonomik veri tarafında, ABD’de ithalat fiyat endeksi temmuzda aylık bazda yüzde 0,4, ihracat fiyat endeksi yüzde 1,3 azaldı. Sanayi üretimi de temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 ile piyasa beklentilerinin altında arttı.
10 yıllık tahvil faizi dün yüzde 4,75 ile Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyelere yaklaşmasının ardından bugün yüzde 4,69’da denge buldu. 30 yıllık tahvil faizi de dün yüzde 5,34 ile 2007’den bu yana en yüksek seviyeyi görmesinin ardından bugün yüzde 5,27’de dengelendi.
Öte yandan yatırımcılar ABD’de FOMC’nin bugünkü toplantı tutanaklarından bankanın bundan sonra uygulayacağı politikalara ilişkin ipucu arayacak.
Petrol 91,6 dolara yükselirken altın ve dolar endeksi geriledi
ABD ve İran arasındaki gerginliklerin sürmesi ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin belirsizlikler nedeniyle ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,6 artışla 91,6 dolara yükseldi.
Fed’e ilişkin faiz artırım beklentilerinin gücünü kaybetmesiyle dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 91,6’da seyrederken, altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 346 dolardan işlem gördü. ABD ve Japonya’nın yene yönelik müdahalesi de dolar endeksindeki düşüşte etkili faktörler arasında yer aldı.
Analistler, Hürmüz Boğazı’na dair gelişmelerin altın fiyatlarının yönü üzerinde belirleyici olabileceğini söyledi.
Avrupa İngiltere hariç düştü, Asya Hong Kong dışı geriledi
Jeopolitik tansiyonun yeniden artması Avrupa borsalarında satış baskısının sürmesine neden olurken Avrupa’da dün İngiltere hariç negatif bir seyir izlendi. Petrol fiyatlarındaki ve tahvil faizlerindeki yükselişler risk algısını artırırken, bu durum enflasyonist endişelerin yansıması olarak değerlendirildi. Avrupa’da özellikle teknoloji hisselerindeki satış baskısı öne çıktı.
Bu gelişmelerle Avro Bölgesi’nde yılın geri kalanında enflasyonun yüzde 2’lik hedefin üzerinde kalabileceği tahmin edilirken, enerji fiyatlarına bağlı olarak enflasyonun yüzde 3 seviyelerine çıkabileceği öngörüldü. Tahvil piyasalarındaki satış baskısı Avrupa piyasalarının da yönü üzerinde etkili oldu.
Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,27 ile 2011’den bu yana en yüksek seviyeye çıkarken, Fransa’nın 30 yıllık tahvil faizi yüzde 4,91 ile 2008’den bu yana en yüksek düzeye ulaştı. Almanya’da artan kamu borcu ve kalıcı enflasyon endişelerinin piyasaları baskılamasıyla uzun vadeli tahvil ihracında son 15 yılın en yüksek borçlanma maliyetiyle karşı karşıya kalınabileceği öngörüldü.
Analistler, ülkede açıklanan reform paketinden dolayı harcamaların artacağına dair endişelerin de görüldüğünü aktarırken, Almanya’da kurumsal yatırımcı ve analistlerin ekonomiye güveninin ağustosta artışını sürdürdüğünü belirtti. Almanya merkezli Avrupa Ekonomik Araştırmalar Merkezi (ZEW) tarafından açıklanan ZEW Ekonomik Güven Endeksi’nde kurumsal yatırımcı ve analistlerin gelecek 6 aya ilişkin beklentileri ölçüldü. Buna göre temmuzda 26,3 puan olan endeks, ağustosta 7,9 puan artarak 34,2 puana yükseldi.
İngiltere’de ise işsizlik nisan-haziran döneminde yüzde 4,9 ile değişmedi. Bu gelişmelerle Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,82, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,71 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,06 değer kaybederken İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,07 değer kazandı.
Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı.
Asya tarafında da New York borsasındaki sert düşüş Asya piyasalarına taşındı. Güney Kore borsasında sert düşüşlerin ardından işlemlere kısa bir süre ara verildi. SK Hynix hisseleri yüzde 9,2 ve Samsung Electronics hisseleri yüzde 7,8 değer kaybetti. Tahvil getirilerindeki yükselişin etkileri Asya borsalarındaki satış baskısında etkili olmaya devam etti.
Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,93’te dengelenirken, kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 5,7, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2 değer kaybetti. Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 değer kazandı.
Borsa İstanbul yatay seyretti, yurt içi odak dış borç verileri
Dün yatay seyreden Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,03 azalışla 14.127,98 puandan tamamladı. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 geriledi.
Dolar/TL dün günü önceki kapanışın hemen altında 47,9074’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 47,9350’den işlem gördü.
Analistler, yurt içinde bugün kısa vadeli dış borç istatistiklerinin, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde enflasyon ve ABD’de FOMC toplantı tutanakları başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900’ün destek, 14.300 ve 14.400’ün direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalar bugün 10.00 Türkiye haziran ayı kısa vadeli dış borç istatistikleri, 11.00 Avro Bölgesi haziran ayı cari işlemler dengesi, 11.30 İngiltere haziran ayı konut fiyat endeksi, 12.00 Avro Bölgesi temmuz ayı Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), 14.00 ABD haftalık mortgage başvuruları ve 21.00 ABD temmuz ayı FOMC toplantı tutanaklarını takip edecek.