Emre Aladağ
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yastık altı fiziki altınların finansal sisteme kazandırılmasını ve Türk lirası hesaplara dönüştürülmesini düzenleyen tebliği yürürlükten kaldırdığını duyurdu.
Kapsamı, 14 Mart 2022 tarihinde yürürlüğe giren “Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal Sisteme Kazandırılması Hakkında Tebliğ” ile şekillenmişti. Tebliğ kapsamında tanımlanan uygulamalar bu düzenlemeyle sona erdirildi.
Yürürlükten kaldırma kararı; fiziki altınların yetkili kuyumcular, rafineriler ya da doğrudan banka şubeleri kanalıyla bankalardaki altın hesaplarına yatırılabilmesi ve ardından Türk lirası mevduat ya da katılma hesaplarına dönüştürülmesi çerçevesini etkiliyor. Düzenleme, vade bitiminde altın fiyatı hareketlerinden doğan bazı farkların belirli şartlarda hesap sahiplerine ilave getiri desteği olarak yansıyabildiği bir mekanizma içeriyordu.
TCMB’nin yürürlükten kaldırma kararı, tebliğ setinin yürürlükten kalkmasıyla “yeni hesap” imkanlarının fiilen durmasını da beraberinde getiriyor. Bu çerçevede, 14 Mart 2022’de yürürlüğe alınan tebliğin 31778 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandığı belirtiliyor.
TCMB’nin yürürlükten kaldırdığı düzenlemenin dayanağı ve kapsamı
TCMB’nin kaldırdığı çerçeve; fiziki altınların bankalardaki altın hesaplarına yatırılması ve sonrasında Türk lirası mevduat ya da katılma hesaplarına dönüşümü hedefleyen hükümlerden oluşuyordu. Düzenlemede ayrıca vade sonu fiyat farklılıklarının belirli koşullar altında hesap sahiplerine ilave getiri şeklinde yansıtılmasına imkân veren bir yaklaşım bulunuyordu.
Tebliğ, 14 Mart 2022 tarihinde yürürlüğe alınmıştı. Resmî Gazete’de 31778 sayıyla yayımlanan düzenleme, daha sonra TCMB’nin ilgili uygulama dokümanlarıyla işletilmeye devam etti.
Uygulamanın sona erişinin pratik karşılığı: dönüşüm kanalı
Yürürlükten kaldırılma kararı, süreçteki en kritik halkayı; fiziki altının bankalardaki altın hesaplarına alınması ve ardından Türk lirası hesaplara çevrilmesine yönelik mevzuat dayanağını kesmiş oluyor. Böylece mevzuatta öngörülen dönüşüm hattı, yeni işletim için kapatılmış sayılıyor.
TCMB’nin duyurusuyla birlikte, geçmişte mevzuatın tanımladığı dönüşüm mekanizmasının bir sonraki adımını bekleyenler açısından mevzuatla çerçevelenen ilave getiri mantığı da kapsam dışına düşüyor.
Okuyucularımızın ilgisini çekebilecek ilişkili bir haberimiz de var:
Mevzuattaki değişimin tarihsel çizgisi: 2022’den bugüne
Düzenlemenin başlangıç tarihi 14 Mart 2022 olarak belirtiliyor. O tarihte yürürlüğe giren tebliğ, fiziki altınların finansal sisteme kazandırılmasını bankacılık yoluyla tanımladığı için yatırımcıların ve piyasa davranışlarının izlediği başlıklardan biri haline gelmişti.
TCMB’nin yürürlükten kaldırma kararı ise söz konusu çerçevenin uygulama ömrünü sonlandırıyor. Bu da fiziki altınların Türk lirası hesaplara dönüştürülmesinde mevzuatla kurulan özel sistemin artık çalışmayacağı anlamına geliyor.
Değişimin etkisini sayılarla değil, süreçle okumak
Bu düzenlemede belirleyici unsur, tek bir güne ilişkin rakamdan ziyade süreç tasarımının kapanması. Tebliğ kapsamında yatırımcının fiziki altınını ilgili bankacılık hesabına aktarabilmesi ve sonrasında Türk lirası mevduat ya da katılma hesabına dönmesi için adımlar tanımlanıyordu.
Kararın ardından, aynı hedefin mevzuat statüsündeki dönüşümünün değiştiği görülüyor:
| Düzenleme dönemi | Hedeflenen dönüşüm | Uygulama durumu |
|---|---|---|
| 14 Mart 2022’de yürürlüğe giren tebliğ çerçevesi | Fiziki altının bankadaki altın hesabına yatırılması ve Türk lirası mevduat/katılma hesabına dönüştürülmesi | Mevzuat çalışıyordu |
| TCMB’nin yürürlükten kaldırma kararı sonrasında | Mevzuatla tanımlanan dönüşüm kanalı | Yeni işletim için kapalı hale geldi |
Sonuç: Altın-tabanlı dönüşüm hattının mevzuat zemini kapandı
TCMB’nin kararı, yastık altı altınların finansal sisteme kazandırılması amacıyla kurulan tebliği yürürlükten kaldırarak dönüşüm hattının mevzuat ayağını sona erdiriyor. Böylece fiziki altın sahiplerinin Türk lirası hesaplara dönüşüm için dayandığı özel düzenleme dönemi kapanmış oluyor.