Burak ULU
Gayrimenkul alım satım süreçlerinde kayıt dışılığı bitirmeyi hedefleyen Güvenli Ödeme Sistemi, 1 Ekim itibarıyla zorunlu olarak hayata geçiriliyor. Gazeteci Esra Toptaş'ın haberine göre yeni düzenleme, konut devir işlemlerinde taraflar arasındaki tahsilat güvensizliğini tamamen ortadan kaldıracak.
Sektörde uzun süredir devam eden gayriresmi ödemelerin büyük riskler barındırdığını belirten Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, piyasadaki mevcut açmazlara dikkat çekti.
"36 yıldır bu sektörün içindeyim. Tapuda en çok gördüğümüz sorunlardan biri şu: Gayrimenkul örneğin 10 milyon liraya satılıyor ama işlem belediyenin belirlediği rayiç bedele yakın, daha düşük bir rakam üzerinden yapılıyor. Paranın bir kısmı bankadan gönderiliyor, kalan kısmı ise elden veriliyor. Asıl risk de burada başlıyor."
Düşük Beyan ve Elden Nakit Vermenin Hukuki Riskleri
Taşınmaz devirlerinde sıklıkla başvurulan düşük matrah bildiriminin doğuracağı tehlikeleri somutlaştıran Şenay Araç, tarafların ispat güçlüğü yaşayabileceğini kaydetti.
"10 milyon liraya bir ev aldığınızı düşünün. Tapuda 3 milyon lira beyan ediliyor. 3 milyon lira IBAN’dan gönderiliyor, kalan 7 milyon lira elden veriliyor. Yarın taraflar arasında bir sorun çıktığında elden verilen milyonlarca liranın ispatı ciddi bir probleme dönüşebilir. Üstelik gerçek satış bedelinin düşük beyan edilmesi mali açıdan da risk taşır."
Yerel yönetimlerin belirlediği taban fiyat ile piyasa değerinin karıştırılmaması gerektiğini vurgulayan uzman isim, mevzuata uygun hareket edilmesinin altını çizdi.
"Vatandaşlarımız burada çok dikkatli olmalı. Belediyenin rayiç bedeli başka, sizin evi gerçekten sattığınız rakam başka olabilir. Tapuda esas olan gerçek satış bedelinin doğru beyan edilmesidir."
Paralar Güvenli Havuz Hesapta Bloke Edilecek
Yürürlüğe girecek mekanizmayla birlikte alıcının transfer ettiği bedel, emanet hesap havuzunda muhafaza edilecek. Mülkiyetin tescili resmen bitene kadar meblağ satıcıya ödenmeyecek, işlem onaylandığı anda otomatik aktarım yapılacak.
İki tarafın da mağduriyet yaşamasını engelleyecek entegrasyonun işleyişini değerlendiren Şenay Araç, sürecin getireceği psikolojik rahatlığı aktardı.
"Alıcı ‘Paramı gönderdim, tapuyu alabilecek miyim?’ diye düşünmeyecek. Satıcı da ‘Tapuyu verdim, paramı alabilecek miyim?’ endişesi yaşamayacak. Tapu ile paranın güvenli şekilde el değiştirmesi sağlanacak."
"Bir Kısmı Bankadan Bir Kısmı Elden" Alışkanlığına Son
Uygulamanın şeffaf ve denetlenebilir bir piyasa oluşturacağını ifade eden Şenay Araç, vergi ve harç masraflarından kaçınmak için usulsüz yöntemlere başvurulmaması gerektiğini bildirdi.
"Ben vatandaşlarımıza yıllardır şunu söylüyorum: Bir gayrimenkul alırken ya da satarken gerçek bedeli doğru gösterin. Bir kısmını IBAN’dan, kalanını elden ödeme yoluna gitmeyin. Bugün birkaç lira daha az masraf ödemek için yapılan bir işlem, yarın çok daha büyük bir maddi ve hukuki sorun olarak karşınıza çıkabilir."
Taşınmaz yatırımlarında sermayenin kayıt altına alınmasının yaşamsal önemde olduğunu hatırlatan gayrimenkul danışmanı, ödeme güvenliğinin mülk hakkı kadar öncelikli olduğunu dile getirdi.
"Gayrimenkul alırken sadece tapunuzu değil, paranızı da korumalısınız. Milyonlarca liralık bir işlem yapıyorsanız ödediğiniz paranın tamamı kayıtlı, ispatlanabilir ve güvenli olmalı. Güvenli Ödeme Sistemi bu açıdan önemli bir adım. Gayrimenkulde güven sadece tapuyu almak değildir; paranızı da güvenli şekilde ödemektir."
Görselleri Anadolu Ajansı tarafından servis edilen ve 1 Ekim tarihiyle zorunlu aşamaya geçecek olan altyapı, tapu müdürlükleri ile bankacılık kanalları arasındaki eş zamanlı onay mekanizması üzerinden çalışacak.