Emre Aladağ
SPK’nın yatırım fonu rehberi güncellemesi: serbest fonlarda pozisyon yoğunlaşması sınırlandırılıyor
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarına ilişkin rehberi güncelleyerek serbest fonlarda yoğunlaşma riskinin önüne geçmeyi, kurumsal gözetim ve üst yönetim sorumluluklarını güçlendirmeyi amaçlıyor. Düzenleme, teminat güvenliğini artırarak yatırım fonlarında risklerin daha etkin yönetilmesine katkı sağlamasının beklendiğini duyurdu.
Yeni kurallarla birlikte bir portföy yönetim şirketinin kurucusu olduğu serbest şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilecek serbest fonlar (özel fonlar dahil) ve bir şirketin kurduğu serbest fonların sayısı, istihdam edilen portföy yöneticisi sayısını aşamayacak. Mevcut şirketlere uyum için 30 Haziran 2029’a kadar süre verilirken, serbest fonların yönettiği portföyler içinde payı yüzde 50’yi aşan şirketler için sermaye artırımı yükümlülüğü getirildi.
Para piyasası fonlarında asgari yatırım şartı: yüzde 10 devlet iç borçlanma senedi ve kira sertifikası
Düzenlemeye göre para piyasası fonlarının portföyünün asgari yüzde 10’luk kısmı; devlet iç borçlanma senetleri veya Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ihraç edilen kira sertifikalarına yatırılacak.
Bir portföy yöneticisi, serbest fonlar dahil en fazla 7 fon yönetecek. Bir serbest fonun, fon portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri ise fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşmayacak.
Serbest fonların fiili dolaşım bazlı alım limitleri: yüzde 20 ve kademeli eşikler
Yeni düzenlemeyle sistemde serbest fonların bir şirketin fiili dolaşımdaki hisselerinden alabileceği miktar, şirketin halka açıklık oranıyla ilişkilendirildi. Buna göre bir serbest fon tarafından, yöneticinin yönetim hakimiyetine sahip gerçek/tüzel kişilerin veya yöneticinin üst yönetiminin ortaklarının yönetim hakimiyetine sahip olduğu ihraççıların ihraç ettiği sermaye piyasası araçlarında değerlendirilen toplam tutar, fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.
- Fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 25’in altında olan ihraççıların payları: fiili dolaşım oranının yüzde 8’inden fazlası.
- Fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 25-50 arasında olan ihraççıların payları: fiili dolaşım oranının yüzde 6’sından fazlası.
- Fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50-75 arasında olan ihraççıların payları: fiili dolaşım oranının yüzde 4’ünden fazlası.
- Fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 75’ten fazla olan ihraççıların payları: fiili dolaşım oranının yüzde 2’sinden fazlası.
SPK düzenlemesi BIST 30’da akış yaratabilir: Üzeyir Doğan’dan değerlendirme
A1 Capital Yatırım Menkul Değerler AŞ Genel Müdür Yardımcısı Üzeyir Doğan, SPK’nin düzenlemesiyle özellikle serbest fonlar tarafında pozisyon yoğunlaşması, likidite ve finansman imkanları gibi konuların ön plana çıktığını söyledi. Doğan, bu durumun özellikle fonların yoğunlaştığı ve görece likiditesi düşük hisse senetlerinde sert hareketlere neden olmasının beklendiğini belirtti.
Doğan, “Yoğunlaşmış portföylerden daha dağınık portföy yapılarına geçiş nedeniyle başta BIST 30 hisseleri olmak üzere likiditesi yüksek hisselere yönelik bir akış söz konusu olabilir.” ifadesini kullandı. Öte yandan Doğan, mevcut pozisyonların belirlenen takvim doğrultusunda kademeli olarak ayarlanacak olmasının piyasa etkisinin tek seferde değil ileriki aylara yayılarak ortaya çıkabileceğine işaret etti. Bu süreçte fonların pozisyon ayarlamaları ile portföy yönetim şirketlerinin sermaye ve insan kaynağı tarafındaki uyum süreçlerinin sektör içinde çeşitli konsolidasyonlara ve sadeleşmelere neden olabileceğini dile getirdi.
Endekslere giren hisselerde değerleme rahatsızlığı: Cemal Demirtaş “normalleşme” beklentisini anlattı
Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş da düzenlemenin epey zamandır beklendiğini dile getirdi. Demirtaş, “Şu anda detayların piyasa aktörleri tarafından sindirilmeye çalışıldığını ifade ederken, genel anlamda endekslere giren hisselerle ilgili değerlemeler konusunda zaman zaman rahatsız olunan şeyler vardı.” değerlendirmesinde bulundu.
Demirtaş, “Bazı hisselerde özellikle köpük oluştuğunu görüyoruz ve bu serbest fonlara gelen bazı uygulamalar, fonlara yapılacak düzenlemeler aslında piyasanın normalleşmesine fayda sağlayacak uygulamalar olmasını bekliyoruz.” dedi. Düzenlemeyle bazı sınırların keskinleştirildiğini söyleyen Demirtaş, fon büyüklükleri, istihdam konuları ya da serbest fonların ne kadar serbest olması gerektiği konusunda birtakım hatların çizildiğini kaydetti.
Bu gelişmeyle ilgili bir başka haberimiz de dikkat çekiyor:
Düzenlemenin yapısal açıdan bazı boşlukları doldurabileceğini anlatan Demirtaş, “Belki arada başka düzenlemeler de yapılabilir. İyi yönde atılan bir adım olarak değerlendiriyorum. Bunu yaparken de serbest fonları tamamen sıkılaştırmak, ne kadar işe yarayacak, bunu da kestirmesi zor. Çünkü buradaki aslında serbest fonların serbestliğinden çok bazı hisselerde ne yazık ki biraz fiktif fiyatlar oluşması piyasada rahatsız edici durumda.” diye konuştu.
Demirtaş, serbest fonların sermaye piyasalarının önemli bir unsuru olduğunu ve bu fonlara yönelik denetimlerin bir ölçüde artırılmasının faydalı olabileceğini ancak düzenlemelerin aşırı sıkılaştırılmasının piyasanın işleyişi açısından risk oluşturabileceğini uyarısında bulundu. Demirtaş, “Çünkü bazen kuralları çok sıkılaştırırsınız, burada önemli olan doğru yeri sıkılaştırmak. SPK'nin fonlara ilişkin düzenlemesinde eminim manipülatif hareketleri engelleyecek önlemler var. Bu hareketler önlenirse gerçekten özlediğimiz piyasaya kavuşacağız ama piyasadaki her şeyi sıkılaştırmak, yasaklamak ya da fazla sert bir yaklaşım benimsenirse beklenen sonuç alınamayabilir. Piyasada gördüğümüz anormal hisse hareketleri, para piyasalarındaki gelişmelerin normalleşmesi bizim için enflasyonun düşeceği dönemle birlikte birleştiği zaman gerçekten önümüzü açacak ama şu anda tam hala araftayız. Bekliyoruz biraz daha detaylı olmasını.” ifadelerini kullandı.
Fon Turkey: Para piyasası fonları arasındaki getiri farkları azalabilir
Fon Turkey kurucusu Onur Duygu da SPK'nin bu uygulamasıyla para piyasası fonları arasındaki getiri farklarının ileriki dönemde azalabileceğini ve getirilerin birbirine biraz daha yaklaşabileceğini söyledi. Duygu, SPK'nin uygulamasından önce bazı yatırımcıların serbest para piyasası fonlarını tahvil fiyatlarındaki oynaklıktan daha az etkilenmek için tercih ettiğini belirtti.
Duygu, “Artık portföyün bir kısmında zorunlu olarak tahvil/kira sertifikası bulunacağından faiz hareketlerinin fon getirisine etkisinin artabileceğini ifade eden Duygu, serbest para piyasası fonlarının bu açıdan standart para piyasası fonlarına göre sahip olduğu avantajlardan birinin azaldığını kaydetti.” dedi. Uygulamayla serbest fonlarda birkaç hisseye yoğunlaşarak yüksek getiri stratejisinin zorlaştığına dikkati çeken Duygu, “Serbest fonların tek hisse, tek ihraççı veya aynı grup üzerinde çok büyük pozisyonlar oluşturması zorlaşıyor. Bu nedenle geçmişte çok yüksek getiri sağlayan bir serbest fon için artık sadece geçmiş performansa bakmak yeterli olmayabilir. O getirinin nasıl üretildiğine de bakmak gerekecek. Çünkü getiri birkaç hissedeki çok yüksek yoğunlaşmadan geliyorsa aynı stratejinin yeni düzenleme altında aynı ölçekte devam etmesi mümkün olmayabilir.” şeklinde konuştu.
Duygu, “Bir serbest fondaki büyük hisse pozisyonunu azaltıp aynı hisseyi yöneticinin başka fonlarına aktarmanın her durumda çözüm olmayacağını belirten Duygu, ‘Çünkü yeni düzenlemede aynı yöneticinin yönetimindeki tek bir kurucuya ait serbest fonlar dahil tüm menkul kıymet yatırım fonlarının bir şirketteki toplam sahipliği de dikkate alınıyor. Ayrıca bu fonlar, topluca bir şirketin sermayesinin veya oy haklarının yüzde 20'sinden fazlasına sahip olamayacak.’ diye konuştu.” ifadelerini kullandı.
Duygu, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) işlem gören serbest fonların artık haftalık portföy dağılım raporu açıklayacağını dile getirerek, “Raporlar ilgili haftayı takip eden 3 iş günü içinde Kamuyu Aydınlatma Platformu'nda (KAP) yayımlanacak. Bugüne kadar serbest fonların portföylerini ağırlıklı olarak aylık dağılımlardan takip ediyorduk. Bence yatırımcı açısından en olumlu değişikliklerden biri bu.” dedi.