Küresel enflasyon krizinin 2027'ye kadar sürmesi bekleniyor

Azalan stoklar ile artan enerji ve navlun maliyetleri nedeniyle enflasyonun sebep olduğu kriz ortamının 2027 yılına kadar sürmesi bekleniyor. Ekonomist'in derlediği bilgilere göre Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Dünya Bankası ve uluslararası finans kuruluşlarının verileri, küresel çapta fiyat artışlarının devam edeceğini ortaya koyuyor.

Brent petrolün varil fiyatının 114 dolar sınırını aşması ve ABD Batı Teksas türü ham petrolün 101 doların üzerine tırmanması, küresel enflasyonu tetikleyen en büyük unsurlar arasında yer alıyor. Gıda ve enerji harcamalarının hane halkı bütçesinde büyük yer kapladığı kırılgan piyasalar bu durumdan en fazla etkilenirken, ekonomilerde resesyona girmeden enflasyonu düşürmeyi hedefleyen yumuşak iniş senaryoları yerini kalıcı fiyat baskısına bırakıyor.

Küresel gıda fiyatları eylülde zirveye çıktı

Lojistik aksamalar ve olumsuz hava koşullarının arz endişelerini artırmasıyla küresel gıda fiyatları eylülde yaklaşık 4 yılın zirvesine çıktı. FAO verilerine göre, gıda ürünlerinin uluslararası fiyat değişimlerini izleyen FAO Gıda Fiyat Endeksi, eylülde bir önceki aya göre yüzde 1,5 artışla 136 puana yükselerek Kasım 2022'den bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.

Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 artış gösteren endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından Mart 2022'de kırılan tarihi rekorun ise yüzde 14,3 altında kalmayı sürdürdü. Nakliye hatlarındaki tıkanıklıklar, olumsuz hava şartları ve tarımsal üretim girdilerinin pahalanması, küresel çapta fiyat artışlarını körükleyen ana nedenler olarak öne çıktı.

Konuyla bağlantılı bir diğer gelişme de şöyle:

Avrupa'da enerji ve kuraklık kaynaklı riskler büyüyor

Avrupa Merkez Bankası (ECB) tarafından 20 Ekim'de yayımlanan analize göre, gelişmiş ekonomilerde küresel gıda enflasyonu tehlikesi kapıda bulunuyor. Avro Bölgesi'nde yıllık enflasyon eylül ayında yüzde 3,8 ile son 3 yılın zirvesine çıkarken, gelişmiş ülkelerde yıllık ortalama çekirdek enflasyon yüzde 2,9'a yükseldi.

Uluslararası finans kuruluşu ING analistlerinin değerlendirmelerine göre, Avrupa'da tırmanan doğal gaz fiyatları kış aylarında enflasyon baskısını derinleştirme riski taşıyor. Doğal gaz fiyatlarında görülen büyük artışlar nedeniyle Avro Bölgesi genelinde kış aylarında yüzde 4'lük bir enflasyonun şimdiden garantilendiği aktarılıyor.

Konuyla bağlantılı bir diğer gelişme de şöyle:

Merkez bankalarından art arda faiz adımları

Enflasyon dalgasına geçmişte geç müdahale etmekle eleştirilen merkez bankaları, bu kez risk almayarak yeni bir sıkılaşma döngüsü başlattı. Bu kapsamda ECB, politika faizini bu yıl toplamda 50 baz puan artırarak mevduat faiz oranını yüzde 2,50'ye yükseltti.

ABD Merkez Bankası (Fed) ise politika faizini 25 baz puan artışla yüzde 3,75-yüzde 4 aralığına çekti ve 2023'ten bu yana ilk faiz artışını yaptı. Japonya Merkez Bankası (BoJ) ise eylül ayı toplantısında politika faizini yüzde 1,25 seviyesine çıkardı.