Okan AVŞAR
gazetesinde yer alan habere göre, 2020 yılındaki pandemi dönemiyle hayatımızın ayrılmaz bir parçası olan uzaktan ve esnek mesai modelleri için kritik bir yasal düzenlemeye gidildi. Cuma günü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni yönetmelikle, haftanın belirli günlerinde ofiste, diğer günlerinde ise evde görev yapan hibrit personelin sözleşmelerinin güncellenmesi yasal bir mecburiyet halini aldı.
Uzaktan İstihdamın Yasal Çerçevesi ve 2016 Düzenlemeleri
Her ne kadar salgınla yaygınlaşmış olsa da evden görev yapma usulü, mevzuatımıza ilk olarak 2016 senesinde dahil edilmişti. 4857 Sayılı İş Kanunu içerisine entegre edilen maddeler; bu yapıyı işçinin görevini teknolojik iletişim araçları vasıtasıyla iş yeri dışında yürütmesine dayanan, mutlaka yazılı yapılması gereken bir akit olarak tanımlamıştı.
İlgili yasalar gereğince, taraflar arasında yapılacak yazılı anlaşmada işin niteliği, nasıl yapılacağı, mekan ve zaman detayları ile ücret ödeme şekillerinin yer alması şart koşuluyor. Aynı kanun kapsamında, şirketin temin ettiği donanımların muhafazası, yöneticilerle iletişim yöntemleri ve diğer özel şartların da belgelenmesi isteniyor. İlgili yasa ayrıca, haklı bir neden bulunmadıkça evden mesai yapanların, ofisteki emsallerine kıyasla farklı bir işleme tabi tutulmasını kesin olarak yasaklıyor.
İşverenin Sağlık ve Güvenlik Yükümlülükleri
Şirket yönetimlerinin, ofis dışında istihdam ettikleri personeline karşı önemli sorumlulukları devam ediyor. İşverenler, çalışanlarının yerine getirdiği görevin niteliklerini baz alarak onları İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) hususunda bilgilendirmek mecburiyetinde.
Ayrıca personele gerekli eğitimlerin verilmesi, sağlık taramalarının takip edilmesi ve tahsis edilen bilgisayar gibi araçların güvenliğine dair tüm önlemlerin şirket yönetimi tarafından bizzat alınması gerekiyor.
Karma Modele Geçenler İçin Yeni Kurallar
Salgın sonrasında normalleşmeyle birlikte işletmelerin bir bölümü haftanın 4 günü ev, 1 günü ofis ya da 2 gün ofis, 3 gün ev gibi karma mesai yöntemlerini benimsedi. Ancak taraflar arasında bu yeni düzene uygun ayrı bir yasal evrakın bulunmaması, zaman içerisinde çeşitli hukuki ihtilaflara yol açmaya başladı.
Yayımlanan son yönetmelikle birlikte bu boşluk doldurularak, görevin bir kısmını şirkette bir kısmını dışarıda ifa edenlerin evrakında mekansal mesai sürelerinin açıkça belirtilmesi kuralı getirildi. Eğer mevcut çalışma belgesinde bu günler ve saatler halihazırda yazıyorsa, tarafların yeni bir imza atmasına gerek duyulmayacak. Fakat bu detayı içermeyen evraklarla çalışanlar için, kanunun aradığı diğer hükümleri de barındıran yepyeni bir sözleşme hazırlanması gerekecek.
Şehir Dışından Çalışanlara Yönelik Hukuki Uyarı
Esnek çalışma koşullarına sahip personelin, amirlerine haber vermeden memleketlerinden yahut tatil beldelerinden mesailerine devam etmeleri iş dünyasında sıkça karşılaşılan bir durum. Fakat şirket yönetiminin bu lokasyon değişikliğini sonradan tespit etmesi, ciddi yasal anlaşmazlıklara zemin hazırlayabiliyor.
Uzmanlar, bu tarz krizlerin yaşanmaması adına amirlere kesinlikle yazılı bilgilendirme yapılması gerektiğinin altını çiziyor. İşverenle yapılacak anlaşmalara eklenecek şu tarz bir maddenin, her iki tarafı da güvence altına alacağı belirtiliyor:
"İşverene bilgi vermek şartıyla uzaktan çalışma ev dışında başka yerde de yapılabilir."
Bu ifadenin akitlerde yer alması, personelin yöneticisinden onay alarak dilediği mekandan ceza veya fesih riski olmadan görevini sürdürebilmesine yasal zemin sağlamış olacak.