Güneydoğu Anadolu Projesi ile Harran Ovası'nda tarımsal bereket dönemi

Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) kapsamında Fırat'ın sularının Harran Ovası'na ulaştırılmasıyla kurak topraklar bereketli tarım arazilerine dönüşürken, çiftçilerin üretim imkanları ve yaşam koşulları da değişti.

Cumhuriyet tarihinin en büyük bölgesel gelişim projelerinden Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP), 1989 yılında Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı'nın kurulmasıyla yeni bir döneme girerken, sulama yatırımları özellikle Şanlıurfa'nın Harran Ovası'nda tarımsal ve ekonomik dönüşümün önünü açtı.

Harran Ovası'nda Fırat'ın sularıyla gelen değişim hikayesi

Fırat'ın sularının ovaya ulaştığı günlere tanıklık eden çiftçiler, geçmişte yaşadıkları su sıkıntısını, kuru tarımın getirdiği zorlukları ve sulamayla birlikte değişen hayatlarını AA muhabirine anlattı.

GAP kapsamında suyu tarlasında ilk kullanan çiftçilerden olan Abdurrahmandede Mahallesi Muhtarı Osman Hamur (61), o dönemde suyun tarlalarına ulaşmasını bayram sevinciyle karşıladıklarını söyledi.

Kanaletlerden Fırat'ın suyunun ovaya bırakılması töreninin kendi arazisinde yapıldığını, dönemin Başbakanı Tansu Çiller'in de törene katıldığını belirten Hamur, suyun bölgeye ulaşmasıyla tarımsal üretimin ve yaşam koşullarının değiştiğini ifade etti.

Hamur, şöyle konuştu: "Su gelmeden önce burada buğday, mercimek, arpadan başka hiçbir şey ekilemiyordu. Yani ekim diye bir şey pek yoktu. Yağmurlu geçtiği seneler ekim vardı, verim vardı, yağmur yoksa hiçbir şey yoktu. Toz dumanın içinde kalırdık. Bir rüzgar geldiği zaman veya bir fırtına geldiği zaman pencereleri kapatıyorduk içeriye toz gelmesin diye. Ama şimdi öyle değil. Su Harran Ovası'nı komple değiştirdi. Şimdiki hayatımız değişti. Şimdi soya fasulyesi ekenler var, mısır ekenler var, pamuk ekenler var, yer fıstığı ekenler var."

Harran Ovası'nın suyla birlikte yeşile büründüğünü dile getiren Hamur, bölge halkının yaşam standartlarının yükseldiğini ifade etti.

Sulama yatırımları sonrasında artan ürün çeşitliliği ve gelir

Hancığaz köyünde yaşayan çiftçi Salih Toprak (47) da 1995'te Fırat'ın suyunun bölgeye ulaşmasıyla hayatlarının değiştiğini belirtti. Su gelmeden önce kuyu açmalarına rağmen su bulamadıklarını, tarlalarının bir bölümünü bir yıl, diğer bölümünü ise sonraki yıl ekebildiklerini söyleyen Toprak, maddi zorluklar nedeniyle araç veya traktör alabilmek için tarla satmak zorunda kaldıklarını ifade etti.

Sulamayla birlikte çiftçilerin gelirinin arttığını dile getiren Toprak, şunları söyledi: "Suyun gelmesiyle beraber herkesin maddi durumu güzelleşti. Çocuklarımızı evlendirmek, ev almak kolay oldu. Eskiden herkes bir odada kalıyordu. Yüzde 100 bereket geldi. Bu suyun gelmesiyle hayat şartlarımız yüzde 100 değişti. Eskiden buğday ekiyorduk, sonra yıl boyunca tarla boş kalıyordu. Şu anda buğdayın ardından mısır ekiyoruz. Bazı yerlerde yer fıstığı yetiştiriliyor. Suyun gelmesiyle her taraf yeşillendi, bereketlendi."

Abdurrahmandede köyünde yaşayan çiftçi Mehmet Hamurlu (57), suyun gelmesiyle hem tarımsal üretimin hem de bölgedeki refah seviyesinin yükseldiğini belirtti. Sulama öncesinde içme suyu ve tarımsal sulamada sıkıntı yaşadıklarını söyleyen Hamurlu, pamuk ve buğday verimindeki artışa dikkati çekti.

10

Hamurlu, "Eskiden dönüm başına 200-300 kilogram pamuk alıyorduk. Şu anda 500-600 kiloya yakın alıyoruz. Buğdayda da dönüm başına 200-300 kilogram alıyorduk, şu anda 700-800 kiloya yakın alıyoruz. Suyun gelmesiyle beraber refah bayağı yükseldi, insanlar sevindi. Eskiden yokluk vardı, su yoktu. İçmeye dahi sıkıntı çekiyorduk. Ağaç ekemiyorduk. Hiçbir şey yapamıyorduk sudan dolayı. Şu anda su geldi, bayağı bereketli oldu çok şükür" dedi.

Ekonomi kategorisinden bir başka haber:

11

Çiftçi Kadir Hamurlu (47) da suyun gelmesinden önce bölge halkının çalışmak için Çukurova'ya gittiğini söyledi.

12

Önceden ağırlıklı olarak buğday ve arpa yetiştirdiklerini, suyun gelmesiyle pamuk, mısır, mercimek, domates ve patlıcan gibi ürünleri de ekmeye başladıklarını belirten Hamurlu, şunları kaydetti: "Eskiden hayallerimiz vardı su geldi hayallerimizi gerçekleştirdik. Eskiden köyde bir araba olurdu, şu an araba gördük, traktör gördük, hayat eskisine göre çok çok iyi oldu, kolaylaştı. Tarlası olan da kazandı, olmayan da kazandı. Tarlası olmayanlar, tarlası olanların yanında çalıştı. Onlar da dışarı gitmedi, burada çalıştı. Su gittiği her yere hayat verdi."

13

Çiftçi İsa Hamurlu da Fırat'ın sularının Harran Ovası'na ulaştırılmasıyla kuru tarımdan sulu tarıma geçildiğini, üretimdeki artışın çiftçilerin ekonomik durumunu iyileştirdiğini ve sulama imkanlarının hayvancılığa da olumlu yansıdığını ifade etti.

14

Haberi Derleyen: Emrah Aladağ