Buğra TAŞ
2026-2030 dönemi “Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı” hedefleri doğrultusunda kamu personeline temel yapay zekâ eğitimi, e-öğrenme yöntemiyle zorunlu hale getiriliyor. Eğitim; yapay zekâ okuryazarlığı, üretken yapay zekâ araçlarının güvenli kullanımı ve kişisel verilerin korunması ekseninde kurgulanırken yanlış bilgi ile “derin sahte” içeriklere karşı farkındalık ve etik kullanım yaklaşımı da programın parçası olarak aktarılıyor.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek süreçte eğitim modeli, yalnızca içerik sunmayı değil personelin katılımının ve başarı düzeyinin düzenli takibini de kapsıyor. Kamuda dönüşümün; kullanım alanlarının belirlenmesi, uygulamaların sahada denenmesi ve başarılı örneklerin yaygınlaştırılması mantığıyla “tara-pilotla-ölçekle” döngüsüne bağlanması öngörülüyor.
Eğitimlerin kapsamı, kamu personelinin yapay zekâ kavramlarına hâkimiyet kazanmasını hedefleyen “temel okuryazarlık” modülünü içeriyor. Program; kişisel verilerin korunması yaklaşımı, üretken yapay zekâ araçlarının güvenlik boyutları, yanlış bilgi ve “derin sahte” içeriklere karşı farkındalık gibi başlıklarla birlikte etik kullanım ilkelerini de ele alıyor.
Uygulama tarafında ise kurumların yapay zekâ dönüşümü için yerel kapasiteyi artıracak bir yönetim yaklaşımı tarif ediliyor. Buna göre, kurumların yapay zekâ proje ve uygulamalarından oluşan portföyünü yönetecek bir yapı tanımlanırken çalışmaların ilerleme durumunun düzenli raporlanması planlanıyor. Pilot aşamasında, kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi uygulamaların devreye alınması hedefleniyor.
Öncelikli test alanlarından biri e-Devlet üzerinden yürütülecek uygulamalar olarak belirlenirken en az 5 yapay zekâ destekli vatandaş hizmetinin pilot olarak ele alınması hedefleniyor. Bu pilotlarda; kişisel verilerin korunması, kararların açıklanabilirliği ve insan gözetiminin sağlanması esas alınacak.
Programın eğitim ve uygulama kurgusu nasıl işleyecek?
Plan; eğitime katılım, eğitimlerin başarı düzeyi takibi ve kurumların sahaya dönük uygulamalarla ölçeklenmesini aynı çerçevede ele alıyor. Böylece temel eğitimler, kamunun yapay zekâ kullanım kapasitesini artırırken pilot uygulamalar, sahadaki etkileri görünür hale getirmeyi amaçlıyor.
| Bileşen | İşleyiş | Hedeflenen kazanım |
|---|---|---|
| E-öğrenme temel eğitim | Yapay zekâ okuryazarlığı odaklı içeriklerle | Temel bilgi ve güvenli kullanım becerisi |
| Takip mekanizması | Personelin tamamlayıp tamamlamadığı ve başarı düzeyi izlenerek | Yalnız katılım değil, yeterlilik görünürlüğü |
| “Tara-pilotla-ölçekle” yaklaşımı | Kullanım alanlarının belirlenmesi, sahada denenmesi ve yaygınlaştırma | Başarılı örneklerin geniş ölçekte devreye alınması |
| Kurum portföy yönetimi | Yapay zekâ proje ve uygulamalarının portföyü üzerinden ilerleme raporlaması | Kurumlar arası koordinasyon ve süreç disiplini |
| E-Devlet pilot hizmetler | En az 5 yapay zekâ destekli hizmet ile test | Kişisel veri koruma ve insan gözetimiyle ölçek hazırlığı |
- Eğitim içerikleri; yapay zekânın temel kavramları, üretken araçların güvenli kullanımı ve etik çerçeveyi birlikte ele alıyor.
- Yanlış bilgi ve “derin sahte” içeriklere karşı farkındalık başlığı programın kapsamına dahil ediliyor.
- Pilot uygulamalarda; kişisel verilerin korunması, kararların açıklanabilirliği ve insan gözetimi şartları öne çıkarılıyor.
Pilot uygulamalar hangi hizmet başlıklarında toplanıyor?
Planın uygulanmasına dair anlatımda, kurumlarda yürütülecek pilotların e-Devlet üzerinden somut hizmet örnekleriyle desteklenmesi dikkat çekiliyor. Bu kapsamda, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi başlıklar ilk etapta test edilecek alanlar arasında sayılıyor.
- Kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi
- Başvuruların ön kontrolü
- Akıllı belge desteği
Süreçte “insan gözetimi” ve açıklanabilirlik nasıl konumlanıyor?
Pilotlardan geniş ölçeğe geçiş planlanırken, yapay zekâ destekli karar ve yönlendirme süreçlerinin güvenlik ve şeffaflık boyutu özellikle vurgulanıyor. Bu çerçevede, kişisel verilerin korunması ve kararların açıklanabilir olması yanında insan gözetiminin sağlanması koşul olarak ele alınıyor.
Bu yaklaşım, kamudaki yapay zekâ dönüşümünün yalnızca teknolojik uygulamalarla değil, yönetişim ve güven ilkeleriyle birlikte ilerlemesini hedefliyor. Uygulama adımlarının; sahada denenmesi ve başarılı örneklerin yaygınlaştırılması planıyla birlikte yürütülmesi de sürecin omurgasını oluşturuyor.