Emre Aladağ
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, konuk olduğu bir podcast programında İran gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, İran’a yönelik bir sonraki aşamada en etkili aracın “ekonomik baskı” olduğunu söyledi.
Hürmüz Boğazı’nın İran’ın “kozu” olduğunu savunan Vance, “ticari gemilere saldırılara rağmen” buradan yüksek miktarda petrol geçişini sürdürdüklerini, bu çerçevede ABD’de akaryakıt fiyatlarını büyük ölçüde düşürdüklerini iddia etti. Vance, ABD’de enerji fiyatlarında rahatlamayı ve İran’ı “ticari gemilere saldırıları için cezalandırmayı” başardıkları takdirde bunun İran’a “ekonomik baskı” olarak geri döneceğini belirtti.
Hürmüz ve enerji fiyatları: “Ticari gemilere saldırılara rağmen” geçiş
Vance, Hürmüz Boğazı’nın İran’ın elinde tuttuğu önemli bir kaldıraç olduğunu vurguladı. Buna karşın ticari gemilere yönelik saldırılar gündeme gelse de boğazdan petrol geçişinin sürdüğünü söyleyen Vance, ABD’de enerji/akaryakıt fiyatlarında rahatlamanın bu gelişmeyle bağlantılı olduğunu öne sürdü.
Vance, ABD’de enerji fiyatlarında rahatlamanın İran’ın ticari gemilere saldırıları nedeniyle cezalandırılmasıyla sağlanacağını savunarak, bunun İran’a yönelik “ekonomik baskı” olarak geri döneceğini ifade etti.
“Yeni bir safha” ve müzakere hesabındaki değişim
Vance, İran’a karşı uygulayacakları ekonomik baskıyı, sahada yeni bir gerçeklik oluşturacakları bir süreç olarak değerlendirdi. İran tarafının ABD ile “ne tür bir anlaşma yapmak istediği” konusunda hesaplarının değişeceğini öne süren Vance, “Elimizdeki en etkili aracın, onlara uygulayabileceğimiz ekonomik baskı olduğu yeni bir safhaya geçtik.” ifadelerini kullandı.
Konuyla bağlantılı bir diğer gelişme de şöyle:
Ekonomik baskıyı, İran’a karşı “nihai hedeflerine ulaşmanın en iyi yolu” şeklinde nitelendiren Vance, bunu sürdüreceklerine işaret etti.
Nükleer tesislere ilişkin mesaj
Vance, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiğine ilişkin açıklamalarını hatırlattı. Vance, “Yapmaya çalıştığımız şey, sahada yeni bir gerçeklik yaratarak (nükleer) tesislerinin sadece yok edildiğini değil, bunları asla tekrar inşa etmeye çalışmayacaklarını güvenle söyleyebilmektir.” diye konuştu.
Trump da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’la ekonomik ilişkilerini sürdüren ülkelere ve kuruluşlara ağır ekonomik yaptırımlar uygulanacağını belirterek İran’a yönelik yeni bir baskı kampanyası başlatacağını duyurdu.