Buğra TAŞ
Anı Ören Yeri’ndeki Selçuklu Mezarlığı’nda yürütülen kazılarda, üzerinde kûfi hatla “Hz. Muhammed” isminin altı kez tekrarlandığı bezemeli bir taş bulundu.
Taşın Selçuklu kümbetine ait olduğu değerlendiriliyor. Buluntu, bölgenin kültürel ve dini mirasına ilişkin önemli izler taşıyor. Taş üzerindeki yazı ve süsleme düzenleri, erken Türk-İslam dönemi kültürel ve dini mirasa dair veri sağlıyor. (t24.com.tr)
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kazılarda bulunan bezemeli taşla ilgili bilgiyi paylaştı. Ersoy’un açıklamasına göre kazılar, 2021 yılından bu yana sürdürülüyor. Mevlid Kandili dolayısıyla paylaşılan bulguda, taşın Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’e duyulan muhabbetin taş üzerindeki nişanelerinden biri olarak ele alındığı ifade edildi. (t24.com.tr)
Yazı düzeni ve “kümbet” değerlendirmesi
Bulunan bezemeli taşta, kûfi hatla yazılan “Hz. Muhammed” ifadesinin altı kez tekrarlandığı aktarıldı. Eserin mimari bağlamına ilişkin olarak da Selçuklu kümbetine ait olduğu değerlendirilen taş, mezar yapıları ve taş işçiliği üzerinden dönemin defin kültürünü anlamada veri sundu. (t24.com.tr)
Benzer bezeme örnekleri hangi yapılarda görülüyor?
Buluntudaki süsleme düzenlerinin benzerleri farklı coğrafyalardaki bazı Selçuklu dönemi yapılarında da kaydediliyor. Buna göre örnek gösterilen yapılar arasında Tercan’daki Mama Hatun Kümbeti ve Malatya Ulu Camii yer alıyor. Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camii ile Konya’daki Tahir ile Zühre Mescidi’nde de benzer motiflerin bulunduğu belirtiliyor. (t24.com.tr)
| Yapı | Dönem/bağlam | Metinde geçen işaret |
|---|---|---|
| Tercan’daki Mama Hatun Kümbeti | Selçuklu dönemi | Benzer süsleme düzeni örneği |
| Malatya Ulu Camii | Selçuklu dönemi | Benzer süsleme düzeni örneği |
| Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camii | Selçuklu dönemi | Benzer motifler |
| Konya’daki Tahir ile Zühre Mescidi | Selçuklu dönemi | Benzer motifler |
Ani Ören Yeri’nde kazıların kültürel karşılığı
Buluntunun sunumuna göre, Anı Ören Yeri’ndeki Selçuklu Mezarlığı’nda elde edilen veriler “Türk-İslam mezarlığı” ve “Türk şehitliği” bağlamındaki değerlendirmeleri destekliyor. Kazılarda bir arkeolojik belge niteliği taşıdığı belirtilen taş, mezar mimarisi ile taş süsleme geleneğini aynı noktada buluşturan somut bir parça olarak öne çıkıyor. (dunya.com)
Kültürel değerlendirmelerde, kitabeli taşların tekrarlı isim yazımıyla dikkat çekmesiyle inanç pratiklerinin ve kamusal-dini sembol dilinin malzeme üzerinden nasıl aktarıldığına dair soruların görünür hale geldiği belirtiliyor. Bu nedenle bulgunun, kazıların sadece mezar alanını değil, aynı zamanda dönemin görsel anlatım tercihlerini de belgelediği bir aşamayı temsil ettiği aktarılıyor. (dunya.com)