Boğmaca nedir?

Boğmaca nedir?

Boğmaca hakkında bilgi verilmiştir.

Boğmaca, bordetella pertussis bakterilerinin neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyondur. Haftalarca devam eden şiddetli öksürüğe neden olur. Boğmacalı insanlar öksürdükten sonra nefes aldıklarında genellikle boğulur gibi ses çıkarırlar.

Boğmaca vakalarının çoğu aşı yardımıyla önlenebilir.

Herkes boğmacaya yakalanabilir. 6 aylıktan küçük bebekleri ve bağışıklıkları kaybolmaya başlayan 11-18 yaş aralığındaki gençleri olumsuz etkiler. Hastalık çok küçük çocuklarda ve bebeklerde çok ciddi sorunlara neden olabilir. 3-6 aylık dönemdeki hamile kadınlar ve 60 yaşın üzerindeki bireylerde daha yüksek komplikasyon riski vardır. İyi tedavi ile çoğu insan boğmacadan sorunsuz bir şekilde kurtulur.

Boğmacanın nedenleri nelerdir?

Boğmacaya bordetella pertussis bakterisi sebep olur. Hastalık çok bulaşıcıdır. Bakteriler, enfekte bir kişinin burnundan veya ağzından çıkan damlalarıyla kişiden kişiye hava aracılığıyla kolayca yayılır. Enfekte bir kişi hapşırdığında veya öksürdüğünde, başkaları damlaları soluduğu zaman veya damlalara elleriyle dokunduğunda ve ardından ağızına veya burnuna dokunduğunda enfekte olabilir.

Komplikasyonlar nelerdir?

Boğmacaya yakalanan çocuklar hemen tedavi altına alınmalı. Bazı durumlarda yaşamı tehdit edebilir. Küçük bebekler ve çocuklar için bazı komplikasyonlar şunlar olabilir:

  • Öksürdükten sonra kusma
  • Kilo kaybı
  • Solunum sorunları
  • Boğulma hissi
  • Beyin hasarı
  • Akciğer iltihaplanması
  • Konvülsiyonlar

Doktora ne zaman gitmeliyim?

Çocuğunuzun boğmaca olduğunu düşünüyorsanız veya boğmacalı biriyle görüşmüşse ya da aşağıdaki semptomlardan herhangi birini taşıyorsa, çocuğunuzu derhal bir doktora götürmelisiniz:

  • Çocuğunuzun cildinin veya dudaklarının kırmızı, mor ya da maviye dönmesine neden olan ve uzun süren öksürük
  • Öksürük ve ardından kusma
  • Çocuğunuz öksürdükten sonra nefes aldığında boğulma sesi
  • Nefes almada güçlük veya kısa süreli nefes alamamak (apne)
  • Yorgunluk (enerji yok)
  • İştah kaybı, yeterince sıvı içmemesi, saatlerce idrara çıkmaması veya ağladığında gözyaşı olmaması

Daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde hastalık genellikle daha az risklidir ve komplikasyonlar azdır. Enfeksiyonun tek belirtisi, bir haftadan uzun süren öksürük olabilir. Hane halkının yaşlı üyeleri farkında olmadan boğmaca geçirebilirler. Bu, evde aşılanmamış veya henüz tam aşı programını tamamlamamış çocuklar ve bebekler için ciddi bir risk taşır.

Boğmaca aşısı güvenli mi?

Boğmaca aşısı güvenlidir. Ciddi yan etkiler çok azdır. Türkiye’de kullanılan aşı, hastalığı yaklaşık %85 oranında önlüyor. Aşılanan bir çocuk boğmaca enfeksiyonuna yakalansa bile, aşının sağladığı korunma nedeniyle hastalık genellikle çok daha hafif atlatılır.

Boğmacaya karşı koruma amaçlı aşı, kamu tarafından karşılanan rutin aşılama programının bir parçası olarak Türkiye'de tüm küçük çocuklara ücretsiz olarak yapılmaktadır. 

Aşı olduktan sonra siz ya da çocuğunuz nefes almakta zorluk çekiyorsanız, yüksek ateşiniz varsa veya olağandışı bir şey yaşıyorsanız hemen doktorunuzu arayın veya acil yardım servisine gidin.

Boğmaca aşısının yan etkileri nelerdir?

Aşıdan bir ila üç gün sonra, özellikle 4. ya da 5. dozlardan sonra hafif reaksiyonlar görülebilir. Yaygın reaksiyonlar şunlar olabilir:

  • Ateş
  • Enjeksiyonun yapıldığı bölgede kızarıklık veya şişme
  • İğnenin yapıldığı bölgede ağrı veya hassasiyet
  • Yorgunluk ve huzursuzluk
  • İştah kaybı

Neden takviye aşılara ihtiyacım var?

Difteri, tetanoz ve boğmacaya karşı koruma bir süre sonra azalır, bu nedenle takviye aşılar önerilir. Doktorunuzdan boğmaca güçlendirici aşılar hakkında bilgi isteyin.

Boğmaca aşısı hakkında nereden daha fazla bilgi alabilirim?

Boğmaca aşısı hakkında doktorunuzdan bilgi isteyin. Çocuğunuzun aşılarını aşı kartından takip edin.

Boğmaca nasıl önlenebilir?

Boğmacayı önlemenin en kesin yolu aşı yaptırmaktır. Bebekler, çocuklar, gençler ve yetişkinler için aşılar vardır. Boğmaca aşısı, DTaP (difteri, tetanoz, hücresel olmayan boğmaca) aşılarını kapsar. DTaP aşıları, bir çocuğa 6 yaşına kadar bir dizi dozda verilir. 14-16 yaşları arasındaki gençler ve yetişkinlerin bir takviye aşı olması gerekir. Bu güçlendirici aşı, bir yaşından küçük bebeklerle yakın temas halinde olan herkes için oldukça önemlidir. Boğmacaya karşı aşılanmak için doktorunuzdan yardım isteyin. Hamile kadınların 26 ila 36. gebelik haftaları arasında boğmaca aşısı yapmaları önerilmektedir. Bu aynı zamanda bebeğin de ilk birkaç ayında boğmacadan korunmasını sağlayabilir.

Ellerinizi sık sık yıkayın ve hasta olan insanlarla mesafeli olun böylece boğmacaya yakalanmaktan kurtulabilirsiniz.  

 

Semptomlar nelerdir?

Boğmaca semptomları, bakteriye maruz kaldıktan sonraki bir ila iki hafta içinde kendini gösterir. İlk başta boğmaca enfeksiyonu soğuk algınlığına benzeyebilir. Erken belirtiler şunlar olabilir:

  • Burun akıntısı
  • Hapşırmak
  • Öksürmek
  • Ateş

Yaklaşık bir ila iki hafta sonra öksürük daha şiddetli hale gelebilir. Genellikle soğuk algınlığı semptomları ortadan kalkar ve şiddetli ve sık öksürük nöbetleri başlar. Öksürük 10 hafta veya daha uzun süre devam edebilir. Öksürük o kadar şiddetli ve sık hale gelebilir ki, nefes alırken boğulmaya benzer sesler çıkar.

Boğmaca hastalığına yakalanan birçok bebek ve küçük çocuk, nefes alırken öksürük nöbetleri ve boğulma sesi gibi olan ses eşlik eder ancak her zaman değil. Bebekler nefes nefese kalmış gibi gözükebilir. Yüz kızarabilir. Şiddetli öksürükler sırasında birkaç saniye nefes alma durabilir.

Çocuğunuzun boğmaca olduğunu şüpheleniyorsanız veya boğmaca olan birinden boğmaca kaptığından şüpheleniyorsanız, çocuğunuz bütün planlanmış boğmaca aşılarını almış olsa bile, doktora gitmeniz önemlidir.

Boğmacalı yetişkin bireyler ve gençler, öksürük nöbeti yerine hafif semptomlar olabilir ya da boğmaca sesi olmadan öksürebilirler.

Tedavi nasıl olur?

Kendiniz ya da aile bireylerinin birinde boğmaca belirtileri olduğunu düşünüyorsanız doktorunuz gidin. Doktorunuz tıbbi geçmişiniz hakkında bilgi edinmek isteyecek ve fiziksel muayene yapacaktır. Doktorunuz burundan veya boğazdan örnek alabilir ve boğmacaya neden olan bakteriler olup olmadığı test edebilir. Kan testleri ve göğüs röntgeni de istenebilir.

Doktorunuz boğmacanın antibiyotik ilaçlarla tedavisini isteyebilir. Sizin ya da çocuğunuzun boğmacası varsa ve antibiyotik alıyorsanız, en az beş gün de evde kalmak önemlidir.  

Diğer aile bireyleri için koruyucu antibiyotikler veya aşı güçlendiriciler gerekip gerekmediğini doktorunuzdan öğrenin.

Evde tedavi nasıl olmalı?

Siz veya çocuğunuz evde tedavi görüyorsanız, antibiyotik alma programını aynen belirtildiği gibi uygulayın. Öksürük ilaçları kullanılmaz çünkü boğmacaya yardımcı olduğu görülmemiştir. (Olası yan etkiler sebebiyle, 6 yaşın altındaki çocuklara asla öksürük ilaçları verilmemelidir.)

İyileşme sırasında istirahat etmek ve bol miktarda sıvı almak önemlidir. Temizlik ürünleri, oda kokuları, sigara dumanı ve şömine, soba gibi öksürük nöbetlerini tetikleyebilecek tahriş edicileri evden uzak tutun.

Boğmacalı çocuklar öksürük sebebiyle kusabilir veya iştahı kapanıp fazla yiyip içmeyebilir. Bu nedenle daha az porsiyonları, daha sık olarak verin ve çocuğunuzun bol miktarda sıvı içmesini sağlayın.

Editörün Seçtikleri

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.