ESKİŞEHİR (İHA) - Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Teknoloji Araştırma Merkezi (TEKAM) Müdürü Prof. Dr. Muammer Kaya, dünyada her 22 dakikada bir kişinin ölümüne ya da sakatlanmasına sebep olan kara mayınlarına vurulanların üçte birinin masum çocuklar olduğunu söyledi.


"Küresel sorun, kara mayınları (ölümcül miras)" konulu araştırma sonuçlarını açıklayan Kaya, Türkiye'de sınırlar başta olmak üzere 1 milyon civarında mayın olduğu ve son 20 yılda kara mayınları sebebiyle 400 kişinin öldüğü, bin 216 kişi sakat kaldığını belirterek, "Kara mayınlarına kurban olan kişilerin yüzde 80'i siviller ve üçte biri ise masum çocuklardır. Savaş ve terörün ucuz fakat çok etkili silahı, oyuncağı olan mayınlar sınırlandırılmalı. Dünyada her 22 dakikada bir kişinin ölümüne ya da sakat kalmasına yol açan kara mayınlarını yasaklanmasını öngören Ottawa Sözleşmesi'nin gereği; 4 yıl içinde stokların, 10 yıl içinde de topraklardaki mayınların temizlenmesidir" dedi.


TEKAM Müdürü Profesör Muammer Kaya, kara mayınlarının ilk kez ABD'deki 1862 yılında kuzey-güney savaşında kullanıldığını, Türkiye'de ise ilk kara mayınlarının 1956-59 sınırlarına yasal olmayan sınır geçişlerini önlemek için döşendiğini kaydetti. Türkiye'nin özellikle doğu ve güneydoğu sınırlarında halen mayın tarlalarının olduğunu kaydeden Kaya, "Ardahan, Kars, Hatay, Kilis, Gaziantep, Urfa, Hakkari'de mayın tarlaları var. Ardahan-Ermenistan sınırında 9.5 kilometrelik, Hatay-Suriye sınırında 34 kilometrelik, Kars-Ermenistan sınırında 13 mayın tarlası var. Urfa'da tarıma elverişli 140 bin dönüm mayınlı; Hakkari'de, köylerin de boşaltıldığı bölgelerde 34 köyde ve 48 mezrada mayın var. Türkiye 1996'da mayın üretimini, transferini ve satışını yasakladı. Ayrıca mayın izleme komitesi de kuruldu. Türkiye bu yasaklama ile ilgili 137 ülkenin imza koyduğu Ottawa Sözleşmesi'ni de imzaladı. Ama, daha 107 ülke bu anlaşmaya henüz imza koymadı. Türkiye'nin 2008'e kadar tüm mayınları imha etmesi, 2014 yılına kadar da tamamen temizlemesi gerekir" diye konuştu.


Muammer Kaya, küreselleşen dünyada kara mayınlarının üretim maliyetinin 2-3 dolar iken, bir karasal mayının etkisiz hale getirilmesinin maliyetinin ise 15 dolardan 500-bin dolara kadar çıkabildiğine dikkati çekerek, şunları söyledi:


"Kara mayınları en ucuz silah olup 75 yılda toprak altında etkin kalabilmektedir. Kara mayınlarını üreten ülke sayısı 2003'ten önce 50 iken, 2003'ten sonra 15'e indirildi. Irak, İran, Hindistan, Mianmar, Nepal, Kuzey Kore, Pakistan, Rusya Federasyonu, Singapur, Vietnam mayın üreten ülkelerden bazılarıdır. ABD, Çin ve AB ülkelerin çoğu eski mayın üreticisi ülkeler arasında yer aldı. Bugün küresel dünyadaki 78 ülkede 200-215 milyon civarında döşenmiş kara mayını vardır. Her yıl kara mayınları yüzünden 15-26 bin kişi ya ölmekte, ya da ömür boyu sakat kalmaktadır. Bugün küresel dünyada savaş esnası, savaş sonrası ve terör nedeniyle yaralanmış ve sakat kalmış 300-400 binden fazla insan vardır. Bunların sağlık giderleri de göz önüne alındığında, kara mayınlarının küresel dünyada insanlığa maliyeti inanılmaz boyutlara yükselmektir. Mayın üretmek kolay, fakat etkilerini yok etmek çok zordur. Dünyada bulunan 200 civarındaki ülkeden 65 ülkede kara mayınlara bağlı ölüm olayları bildirilmektedir. Bugün en çok mayın Afganistan, Bosna Hersek, Kamboçya, Hırvatistan, Angola, Kuveyt, Mozambik, Büyük Sahra, Güney-Kuzey Kore ve Hindistan ve Pakistan sınırında bulunmaktadır. Dünyadaki mayınları temizlemek için 100 milyar dolara ihtiyaç vardır. Bugün eğitilmiş bir kişi, günde sürünerek en fazla 20-50 metrekare alanı mayından temizleyebilmektedir. Dünyada her yıl en az 1-2 milyar dolar mayın temizlemeye ayrılmalıdır. Mevcut teknoloji ve hızla dünyadaki mayınların temizlenmesi bin 100 yıl alacağı BM tarafından hesaplandı."


Türkiye'de sakat kalanların 791'ine devlet tarafından iş sağlandığını bildiren Kaya, Genelkurmay Başkanlığı Veri Toplama Merkezi'ne göre, 1993-2003 arasında 299 asker ve 289 sivil mayın patlaması sebebiyle hayatını kaybettiğini, bin 524 asker ve 739 sivilin de aynı sebeple yaralandığını, ülkedeki mayınları temizlemek için 350-450 milyon dolara ihtiyaç olduğunu sözlerine ekledi.