---

REJİ DEFTERİ

Konstantın STANISLAVSKI
Çev. Aziz çalışlar

Ünlü tiyatro yönetmeni Stanıslavski'nin - Çehov'un "Üç Kızkardeş" oyununu sahneye koyarken tuttuğu reji defteri, önemli bir belgesel olma özelliğini taşıyor. Yönetmenin bizzat çizdiği ve sahneleme açıklamalarına yer verdiği bu çalışması, toplulukla yaptığı uzun konuşmalar ve okuma provaları ile rollerin dağılımdan sonra, ama sahne çalışmalarından önce yapılmış. Sahneleme planları oluşturulurken, sahne eylem ve duygu akımı belirtilmiş, oyunun atmosferi verilmeye çalışılmış.

20. Yüzyılın tiyatro sanatında ekol yaratmış olan Yönetmen Stanislavskı'nin, tiyatrodaki uygulamalı dramaturjisini, sahneleme tekniğini ve yönetmenlik yaratılarını ortaya koyan bu belgesel yapıt, ülkemizde yaklaşık 100 yıl sonra yayımlanmış oluyor.

Bütün bu özellikleri ile Reji Defteri, tiyatromuz için önemli bir boşluğu dolduran, tiyatrocular için bir temel kitap.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

İNSANCA BİR TİYATRO

Giorgio STREHLER

Brecht'in İtalya'daki temsilcisi sayılan ünlü İtalyan yönetmeni Strehler'in (1921 - 1997) anıları, deneyimleri ve tiyatro üzerine düşüncelerini içeren İnsanca Bir Tiyatro adlı yapıtı, aslında sanatına hep insanı açıdan bakan bir tiyatrocunun saygın sanatsal yaşam serüveninden oluşuyor. Günümüzün çağdaş tiyatrosunun temel taşlarından olan Strehler, bu yapıtında, 1945-75 yılları arasında "yazılı, sözlü ve gerçekleştirilmiş düşüncelerini" anlatıyor.

Yapıtın birinci bölümünde yazar, Piccolo Tiyatrosu dönemini, ikinci bölüm de ise, Goldoni ve Breht oyunlarını sahneye koyma süreçlerini aktarıyor. Strehler bunu yaparken, yönetmenlik, oyunculuk, sahne tasarımı, sahne müziği ve opera deneyimlerini ortaya koyuyor. 200'den fazla oyun ve opera sahnelemiş olan Strehler, çağımızın en verimli yönetmenlerinden biri olmuştu. Aynı zamanda bu çok zengin sahne deneyimi ile birlikte, tiyatro sanatının insanlığın yararına etkinliğini sürdürmesi için, hem düşünce hem eylem boyutunda en çok çaba harcamış bir çağdaş sanatçı da...

Türkiye'de bugüne dek Strehler üzerine hiç kitap basılmadı. Belgesel nitelikteki bu kitap, bu eksikliği tamamlarken, günümüzün çağdaş tiyatrosunun kuramsal-pratik yönleriyle tanınmasına da olanak sağlayacak nitelikler içeriyor.

İnsanca Bir Tiyatro, bu ünlü yönetmeni, ülkemizde ilk kez bütün sanatsal yönleri ile tanıtan bir belgesel olarak, tiyatro sanatını uğraş seçmiş okuyucular için vazgeçilmez bir kitap.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

GECENİN MASKESİ

Özdemir NUTKU

Shakespeare Oyunları Üzerine Bir İnceleme

Shakespeare, her dönemin insanına çağdaş olanı verip, ona ışık tutan bir tiyatro devidir. Kitap önce, bu büyük yazarın çağının tarihsel, kültürel ve sosyo-ekonomik konumunu inceliyor. Kraliçe I. Elizabeth'in hüküm sürdüğü İngiltere'nin bu parlak döneminde, Shakespeare ve oyuncularının ortaya çıkış serüvenini anlatıyor. O döneme kadar, "iyi ahlaktan uzak, yozlaşmış ve gereksiz kişiler" sayılan tiyatro oyuncuları, Shakespeare' nin oyunları ve kurduğu tiyatro ile, İngiliz Sarayının desteğini ve halkın ilgisini kazanarak, gerçek profesyonel tiyatrocu geleneğini yaratır ve toplum tarafından itibar kazanır. Nutku, Shakespeare dönemini tanıtan bu bölümden sonra yazarın 8 oyununu inceleyerek, yazarlığının günümüze uzanan çağdaş yapısını ortaya koyuyor. Derin, ama aynı zamanda olağan seyirciye de yönelebilen, gülünç ama buruk bir tat bırakan, heyecanlı ve düşündürücü oyunlarının hiç eskimeden günümüze kadar geliş nedenlerini ortaya koyuyor.

Gecenin Maskesi, tiyatroculara, tiyatroseverlere ve tüm kitap okurlarına, Shakespeare' in dönemi ve oyunları üstüne topluca, özlü bilgi sunan, önemli özgür bir çalışma.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

ÇEHOV VE MOSKOVA SANAT TİYATROSU

Hazırlayan: Aziz ÇALIŞLAR
Çev. Şebnem Bahadır

Çehov oyunlarının sahnelenişinin anlatıldığı belgesel bir kitap.

Kitapta Moskova Sanat Tiyatrosu' nun kuruluş öyküsü verildikten sonra, bu tiyatronun çehov'la, yazarın yaşamı boyu sürmüş olan, sıcak ve yakın ilişki geniş bir biçimde aktarılmakta. Kitapta, çehov'un yazılır yazılmaz sahneye konulduğu oyunlarından çekilmiş olan fotoğraflar bol sayıda yer alıyor. Böylelikle, oyunların orijinal ilk versiyonları, gerek sahne düzenleri, gerek sahne giysileri ile o dönemin atmosferini, günümüz tiyatro dünyasına çok önemli birer belgesel olarak yansıtıyor.

Kitap, çehov'un M. S. T. Yönetmeni Stanislavski, tiyatronun diğer sanatçıları ve Gorki ile, kendi oyunları üzerine mektuplaşmalarını, Stanislavski'nin bu oyunlar üzerine anı ve anlatılarını, ayrıca oyunların reji defterlerine ait bilgileri içeriyor.

Tiyatro tarihi açısından ilginç ve önemli bir belgesel olan bu çalışma, drama sanatı üstüne de başlı başına değerli bir yapıt olma özelliğini taşıyor. Kitap ayrıca, "20. Yüzyıl Tiyatrosu" nun başlıca isimlerinden olan Stanislavski'nin ve onun tiyatrosunun, çehov oyunları üzerine ince ayrıntıları ile anlatıldığı deneyimlerini vermekle, tiyatro ile ilgilenen herkes için, tiyatro sanatı üzerine zengin bir kaynak oluşturuyor.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

TIYATRODA DÜŞÜNSELLIK

Dramaturgi' ye Giriş
Zehra IPŞIROĞLU

İstanbul üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dramaturgi ve Tiyatro Eleştirmenliği Bölümü öğretim üyesi Zehra İpşiroğlu, "Tiyatroda Düşünsellik" adını verdiği bu yeni kitabında, "düşünsellik" teması içinde "dramaturgi" nin tanımını yaparak tiyatrodaki önemini açıklıyor; dramaturgi ile dramaturgların tiyatrodaki konumlarını belirlerken, bunların ülkemizdeki sorunlarını tartışıyor.

Dramaturgi' nin yurtdışında tiyatronun nasıl asal bir elemanı olduğunu, oradaki çalışmalardan örnekler vererek ortaya koyuyor; ülkemizde son yıllarda görülen genç tiyatroların deneysel çalışmalarının, düşünsellik bağlamında dramaturjik arayışlarının boyutlarını irdeliyor, bu çalışmalara eleştirel bakış pencereleri açıyor.

Öğretim görevlisi olan yazar, bu kitapta ayrıca, eğitimde tiyatro yolu ile düşünsel gelişmenin nasıl yaratılabileceğine ait saptamalarını ortaya koyuyor, yeni öneriler getiriyor.

Ülkemizde, doğrudan dramaturji üzerine yazılmış kitap sayısı çok az olduğundan İpşiroğlu'nun bu yapıtı, tiyatro ile uğraşanlar için bu eksikliği tamamlayan önemli bir özgün çalışma örneği.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

DÜNYA BIR SAHNEDİR

Mücap OFLUOĞLU

Tiyatro sanatçısı Mücap Ofluoğlu'nun, kendi deneyimlerinden de yararlanarak hazırladığı, dünyada ve ülkemizde tiyatronun ulusal-sanatsal evrelerine ait bir inceleme kitabi.
Kitap, daha çok genç tiyatrocular için bir "tiyatro rehberi" olma özelliğini taşıyor. Ofluoğlu, tiyatro sanatının eski çağlardan günümüze kadar uzanan gelişim aşamalarını, etkili tiyatro akımlarını, tiyatro türlerini ve tiyatronun öncü kuramcılarını tanıtıyor. Ülkemizdeki tiyatronun kuruluş ve günümüze kadar gelen gelişimine ait bilgilere, kendi yaşadığı günlerin anılarını da katarak, bunları belgesel bir biçimde aktarıyor; sanatçının akıcı ve açık üslubu, bu bilgilerin okuyucuya aktarılmasına yardımcı oluyor. Kitapta ayrıca, sanatçının hep başarı ile geçmiş kendi sanat yaşamından süzüp çıkardığı "oyunculuk sanatı üzerine" özgün görüş ve saptamaları da yer alıyor.

Tiyatronun dünyamızda yüzyıllardır süren serüveninin bir panoramasını veren bu çalışma, öncelikle tiyatroya yeni başlamış ya da başlayacak genç sanatçı adayları için, kolaylıkla ve merakla okunan bir temel kitap özelliğinde.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

BALE SÖZLÜĞÜ

Gail GRANT
Çev. İnci Kurşunlu

Bale sanatı tekniğini ve tüm bale terimlerini içeren, ülkemizdeki ilk kitap. Bale eğitimi gören öğrenciler, bale sanatçıları, koreograflar ve baleseverlerin, sanatları ile ilgili temel ihtiyacını karşılayacak olan bu kitap, yalnız sözlük değil, klasik baleyi anlatan bir elkitabı, bir başvuru kitabı aynı zamanda.

Kitabı, uzun yıllardır Ankara Devlet Konservatuarı Bale Bölümü Başkanlığını sürdürmüş olan İnci Kurşunlu Türkçe ye çevirdi.

Yapıtta, 100 bale terimi ile 800 bale adımının açıklamaları ve şekilleri bulunmakta. Kitap, klasik bale literatüründe yer alan bütün terimlere, adımları uygulanış biçimlerine, bale okullarının (İtalyan Okulu-Enrico Ecchetti, Fransız Okulu, Rus Okulu, Vaganova) özelliklerine ve farklılıklarına ait bilgileri içermekte.

Kitaptaki tüm adım ve hareketler, belli bir program içinde ve müzik kurallarıyla kolay formda ve yavaş müzik tempoları ile öğretilmekte, daha sonra bu hareketlerin giderek daha zor kombinelerle ve daha hızlı tempoyla uygulanması öngörülmekte.

Bale sanatının, kendi alanında tek yetkili kitabı olarak Bale Sözlüğü, ülkemizdeki bir önemli eksikliği gidermiş bulunuyor.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

HALK TIYATROSU ve DARIO FO

Metin BALAY

Doç. Dr. Metin Balay'ın, geleneksel halk tiyatrosunun tarihsel gelişimini, özelliklerini, biçimsel yapısı ile sanatsal tiyatroya olan etkilerini araştıran ve çağımızın en büyük halk tiyatro sanatçısı Dario Fo'nun oyunlarını tanıtan bir çalışması.

Halk tiyatrosu, yaşam karşısındaki özgürlükçü ve güleryüzlü tavrı, yaşamı olduğu gibi göstermesi, gülmeceye yatkın üslubu ile, çağlar boyu, içinden çıktığı toplumu anlatmış, onun değer yargılarını yansıtmıştır.

Metin Balay bu çalışmasında, halk tiyatrosunun bu yapısının boyutlarını araştırıyor. Ayrıca, kendi ulusal tiyatro geleneğinden çağdaş İtalyan halk tiyatrosunu yaratmış yazar-yönetmen-oyuncu Dario Fo'nun 1982 yılına kadar yarattığı tüm yapıtlarını ayrıntılı olarak tanıtıyor, onların ulusal halk tiyatroları ile olan bağlarını ve çağımızın toplumsal, politik olaylarıyla ilişkilerini belirli yor.

Metin Balay'ın bu kitabı, ülkemizde Dario Fo üzerine yazılmış yazı ve eserlerin eksikliği nedeniyle, bu boşluğun doldurulmasına yardımcı olacak önemli ve özenli bir çalışma.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

UYUMSUZ TIYATRODA GERÇEKÇILIK

Zehra IPŞIROĞLU

İstanbul Üniversitesi Ed. Fak. Dramaturgi ve Tiyatro Eleştirmenliği Bölümü öğretim üyesi Zehra İpşiroğlu'nun, ülkemizde daha çok Absürd Tiyatro diye anılan "Uyumsuz Tiyatro" üzerine bir inceleme kitabı.

Kitapta, uyumsuz tiyatro tanıtılırken, bu türün geleneksel tiyatrodan ayrıldığı noktalar açıklanıyor; uyumsuz tiyatronun tiyatro sanatına getirdiği yeni dinamik ve düşünsel boyutlar saptanıyor. Bu türün önde gelen temsilcilerinden Beckett, Ionesco, Albee gibi ünlü yazarların yapıtlarından örnekler seçilerek, uyumsuz tiyatronun niteliklerinin belirlenmesi kolaylaştırılıyor.

Uyumsuz tiyatro, bu yüzyılın ikinci yarısında Avrupa'da ortaya çıkmış ve kısa sürede de, gerek içeriği gerek biçimi ile, kitlelerin ilgisini çekmeyi başarmıştı. İnsanın varoluşunu, yaşamın anlamsızlığını, insanlar arasındaki bu yüzyılın sorunu olan insanlar arası iletişimsizliği dile getiren uyumsuz tiyatro, son yıllarda ülkemizde oldukça öne çıkmış ve güncellik kazanmıştır. Genç tiyatro yazar ve topluluklarının bu türe olan ilgileri, daha çok günümüzün gerçekleri ile hesaplaşma biçiminde ortaya çıkmakta.

İpşiroğlu, ülkemizde son dönemin bu tür yaratılarını da eleştirel bir bakışla inceliyor ve bunların çağdaş tiyatromuzdaki yerini belirliyor.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.

YÖNETMEN PETER STEIN

Aziz ÇALIŞLAR

Günümüzün, dünyada en önemli tiyatro yönetmenlerinden başlıcası olan Peter Stein' in tiyatro çalışmalarını anlatan, sahneye koyduğu oyunlardan fotoğraflarla bu çalışmaları belgeleyen bir derleme.Stein' in, kendi oyuncuları ile 1970'de kurduğu ve günümüz Avrupa tiyatrosunun en önemli kurumlarından biri kabul edilen Schaubıhne'de (Almanya) 1980 yılına kadar sahnelediği bütün oyunları içeren yapıt, ayrıca daha sonra Stein' in yurt dışında yaptığı çalışmaları ve tiyatro üzerine kendisi ile yapılmış röportajları da içeriyor.

Kitap, yalnızca bir tiyatro araştırıcı olarak Peter Stein' in yaratıcı çalışmalarını, tiyatro estetiğini ve tiyatro yönetmenliği uygulamalarını belgelemekle kalmamakta, kendi adıyla birlikte anılan Schaubıhne' nın iç yapısını, işleyişini örnek bir tiyatro kurumu olarak tanıtmakta ve yönetmen-tiyatro bütünlüğünün ilerici sanat eylemindeki atılımcı dinamik gücünün önemini de ortaya koymakta.

Eskiden inSanLar YaLınAyak Gezerken .. AşkLar, AdamakıLLıydı .Şimdi inSanlar YaLın Ayak DeğiL Ama AşkLar Yarım YamaLak.