'Her gün bir stanollü yoğurt kolesterolü 15 puan düşürür'





ESRA TÜZÜN



Kolesterolü düşürmek için bitkisel stanol adı verilen gıda desteklerinden de yararlanılıyor. Prof. Dr. Murat Ersanlı, "Marketlerde satılan stanollü yoğurt ve sütler, vücuda giren kolesterolün daha hızlı atılmasını sağlıyor" diyor..

İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü kardiyologlarından Prof. Dr. Murat Ersanlı, yeni dönemde kolesterol düşüren besin maddelerinden biri olarak gösterilen fonksiyonel gıdalarla ilgili soruları yanıtladı:

* Bitkisel stanoller kolesterol değerlerini nasıl düşürüyor?
Bitkisel stanoller kolesterol yapısına benzer yapıda gıda ile alınan doğal ürünlerdir. Muhtemelen ince bağırsakta kolesterol ile rekabete girerek, emilimini engeller ve atılımını hızlandırırlar. Bu şekilde kolesterol seviyesi de azalır. Bitkisel stanoller, vücuda giren kolesterolün daha hızlı atılmasını sağlar.

İLAÇ SAYILMIYORLAR
* Bitkisel stanollerin kolesterol ilaçlarından farkı nedir? Bunlar da ilaç olarak kabul edilebilir mi?
Kolesterol ilaçları esas olarak iki gruba ayrılır. Bir tanesi kolesterol yapılımını azaltır; bunların başlıcası statinlerlerdir. Diğerleri de kolesterol emilimini azaltan ilaçlardır. Stanoller de işte bu gruba benzer etki gösterir. Ancak tam ilaç kategorisine girmezler. Yaşam tarzı değişiklikleri ile ilaçlar arasında bir ara gruptur. İlaç alırken de yanında bunlardan yararlanabilirsiniz.

* Kolesterolü iyi seviyelerde olan biri yine de korumak için bitkisel stanol kullanmalı mı? Ekstra etkisi olur mu?
Bu tamamen ideal kolesterol kavramı ile ilgilidir. Sizin iyi, yeterli kolesterol seviyesi diye bildiğiniz seviye; yapılan çalışmalarla zaman içinde pek de iyi olmayan yüksekçe bir seviye olarak yorumlanabilir. Örneğin kalp hastaları için hedef 'kötü' yani LDL kolesterol seviyesi 100 miligram iken, son yıllarda bu oran 60-70 miligrama indirildi. Bu yönüyle düşünüldüğünde normal kolesterolü olanlarda da bitkisel stanol kullanımının kolesterol düşürücü etkisinin faydası olabilir.

YOĞURT VE SÜT
* Kolesterol ilacının yanında bitkisel stanol içeren ürünler kullanılmasını önerir misiniz?
Evet, günde iki gram stanol alımı ile kolesterol düşürücü tedaviye ilaveten yüzde on civarında kolesterol düşürülebilir. Özellikle kalp hastalarında kolesterol düşürücü statin ilacı tedavisi yüzde 20-30'lar civarında bir düşme sağlarken stanollerle yüzde 15 ilave bir düşüş elde edilebiliyor. Bu tür hastalar için ilacın yanında stanol kullanımı ekstra fayda sağlanabilir.

* Doktorum günde bir tane yoğurt içeceği ya da yoğurt yememi tavsiye etti. Ben daha fazla yersem daha fazla etkisi olur mu?
Fazla yiyerek bir yarar sağlayamazsınız. Amerikan Kalp Birliği Kılavuzu'nda da belirtilen doz, iki gramdır. Bu miktar da stanollü bir kase yoğurt ya da iki bardak sütte bulunuyor zaten.

* Eşimde de, bende de kolesterol var. Oğlum 7 yaşında. Günlük süt verirken, bitkisel stanol içeren süt vereyim mi?
Kolesterol yüksekliğinde soya çekim fazladır. Oğlunuzun da yüksek kolesterol olma ihtimali hayli fazla görünüyor. Bitkisel stanoller beş yaş ve üstü çocuklarda yapılan çalışmalarda faydalı bulunmuşlar. Siz de oğlunuza yedirebilirsiniz.

* Kimler stanollü ürünler kullanamaz?
Bunların kayda değer bir yan etkisi yoktur. Hamile ve emzirenlere ilişkin elimizde yeterli bilgi olmadığı için onlar kullanmamalıdır




İki haftada etkisini gösteriyor

* İki hafta bitkisel stanol içeren ürünler kullandım ve kolesterolüm düştü. Şimdi ne olacak? Sürekli bu ürünleri kullanmam gerekiyor mu? Bırakınca kolesterolüm tekrar yükselir mi?
Stanol içeren ürünler düzenli olarak günde iki gram alındığında en iyi etkiyi gösteriyorlar. Ne kadar özenli diyet yaparsanız yapın stanollerden elde edeceğiniz etkiyi sağlayamazsınız. İki gram stanol almak için örneğin sekiz kilo portakal ya da 17 kilo havuç yemek gerekir. İki gram stanol önemli çünkü kandaki kolesterol seviyesini yüzde 10 ile 15 civarında düşürebiliyor. Bu etki düzenli diyet, egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri ile elde edilen kolesterol düşürücü etkiye benzer bir orandır. İnsanlar yaşam tarzı değişikliğinde mesela spor yaptığında yüzde 10-15 bir değişim oluyor. İki hafta stanol kullanarak bu etki görülmeye başlıyor. Ancak tüm kolesterol düşürücü tedavilerde olduğu gibi etkinin sürmesi tedavinin sürdürülmesine bağlıdır. Tüm kolesterol düşürücü tedaviler ilaç olsun, yaşam tarzı değişiklikleri olsun, stanol olsun ömür boyu sürdürülmelidir.

*Her yeni çıkan şeyin sonradan yan etkisi çıkıyor, bunların yan etkisi var mı?
Bildiğimiz kadarıyla yok.


Mısır, buğday ve pirinç doğal stanol kaynağı!


Haliç Üniversitesi Yardımcı Doçent Diyetisyen Zeynep Ö. Koç bitkisel stanollerle ilgili sorularımızı yanıtladı:

* Kolesterolü düşürdüğü söylenen bitkisel stanolü yiyeceklerimizin içinde bulabilir miyiz?
Bitkisel stanoller doğal olarak mısır, buğday, pirinç ve diğer bitkilerde bulunan besin maddeleridir. Bu bitkisel maddeler, kötü kolesterolün sindirim sisteminden kana karışmasını engelleyerek kandaki kolesterolün doğal yoldan düşmesine yardımcı olur. Kolesterolü düşürmek için günde iki gram bitkisel stanol öneririz. Bu iki gramı mısır, buğday, pirinç gibi maddelerden alabilmek için onlardan aşırı miktarda tüketmek lazım ki bunu hiç önermiyoruz.

ÖNCE SAĞLIKLI BESLENME
* Kolesterolü yüksek olan kişilere neler öneriyorsunuz?
Kolesterolü yüksek olan kişilere öncelikle sağlıklı beslenme öneriyoruz. Kolesterolü yüksek yiyecekleri almamasını istiyoruz. Kolesterol sorunu olan biri, günde 200 miligram kolesterol içiren besin tüketebilir. Kolesterol sorunu yoksa o zaman 300 miligram tüketmesinde yarar vardır.

* Hangi besinde ne kadar kolesterol var?
Gün içinde üç köfte yerseniz 81 miligram kolesterol alırsınız. 90 ile 100 miligram kuzu etinde 94 miligram kolesterol vardır. Tavuk veya hindi etinde 85 miligram kolesterol vardır. Üç kokteyl sosiste 74 miligram kolesterol vardır. Üç köfte kadar balıkta 80 miligram. Bir adet yumurta sarısında 274 miligram kolesterol vardır. Üç karper kadar peynirde 107 miligram kolesterol bulunur. Üç top dondurmada 50 miligram kolesterol bulunur. Bir su bardağı kadar sütte aşağı yukarı 3 miligram kolesterol vardır. Dikkat ederseniz kolesterol içeren yiyeceklerin yağlı ve hayvansal kaynaklı besinlerde olduğunu göreceksiniz. Tahıllarda sebze ve meyvelerde kolesterol bulunmaz.

İLACA DEVAM EDİLMELİ
* Bitkisel stanollü ürünler kullanırken günlük beslenme düzenimi değiştirmem gerekiyor mu?
Eğer kolesterolünüz yüksekse öncelikle şunu unutmayın, ilacınızı düzenli kullanmanız gerekir. 'Ben bitkisel stanol kullanıyorum ilacımı almama gerek yok' diye düşünüp yanılmayın. İlacın yanında bitkisel stanollerden de kullanmasında yarar vardır. Ama bitkisel stanol ilaç değildir. Bu kolesterolün ya da ilaç dozunun düşmesine neden olabilir. Biz sağlıklı beslenmeyi öneriyoruz. 'Ben nasıl olsa bitkisel stanol' kullanıyorum diyerek kolesterolü yüksek yiyecekler yenmemeli.

* Diyabetliler bu gıdaları kullanabilir mi?
Beslenme düzenlerinde süt ve yoğurt verilmişse, herhangi bir sakıncası yok hatta faydası var. Diyabetlilerin damarlarında daha kolay damar sertliği oluşabilir. Bunu önlemek için diyabetlilerin bitkisel stanol almasında yarar vardır.


Pudingle de kolesterolünüzü düşürebilirsiniz!

* Bitkisel stanol içeren ürünlerle yemek pişirebilir miyim? Mesela stanollü sütle puding yapabilir miyim; yine aynı etkiyi verir mi?
Tabii... Bitkisel stanolleri günde aşağı yukarı iki gram tüketmek gerekir. Bu da bir bardak kadar bitkisel stanol içeren yoğurt olacağı gibi; stanollü sütle yapılan puding yoluyla da alınabilir.

*Diyet yapıyorum... Bitkisel stanol içeren ürünler kilo aldırır mı? Diyetime ek olarak bunları tüketebilir miyim?
Kalori düzeninizi ayarlamışsanız, normal yoğurt yerine bitkisel stanollü yoğurt tüketebilirsiniz. Ama fazla miktarda yemenizi önermem. Günlük beslenmenizin içinde tüketeceğiniz yoğurt ve süt miktarı neyse o kadar yiyin.

*Bu ürünler diyet önerileriniz içinde yer alıyor mu?
Eğer hastanın kolesterolü yüksekse ve tadım sorunu yoksa; diyet önerilerim içinde bu ürünleri söylüyorum. Bitkisel stanoller her bitkinin içinde zaten var. Ama 'Nasıl olsa bitkiselmiş. Ben bundan bol bol yiyeyim' demek olmaz. Her şeyin dozajı var. Bu tür beslenme desteklerini dozu aşmamak kaydı ile sağlıklı olarak tüketebiliriz.