Genlerin Dünyasında
Prof.Dr. Arif SARSILMAZ

Bir zamanlar kan grupları keşfedildiğinde çok büyük yankılar uyandırmış, mahkemelerde babalık davalarının çözümünde büyük kolaylıklar sağlamıştı. İnsanlar arasında birkaç çeşit kan grubu bulunuşu ve karşı cinslerin bir araya gelmesiyle meydana gelecek yeni kan grubunun tesbiti imkanının doğuşu, ilim dünyası için oldukça mutlu bir çalışmanın semeresiydi.

Daha sonraları canlıların vücuduna ait bütün hususiyetlerin bilgi olarak kodlandığı DNA molekülünün ve modelinin keşfedilmesi, kan gruplarına ait malumatın da burada şifrelendiği anlaşıldı.

Bir insanın saç telinden, ayak tırnağına kadar, barsak hücresindeki en girift mekanizmaların bilgilerinin ancak elektron mikroskobuyla görülebilen DNA iplikçiklerine kodlanması, her canlı türünün ve o tür içindeki her ferdin nev-i şahsına has çok hususi bir diziliş gösteren molekül kombinasyonlarına sahip oluşu, DNA molekülünün parmak izleri gibi hüviyet tesbitinde kullanılma imkanını gündeme getirmiştir.

Son yıllarda geliştirilen gen analizi metodu, bilhassa ceza davalarında çok ehemmiyet arzetmektedir. Bunun yanında babalık davalarının çözüme kavuşturulmasında yardımcı delil olma hususiyetini korumaktadır. Suçluların bulunması için tesirli bir silah olan bu metod, hırsızlık, ahlâkî suçlar, gasp ve cebir suçları, yanında babalık davalarında da çok kuvvetli bir delil sayılmaktadır. Birçok devlette yaygın olarak kullanılmaya başlanan bu metod sayesinde yüzlerce dava kesin sonuca kavuşturulmuştur.

İnsanın irsiyet maddesi olan DNA zincirinin nükleotid adı verilen moleküllerin sıralanışından meydana geldiği ve tıpkı parmak izlerindeki gibi, her insanda ayrı ayrı kodlama desenine sahip olduğu keşfedilince, yaklaşık beş yıl önce bu durumdan kriminoloji ve adli tıp sahasında istifade edilebileceği anlaşıldı.

Parmak izi gibi kullanılan genetik şifre deseninin esası, üç milyar yapı taşından meydana gelen dev bir DNA molekülüdür. Her hücrenin çekirdeğinde bulunan yaklaşık bir metre uzunluğundaki spiral şeklinde kıvrılmış çift helix, insanın yapısına ait bütün bilgiyi ihtiva eder. Bu parçaların yapısı ve sayısı her vücud hücresinde aynıdır. Bu gerçeği anlayan genetikçiler, insan genlerinde çalışmaya ve yavaş yavaş insanın genetik haritasını çıkarmaya başlamışlardır.

Bir insanın genetik hususiyetlerini gösteren haritanın tamamını, kesin sınırlarıyla çıkarmak mümkün değildir. Ancak yaklaşık olarak bazı temel karakterlerin hangi kromozomlarda yerleştiği ve DNA molekülleri hücre bölünmesi esnasında kromozomları teşkil ederken, hangi karakterlerin kromozomun hangi bölgelerine yerleştiği tahmin edilebilmektedir. Allah'ın sonsuz bir ilimle programlayıp kader kalemiyle yazdığı DNA molekülündeki bilginin, canlının fenotipinde yani zahirinde tezahürü ise tamamen kudretin tecellisidir.

Bir canlıda bulunan DNA moleküllerindeki hususi programın haritasını çıkarabilmek için önce hücrenin sitoplazması ve hücre arası maddelerin uzaklaştırılıp DNA'nın mümkün olduğunca saflaştırılması gerekir. Daha sonra DNA spirali, belli bölgelerinden birer biyolojik makas vazifesi yapan hususi enzimler kullanılarak parçalanır. Daha sonra ise küçük birimlere ayrılmış DNA parçaları, iki tarafına elektrik kuvveti uygulanmış yarı katı Agaroz Jel üzerinde yarıştırılırlar. Belirli bir süre sonra standart şartlarda yarıştırılmış farklı kişilerden alınan DNA parçaları moleküler büyüklüklerine veya izoelektrik noktalarına göre ayrışmaya başlar. İndikatör boya izlenerek yarışın bitirilip bitirilmeyeceğine karar verilir. Daha sonra jel, DNA'ya has boyalarla veya DNA'yı ortaya çıkarıcı muameleye tabi tutulur. Ve görünmeyen DNA bantları görünür hale gelir. Bu DNA bantları film üzerine transfer edilerek saklanır ve farklı kişilerden izole edilen DNA'nın bant desenlerinin birbirleriyle mukayesesi yapılır.

Sonra âdeta bir mors alfabesi gibi siyah beyaz çizgilerden oluşan harita ortaya çıkar ve elde edilen bu bilgiler genellikle bir bilgisayar vasıtasıyla değerlendirilir.

Bu analiz testlerinin uygulanması yaklaşık 6 hafta sürmektedir. Her safha için temizlik mutlak şart olup kesin netice için bu gereklidir. Bir görüşe göre, bir kimsenin genetik parmak izinin, doğru olarak değerlendirilen bir başka kimseninki ile benzer olması ihtimali 50 milyarda birdir. Yalnız aynı genetik proğrama sahip tek yumurta ikizleri hariçtir.

Dünyada bütün kriminologlar (suçu ortaya çıkarmakla vazifeli kimseler), polis ve savcılıklar irsiyet maddesi portresinden ümitlidirler. Bu metod her gün geliştirilmekte olup, daha iyileştirilmiş bir analiz metodunun bulunması beklenmektedir. Düşünülen diğer bir husus ise, bu metod sayesinde elde edilen suçluların gen portreleri ile ilgili bilgilerin merkezi bir bilgisayarda depolanması ve ülkenin her yerindeki polis daireleri tarafından kullanılmasıdır. Bu metodun en mühim kolaylığı, suçludan geriye kalan birkaç hücrenin bile (bir deri parçası, dökülmüş bir saç teli, bir damla kan vs..) bütün bir DNA portresini çıkarmak için kafi gelmesidir. Bu durum Mukaddes Kitabımızda bahsedilen insanların yeniden dirilişinde gerekli olan bilginin tek bir hücreden bile elde edilebileceğini göstermektedir. Belki de insanın vücudundan toprak içinde kalan tek bir hücredeki DNA molekülü bu iş için kullanılabileceği gibi, hiç bilmediğimiz bir şekilde de bu bilgiler onları ilk Yaratan'ın ilim ve kudretiyle vücudun yeniden inşası için bir araya getirilecektir. Zira henüz çok kısır olan bugünkü ilmimizle bile bunun basit örneklerini yani DNA ipliğinin kaba portresini çizebilmekteyiz. Ancak DNA ipliğinde kodlanmış bilginin tamamının bütün teferruatıyla okunarak, yeniden bu bilgiye göre vücud inşa etme, insanın kudretinin çok ötesindedir.

---