Medikal iş performansı değerlendirme ve arttırma yöntemleri

İş yaşantımızda başarılı olmamızı sağlayan önemli bir özellik stres altında verimli çalışabilmektir. Bu özelliğin gerçekleşmesi için beynimizin gösterdiği performans çok önemlidir. Beynimizin çalışma özelliklerini bilmek ve objektif yöntemlerle bu özellikleri ölçebilmek hem performansımızı değerlendirme açısından hemde insan kaynakları yönetimi açısından değerli veriler sağlayabilir düşüncesindeyiz.

Stres altında yakınma yaratmayan beyin için iyi çalıştığı söylenebilir. İyi çalışan bir beyin, işinde başarılı olur. Çünki zamanı iyi değerlendirmesini bilir. Hatalardan ders çıkartır ve tekrar etmez. Sabırlıdır. Muhakeme yeteneği iyidir. Stres yaratacak iş koşullarını geliştirmemek için önceden tedbirlerini alır ve programını o yönde düzenler. Ancak beyin çalışmasında hassasiyetleri olan insanlar hem stresli çalışma ortamına davetiye çıkartır biçimde hataları vardır hemde stres altında hassasiyetleri daha da artacağından iş verimliliği çok etkilenir.

Ekte, beyin bölgelerinin özellikleri ve çalışma bozuklukları konusunda ayrıntılı bilgiler yeralmaktadır.

Ekteki bilgilerden görüleceği gibi Alın (prefrontal) bölge hassasiyeti olan bir kişi başarılı bir yönetici olamaz. Hassasiyet paryetal bölgede ise iyi bir mimar, desinatör vb.. creatif özellikleri olan bir işte başarılı olabilmesi neredeyse olanaksızdır.

Son yıllarda gelişen tıbbi teknolojiler bize beynin hassasiyetlerini değerlendirme olanağını sağlıyor. Rutin hizmetlerde kullanılabilen, çekimi sırasında hiçbir yan etki ya da ağrıya yolaçmayan QEEG( beyin haritalama) yöntemi ile beyin çalışma özellikleri ve varsa hassasiyetleri değerlendirilir. Ayrıca IQ (zeka testi), varsa öğrenme güçlüğü endeksi ve gene varsa kafa travma endeksi rapor edilir. Bu bilgiler objektif olma özelliği nedeniyle diğer psikolojik yöntemli testlere üstünlük sağlar.

Normal EEG çekimine göre çok daha hassas olan QEEG çekimi nöroloji uzmanı tarafından yapılır. Çekimi yapılacak kişiye medikal şapka giydirilir. Şapka içinde yer alan elektrotlar, mikrovolt düzeyinde çalışan beyin elektrik akımını ölçer. Akım özellikleri çekimi yapan uzman hekim tarafından ön analize tabi tutulur. Kalan veriler bir software programıyla analiz edilir.

QEEG-beyin haritalama sonuçlarına göre hassasiyet olan bölgeler ve dereceleri belirlenir. Ayrıca doldurulan 146 soruluk test ile beyin özellikleri hakkında subjektif bilgiler alınır.

Kişi ile yapılacak görüşme ardından rapor tamamlanmış olur.

Alın bölgesi (prefrontal korteks PFK)

Beynin yönetim merkezidir. Zaman yönetimi, yargılama, planlama, düzenleme, davranış kontrolü, ayrıntılı düşünme ve etkiye gösterilen tepki (dürtü kontrol) düzenlenmesi bu bölgede gerçekleşir. Nerede, ne şekilde tavır ve davranışlarımızın olabileceği, amaca ulaşmak için gereken davranış modeli, işin oluşması için gereken yönetim şekli, olgun ve etkili kişilik özellikleri bu bölgede şekillenir.

Neyi, nasıl, ne şekilde söyleyeceğimize karar verir. Dengeli davranmamızı, iş ve sosyal tecrubelerin sentezini yaparak alternatifleri doğru saptamamızı sağlar. Örnegin iyi çalışan bir prefrontal bölgeniz varsa, eşinizle olan bir tartışmayı kolaylıkla tatlıya bağlayabilirsiniz. İyi çalışmıyor ise davranışlarınız tartışmanın daha dabüyümesine yol açacaktır. Kuyrukta bekleyemeyen sabırsız kişiye öndeki yerini veriyor ise sabırsız olanın PFK sorunu vardır, sırasını veren kişide ise iyi çalışan bir PFK. PFK sorunların çözümünde ve durum tespitinde size yardımcı olur. Satranç oynayanlar iyi bir prefrontal işleve sahiptir.

Hatalardan ders almamızı sağlar. PFK iyi çalışan hata yapmaz demek değildir ama hatalarını tekrarlamazlar. Sorunu olmayanlar elindeki işleri zamanında ve strese girmeden bitirirler. Sorunu olan ise işi son ana bırakır. Zaman darlığı nedeniyle aşırı strese girerler. Sorunu olmayan önceki tecrubelerinden işini zamanında yapmayı öğrenmiştir. Sorunu olan davranışlarını ve amaçlarını tecrubelerine değil anlık düşüncelerine göre gerçekleştirir. Bu nedenle sık hata yaparlar.

PFK dikkati ve devamlılığı sağlar. Önemli duygu ve düşüncelere konsantre olmayı, önemsizleri süzmeyi gerçekleştirir. Kısa süreli hafızayı sağlamada ve öğrenmede bu özellikler çok önemlidir. PFK beynin diğer bölgelerine bilgi verir ve alır. Dikkatin sağlanması için diğer bölgelerden gelen bilgilerin alımını azaltır. Dikkat eksikliğinde bu işlev sağlanamaz. Dolayısıyla dış uyaranlar baskılanamadığından dikkat çabuk dağılır.

---

Duyguların hissedilmesi ve ifadesi; mutluluk, hüzün, neşe, nefret ve aşk. Bu duyguları daha ilkel bir yapı olan limbik sisteme aktarır. Sorun olduğunda duygu ve düşünceler ifade edilemez. Çünkü limbik sistem ile olan ilişki bozulmuştur.

Düşünebilmek ve tavırları, tepkileri o ölçüde gösterebilmek PFK�in önemli işlevlerinden biridir. Eş seçimi, insan ilişkileri, çocuklarla ilgilenmek, para harcamak ve araba sürmek.

PFK limbik sistemi baskılayıcı mesajlar göndererek duygularla değil mantıklı yönden karar verilmesini sağlar. Bu baskı ortadan kalkarsa limbik sistem baskın hale gelir ve depresyona meyil artar.

Prefrontal korteks hassasiyetinde oluşan yakınmalar

PFK bozukluklarında günlük hayatın düzeni ve iç görü bozulur. Sonradan reddettikleri şeyler yaparlar, tepkilerini kontrol edemez aşırıya kaçarlar. Dikkat eksikliği, şaşkınlık, işleri ağırdan alma, karar verme ve yargılamada zorluk, sosyal ilişkilerde gerginlik (anksiyete) sıklıkla görülen belirtilerdir. Sınav gerginliği, sınava iyi hazırlansalar bile (anksiyete) görülür. Çünkü zaten iyi işlemeyen beyinleri stres altında daha fazla bozulur. Dikkat gerektiren sosyal durumlarda dikkat eksiklikleri, dinleme ve anlama sorunlarını beraberinde getirir. Konuşurken ve dinlerken anlık boşluklar hissedebilirler.

Sorun erkekte ise kadın tarafından duygularını paylaşmadığı suçlaması yapılır. Kadınlar eşlerinin duygusuz yada soğuk olduğundan yakınırlar.

Dikkat eksikliği (DE)

Prefrontal korteksin nörolojik işlevi bozulduğunda DE ortaya çıkar. Kontrol grubu karşılaştırmalı yapılan çalışmalarda DE olan kişilerin dikkati gerektirecek durumlarda PFK işlevinin artması gerekirken azaldığı gösterilmiştir.

Klasik belirtileri PFK bozukluğuna bağlı olarak; iç görüde azalma, şaşkınlık (kafası karışık), düzensizlik, %30 vaka da hiperaktivite, dürtü kontrol bozukluğu, hatalardan ders alamama, gelecek ile ilgili uygun fikirler verememe (öngörü-basiret eksikliği), bu günün işini yarına bırakmak ve dikkat süresinde kısalma.

Dikkatlerini yoğunlaştırmak DE olan kişileri daha da kötü hissettirir. Çünkü prefrontal korteks bu anda daha çok çalışacağına durmuştur. İdareci daha çok çalışmaları gerektiği yönünde baskı uygularlarsa durum daha kötü olur. Sonuçta bu kişilerle olan ilişkiler gerilir. DE olan kişilere övgü ve destek ile yaklaşılmalı, gerginlik yaratıcı ortamlardan uzak tutulmalıdırlar.

---

Dikkatlerini verdikçe bozulan dikkatlerini ve bunun gerginliğini, başka konulara kaydırarak kurtulmaya çalışırlar. Yeni, uyarıcı, ilginç ve şiddet içerikli konulara dikkatlerini verebilirler. Burada PFK�i uyarak ve çalıştırabilen güç ilgidir. Burada asıl sorun dikkatlerini rutin günlük işlere veremeyişleridir. Onlar için bu işler angaryadır. Büroda evrak işleri, seminere girmek vb.. Sıradan işler kötüdür ve onlar için alternatif değildir. Onlara PFK�i uyaracak şeyler gerekir.

Yeni tanıştıkları, hoşlandıkları kişiyle ilişkinin başında çok iyidirler. İlgilidirler. Yeni aşkın heyecanı PFK�i uyarması sonucu dikkatlerini vermelerini sağlar. Zaman geçtikçe, heyecan azaldıkça ilgi, dikkat ve paylaşımları da azalır.

Prefrontal korteks, dikkati toplamak ve dış uyaranların beyni rahatsız etmemesi için diğer beyin bölgelerini baskılar. DE olan kişilerde bu baskı olamadığından beyin duyuların bombardımanı altında dikkati toplayamaz. Bu durum kişide, farklı boyutlarda şaşkınlık yaratır. Toplantıda, sınıfta yada bire bir konuşmada dikkati diğer uyaranlara kayar. Etrafa bakar, sıkılır, konuşulan konuyu kavrayamaz. Hayallere dalar. Aynı durum ödev hazırlarken yada bir görevi yaparken gerçekleşir ve sonuçlandırma süresi uzar.

---

Olaylara uygun tepkileri verme bozulmuştur. Aile bireylerine, idarecilere ve diğer insanlara uygunsuz sözler söyleyebilirler. Bu yüzden sürekli iş değiştirebilirler. Düşünmeden konuştukları için tepkileri şiddetli olabilir. Soruna acele çözüm bulup hemen icra ederler. Yalan söyleyebilir, çalabilir, gereksiz ve aşırı para harcayabilirler. Yaptıklarından pişman olduklarından utanç ve suçluluk duygusunu zaman zaman yaşarlar. Ama karşı tarafı rencide edici çıkışlarının hep arkasındadırlar. Bu yüzden tartışmalar uzar. Güzel bir akşam yemeği, haftasonu pikniği yada bir evlilik bu nedenle son bulabilir.

Bazen aşırı saldırgan olabilen DE kişileri şiddet yaratarak adrenalin salgısını artırır ve prefrontal bölgelerini uyarırlar. Bunu istemeden, plansız, düşünmeden yaparlar. PFK bu şekilde uyarılırken hiperaktivite körüklenir. Bu yüzden bir çoklarının şiddete yatkınlıkları vardır. Örnegin çocuklar hayvanlara eziyet etmekten hoşlanabilir.

---

Diğer bir PFK uyarma yöntemi dert etme, olumsuzluk duygularıdır. Duygusal şiddetin sürekli dertlenip söylenilmesiyle bazı kimyasalların beyinde salınıp PFK�i uyarması amaçlanır. Örnegin bir ev hanımı; �bıktım sizlerden, canıma tak etti artık. bir gün eve geldiğinizde beni tavanda sallanır görürseniz şaşırmayın. ölümüm sizin yüzünüzden olacak�

Bu tarz olumsuz düşünceler, kızgınlık ve duygusal şiddet sonucu ortaya çıkan adrenalin PFK�i uyarır ancak immün sistemide baskılar ve vücudun direncini azaltır.

Düzensizlik diğer önemli özellikleridir. Odaları, masaları, çantaları, tuvalet temizlikleri bu nedenden dolayı nasibini alır. Geçikme diğer özellikleridir. Çünkü uyanma sorunları vardır. Biyolojik saatleri bozuktur. Anneleri yada eşleri tarafından uyandırılırlar.

Rutini sevmeyip yenilik peşinde olduklarından yeni projeler üretmeye bayılırlar ama o projelerin sonu hiç gelmez ya da yüzlercesinden sadece bir kaçı zorlukla bitebilir.

Trafikte kurallara uymayabilirler. Çünkü sabırları yoktur.

Birçoklarının alıngan, karamsar, sinirli ve olumsuz görüşlere yatkınlığı vardır. Yarattıkları şiddete muhattap bulamadıkları zaman bu şiddeti kendilerine çevirirler. Bu nedenle bazen çevreden uzaklaşabilirler.

PFK uyarılmasına diğer örnekler; aşırı kahve ve çay tüketilmesi, sigara, esrar, hızlı yaşam tutkusu. heyecan verici birçok şey (bunje jumping).

Özet prefrontal korteks özellikleri

* Dikkati sürdürme
* Sabır
* Planlama, tasarlama
* Yargılama
* Tepki kontrolü
* Düzenli olma
* Kendini kontrol edebilme
* Sorunları çözme
* Ayrıntılı düşünme
* Gelecekle ilgili öngörüde bulunma
* Hata ve deneyimlerden ders çıkarma
* Duyguları algılama ve ifade etme
* Limbik sistem ilişkileri (Duygularla ilgili)
* Empati kurma
* Sağduyu

---

*





















Paryetal Lob

Duysal bilgileri işler. Vücuttan gelen dokunma, ağrı, sıcaklık ve basınç duyularını alır.

Beyin-beden-uzay (bulunulan konum) uyumunu sağlar. Ellere, parmaklara, gözlere, dudaklara ve kafaya görsel kılavuzluk sağlar. Cisimlere ulaşıp yakalamak için görsel kılavuzluk sağlar.

Dokunma ile tanımayı sağlar. Kol ve bacakların pozisyonu hakkında bilgi alır.Çevredeki cisimlerin yerleşimini farketmeyi sağlar. Hareketlere yön verir. Ortamdaki uyaranları hisseder. Sağ-sol ayrımını yapar. Prefrontal korteks bağlantısını sağlar. Okuma, matematik gibi işlerde akılda tutmayı sağlar. 3 boyutlu kavrama sağlanır.

Paryetal Lob Bozuklukları: Pozisyon duyusu kaybolur. Hissedebilme zorlaşır. Yazı yazmada zorluk. Okuma ve yazmada dil bilgisi hataları olur. Sağ-sol ayrımı yapılamaz. Okumada güçlük olur. Sayı sayma, matematik problemi çözme zorlasır. Hafif dokunma duyusu azalır.

Yanlış giden birşeyler ya da sorunlar farkedilmez. Yapısal beceriksizlik (örn: oyun küpleri üstüste konup kule yapılamaz) Cisimlerin hissedilmesi zorlaşır.Cisimler dokunularak tanınamaz. Hastalık reddedilir. Hastalıklar farkedilemez.Vücut kısımları adlandırılamaz ve tafir edilemez. Ağrı hissi-reaksiyonu kaybolur. Cisimlere ulaşılamaz. (görme beceriksizliği)

Ortam bilgileri hissedilemez. Ellere, parmaklara, gözlere, kol ve bacaklara görsel kılavuzluk sağlanamaz. (örn:top yakalanamaz) Kol ve bacak pozisyonları algılanamaz. Hareket yönü hissedilemez (örn:uçurtma uçurulamaz) Sağ paryetal lob lokal sorunlarında vucudun sol tarafı reddedilir. (örn: sadece sağ yüz traş edilir.) Bir şekli çizerek kopyalama, makasla kesme, yer tarifi, giyinme ve soyunma bozulur. Gözler kapalı iken parmağın pozisyonu belirlenemez.

Görülen hareketler tekrar edilemez.

---

Temporal Lob(TL)

Hafıza, öğrenme, duygusal denge ve sosyalizasyon sağlama konuları temporal lob�da işlenir. Tecrubenin ana merkezidir. Görsel ve işitsel hafızanın işlendiği yerdir. Bunlar kişiliğin oluşması ve eyleminde temel taşlardır. Kim, ne ve nerede olduğumuzu ifade eden beyin bölgesidir.

Konuşmayı anlama ve işleme, orta ve uzun dönem hafıza, dilin ve sözcüklerin oluşturulması, duygusal açıdan dengenin sağlanması, işitilen ve görülen verilerin depolanarak işlenmesi.

Konuşma dili, insan ilişkilerini sağlayan ve geleceğe yön veren önemli bir araçtır. Konuşulanları anlama, idrak etme, içinde yer alan duygusallığı yorumlama, okuduklarımızın ve yeni bilgilerin yorumlanıp depolanması temporal lob da gerçekleşir. Uygun sözcükleri bulamamak, iletişimin sağlanamaması ve okuma zorlukları bu bölgenin çalışmasında bozulma olduğunda ortaya çıkar.

Bize neşe veren ya da üzen hatıraların, hatalarımızın canlanması dolayısıyla özgüven sağlanması yada güvensizliğimizin oluşmasının kaynağıdır. TL�dan gelen hafıza akımı ile tavır ve davranışlarımız şekillenir. Bu bölgenin çalışmasında çıkan sorunlar hafızayı bozukluğuna yol açar.

Yaşantımızdaki başarı durumu hafızanın tekrar tekrar işlenmesine ve değişmesine yol açar. TL sorunlu ise bu olay gerçekleşemediğinden hafızadaki bilgiler yenilenemez, sabit kalır. Buda kişinin sabit fikirli olmasına neden olur. Temporal lobu bir olay yada bir kişi hakkında bir zamanlar bir karar vermiştir. Sonradan gelen bilgiler o olay yada kişinin değiştiğini belirtse de bu bilgiler işlenemediğinden eski fikri kalıcı olacak ve kararını ona göre verecektir.

---

Duygusal denge kişiliğin özelliğidir. Günlük yaşamın iniş ve çıkışları duygusal yapımızı etkiler. İyi işleyen TL duyguların dengeli olmasını sağlar. Bozukluğunda duygu durum ve davranışlar etkilenir.

İnsan yüzlerinin tanınması, konuşma tonunun ayarlanması, seslerin işitilmesi, müzik ve görsel öğrenmenin sağlanması.

Sosyal ilişkiler açısından yüzleri tanımak, yüz ifadelerini değerlendirmek, konuşulanların yorumunu yapmak ve bunlara bağlı olarak yüz mimik ve dil ifadelerimizi belirlemek önemlidir. TL sorunlarında sosyal ilişkiler önemli ölçüde bozulur.

Temporal lob bozukluğuna yol açan en önemli etken kafaya alınan şiddetli yada hafif darbelerdir. Enfeksiyon hastalıkları ve bazı metabolik anormallikler de TL bozukluğuna neden olabilirler.

Temporal lob bozuklukları

Unutkanlık. Deja vu (daha önce bulunmadığı yerle ilgili bulunmuş hissi), Jamais vu (bildik yerleri tanıyamama). Ara ara gelen ve nedensiz olan panik ve korkular.Boşluğa düşme hissi.

Kulağa gelen ses ve seslerin yorumlanması ile ilgili sorunlar ;çınlama, hışırtı, sinek uçması vb..,bazen anormal algı nedeniyle seslerin değişik işitilmesi.) Görme ile ilgili anormallikler;görme alanının kenarında gölge görülmesi, cisimlerin büyüklük ya da şekillerinin yanlış algılanması, koku duyulması yada tadının hissedilmesi, deri üstünde böcek geziyor hissi..vb, okumayı öğrenme zorluğu, sonradan gelişen okuma zorluğu,

Gergin kişilik hali (kolay sinirlenme, aklına nerden geldiğini bilmediği şiddet düşünceleri ve bunlardan dolayı korku ve tedirginlik yaşanması),

Hafif kuşkucu düşünce hali( bu durum ılımlı paranoya olarak ifade edilebilir ve sizofreniyle ilgisi yoktur. Benim hakkımda konuşuyorlar, bana gülüyorlar gibi, sosyal ilişkileri olumsuz etkiler), saygısızlık ya da değer vermeme, yazma ya da konuşmada sözcük bulmada zorluk,

duygusal dengesizlik. dini düşüncelerde artış, sürekli ibadet etme, metafizik konularına aşırı ilgi, baş ağrıları, mide ağrıları,aşırı yazı yazma.

Bazal Ganglion (BG)

Hareketlerin duygu ve düşüncelerle uyumlu olmasını sağlar. Bedenin gerginlik ve sakinlik düzeyini belirler. Hayret için sıçrarız. Sinirlenince titreriz. Donakalırız. Dudağımızı ısırırız.

---

Ciddi ve ani olan gerginlik ya da şaşkınlık anında donarız. Çünkü o an bazal ganglion aktivitesi çok artmıştır. Aktivitesinin azaldığı durumlar için dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tipik bir örnektir. Hareketlerin yumuşak ve sert geçişlerini sağlar, yazı yazmak için bu önemlidir. DE olan kişilerin el yazıları bu nedenle kötüdür. Yazı yazmak onlar için zor ve streslidir. El yazısı yerine klavyeyi tercih ederler çünkü klavyede hareketler daha kabadır. Diğer bir neden ise DE olanlarda beceriksiz parmak sendromu vardır. Burada beynin düşündüğü parmaklara aktarılamaz.

Parkinson hastalığında BG sorunu vardır. Dopamin miktarı azalmıştır. İstirahatte eller titrer. Kaslar gergindir, hareketler yavaşlamış, yüz ifadesi silinmiştir. BG istenmeyen hareketleri baskılar. BG sorunlarında istenmeyen hareketler-tikler ortaya çıkar.

Aşırı aktivite gerginlik, uyanıklıkta ve korkuda artış, azalan aktivite ise yerinde duramama, aşırı motivasyon ve enerji artışı yaratır.

BG zevk kontrol noktasıdır. Kokain beyinde en çok BG�da birikir. Dopamin düzeyinde artışa neden olur. Aşık olmak gene BG�da dopamin düzeyini artırır.

Panik bozuklukta ve tüm fobilerde BG aktivitesi artmıştır. Yaygın vucut ağrılarında gene BG altivitesinde belirgin ve kronik artış olur. Travma sonrası stres bozukluğunda sol taraf BG�da sorun vardır.

BG bozukluklarında görülen anksiyete-sinirsel gerginlik nedeniyle gerginlik yaratan ortamdan kaçma eğilimi vardır. Bu durum haklarını arayamaz hale getirebilir. Sorunlarla yüzleşmekten kaçınırlar.

Gerilim başağrısı, migren, boyun, sırt ve bel ağrısı kas tonusu artması nedeniyle BG bozukluklarında ortaya çıkan ve klinikte çok sık karşılaştığımız vakalardır.

Seratonin geri alınım inhibitörü olan antidepresan ilaçlar(prozac, lustral, seroksat, cipralex�) BG�da seratonin miktarını artırarak motivasyonun azalmasına-durgunluğa yolaçarlar. Kullanımı her gün artan bu ilaçların yan etkilerinden biridir.

İşkolikler yüksek BG aktivitesine sahiptir. Bu nedenle saatlerce yorulmadan ve motivasyonları yüksek biçimde çalışabilirler. Bu insanlar için hafta sonu ya da çalışmamak stres nedenidir.

---

Özet bazal ganglia bozuklukları

Sinirlilik, gerginlik

Panik atak

Bedensel gerginlik

Gerginlikten ve sorunlardan kaçma, yüzleşememe

Vucut ağrıları, kas gerginliği

Titreme

İnce becerilerde zayıflık

Başağrısı

Yüksek ya da düşük motivasyon

Kronik gerginlik hali

Sık fiziksel yakınmalar.

Singulat Gyrus (SG)

Düşüncede seçenekleri gözden geçirilmesi için dikkatin farklı yönlere kaymasını, güvenlik hissini, olayları esnek bir biçimde kavramamızı sağlar. Değişiklik ve yeniliğe uyum sağlamak onun işidir.

Yeni bir işte iyi bir başlangıç, yeni idareciye alışmak, yeni arkadaşlar edinmek, günlük işler ve görüşler dışında gelişen yeni olaylara uyum, yaşantımızın önemli dönemlerini oluşturur.

Diğer bir özelliği insanlarla olan işbirliğini ve davranış modelini sağlamaktır.

Prefrontal korteks ile olan ilişkileri nedeniyle, geleceği planlamak ve amaç belirleme konusunda birlikte çalışırlar.

Singulat girus bozukluklarında, gelecekle ilgili endişe duyulur, planlama yapılamaz, yenilikler takip edilemez, sabit fikirli olunur, yeni görüşlere onlara göre değildir. Uyum, birlikte çalışma özellikleri kaybolur. Düşünceler takıntılıdır. Aklından çıkartamaz çünkü dikkatini başka yönlere kaydıramaz. (obsesyon), Bu yinelemeler davranışlarada yansır. Kirli olduğu düşüncesiyle sürekli ellerin yıkanması, banyodan saatlerce çıkmamak ve kilit ya da tüp kontrolü klasik örneklerdir.(kompülsiyon)

---