Bu son örnekler singulat girusun bozukluğuna bağlı olarak gelişen obsesif kompulsif bozukluktur. Klinik bir vakadır. Ama asıl önemli olan klinikte insanların şikayet ile gelmedikleri subklinik tabir edilen ve günlük yaşantımızda çok sık karşımıza çıkan sorunlardır. Bu gibi sorunları olan insanlar ve çevresindekiler aşağıda konu edeceğimiz olayları kişilik özelliği ya da �huy� olarak değerlendirirler.

Dertlenme, dertetme;

Singulat girusun aşırı çalışması sonucunda olumsuz düşüncelerin sürekli yinelendiği bu durum ortaya çıkar. Üzüldüğünüz zamanlarda bu kaygıyı aklınızdan atamazsınız. Bunun sonucu olarak, gerginlik hali, mide ve baş ağrısı ve sinirlilik ortaya çıkar.

Ailesi konusunda dertlidir, askere giden oğlu, evlenen kızı, kanser olan komşusu, kaza geçiren arabası, iflas eden eşi. Başı ağrır. Doktorlara baş ağrısı ile gelir. Midesi için yapılmadık tahlil, kullanmadığı ilaç kalmaz.

---

Geçmişe takılmak;

Geçmişte yaşanılan acılar yaşatılmaya devam eder. Ya da taşadığı kötü bir tecrube sürekli ilişkisini etkiler. Burada da singulat girus aşırı çalışmaktadır.

İnatçı, hoşgörü azlığı ve uyumsuzluk

Hemen, şimdi, derhal istiyorum. Durumun ne olursa olsun umrumda değil. İstediğim olacak.

Diğer örnekler;

Belirli yiyecekleri yer. Yeni tatlara kapalıdır.

Odanın şekli değişmez.

Cinsellikte değişiklik aramaz.

Son dakika değişikliklerinde çok rahatsız olur.

İşleri daha iyi olacağını bilse bile çalışma düzenini değiştirmez.

İşi kendi yapar sizin yaptıklarınızı beğenmez.

Hayırcıdır. hayır, hayır, hayır.

Uzlaşamaz.

Bugün hayır dediğini yarın siz istemezseniz kendi ister.

Trafikte tehlikeli araç kullananlara bir ya da iki kez küfür edip unutursunuz. Onlar yol boyu küfüre devam ederler.Belkide ileride o aracı durdurup kavga ederler.

Sonuç: Mutlu olmak, yaşamdan zevk almak güçleşir.

Singulat girus hastalıkları

Obsesif konpulsif hastalık

Trikotilomani (saç yolma)

Tırnak yeme

Gilles de tourette sendromu (Hareket ve ses tiki)

Kleptomani (ihtiyacı olmadan çalma dürtüsü)

Vucut dismorfik hastalığı (vucudun bir kısmını çirkin hissetme)

Hipokondri (hastalık hastalığı)

Otizm

Önlenemez alışveriş isteği

Patolojik kumar oynama

Kronik ağrı

Bağımlılık

Yeme bozuklukları

Limbik Sistem (LS)

---

Deneyim ile kazanılan duyguların ifadesinde görev alır. İnsan davranışlarının belirlenmesi ve hayatını sürdürebilmesi için gereklidir. Limbik sistemi çevreleyen beyin bölgelerine duygusal destek (istek, huzur, heyecan) vererek amacın gerçekleşmesinde yardımcı olur. Bu destek olumlu ya da olumsuz olabilir. Spect çalışmaları sonucuna göre aşırı çalışması olumsuz, az çalışması olumlu ruh hali yaratır. Yaşam ile ilgili önemli kararlarda etkildir. Örn: eş seçimi ya da zarar göreceğimiz şeylerden uzak durma dürtüsü gibi..

Premenstrüel sendrom (relg dönemi sıkıntıları) yakınmaları olan kadınlarda spect incelemesinde limbik sistemde aşırı aktivite gözlenmiş. Mens sonrası neşeli, dinamik ve sevgi dolu olan bir kadın regl�den 1 hafta önce hüzünlü, sinirli ve mutsuz olmasının nedeni, azalan hormonal etkiyle limbik sistemin aktive olmasıdır. Nöroterapi ile beyine, artan limbik sistem aktivitesini normalize edilmesi öğretilerek premenstrüel sendrom (mens dönemi anksiyetesi) belirtilerinden kurtulması amaçlanır.

---

İnsanı mutlu-mutsuz eden olaylar limbik sistem hafızasında depolanırlar ve gelecekteki olaylara verilen duygusal tepkinin kontrolünü sağlarlar. Dengeli bir hayat ve olumlu tecrübeler limbik sistemin yardımıyla kendimizi iyi hissetmemizi sağlar.

Diğer bir özelliği motivaston merkezidir. Sabah kalkmamızı, işe-okula gitmemizi ve günümüzü istekli geçirmemizi sağlar. Aşırı çalışması sonucu olumsuz deneyimlerle birlikte depresyon tablosunu oluşturur.

Limbik sistem, hipotalamus ile birlikte uyku kontrolü ve iştahtan sorumludur.

İnsanlara bağlı olmak limbik sistem sorumluluğundadır. LS harap edilen farelerin çocuklarıyla ilgilenmediği, onları beslemediği görülmüştür.

Dokunma, işitme, tat alma ve görme duyuları, ilgili beyin bölgesine gitmeden önce talamus�a uğrarlar. Koku duyusu ise beyine doğrudan LS ile giriş yapar. Bu nedenle kokunun hissedilmesi diğer duyulara göre daha etkili olur. Güzel koku çeker(güzelliğin tamamlayıcısı, sex aracı ve iyi izlenim için) kötü koku iter.

---

LS yoğun çalışması ile oluşan depresyon halinde cinsel istek azalır. Cinsel doyum LS aktivitesini azaltarak depresyondan uzaklaştırır. Cinsel beraberlikleri olan iki insan limbik sistem etkisiyle duygusal bağların da oluşmasını sağlar. Kadınların limbik yapıları erkeklere oranla daha büyüktür. Bu nedenle duygusal bağlanma daha fazla olur. Bu bağ nedeniyle çocuklarına düşkündürler. Duygusallıkları daha fazladır. Erkeklere göre duygularını daha iyi ifade ederler. Kokulara karşı daha duyarlıdırlar. Depresyona eğilimleri daha fazladır. Çünkü limbik sistemleri ay halleri, doğum, doğum sonrası dönem ve menapoz gibi hormonal değişikliklerin baskısı altındadır. İntihara eğilim bu nedenle kadınlarda fazladır ama intiharın gerçekleşme biçimi de �duygusal� olduğundan çoğunlukla başarısız olurlar(ilaçla intihar ederler ve zehirlenme tedavisi ile kurtulular). Erkeklerde ise intihara eğilim az ama intiharın ölümle sonuçlanma oranı çok daha fazladır çünkü intihar biçimi �erkekçe� dir (silah).

---

LS içinde yer alan hipotalamus, duygusal durumun vucuda yansımasını sağlar. Hipotalamus ön yarısı parasempatik sistem aracılığı ile vucuda sakin olma sinyalleri gönderir. Arka yarısı ise sempatik sistem aracılığıyla gerginlik ve korku sinyalleri gönderir. Duygusal ya da fiziksel tehdit durumlarında ortaya çıkan davranış modelini belirler. Kapl atımı-nabız hızlanır, kan basıncı-tansiyon artar, el ve ayaklardan kan kaslara doğru çekilir, göz bebekleri büyür. Bunlar saldırma ya da kaçmak için vucudu hazırlayan değişikliklerdir. LS bu durumda prefrontal korteksle, alınacak kararları uygulamak için, iletişim halinde çalışır.

Depresyonda, LS aktivitesiniartırarak sol prefrontal korteksle ilişkisini keser.

Hipotalamus: Vucudun kendiliğinden, istem dışında olan, çalışmasını düzenler. Hipotalamus için beynin beyni olduğu söylenir. Daha doğrusu beynin insanlaşmamış özelliklerini kontrol eder diyebiliriz. Aynı hayvanlarda olduğu gibi saldırganlık, öfke, korku, iştah vb.. temel varoluş özelliklerini belirler. 5 temel duyuyu diğer beyin bölümlerine ve bedene tanıtır. Hipotalamusun yardımı olmadan insan bu duyuları anlayamaz, çağrışım yapamaz.

---

· Tüm hormonların düzeyini kontrol eder

· Kan basıncını (tansiyon) ayarlar.

· Kalp hızını ayarlar.

· Uyku döngüsünü sağlar.

· Açlık ve susama hissini kontrol eder. Yeme dürtüsünü yaratır.

· Mesane çalışmasını düzenler.

· Uyanıklılık ve enerji durumunu belirler.

· Vucut ısısını kontrol eder.

Diğer beyin bölümlerinin çalışmasında oluşan sorunlar hipotalamusu etkileyerek yukarıda sayılan özelliklerin bozulmasına yol açar. Özellikle genetik yatkınlığı olan insanlarda ilgili hastalıkların ortaya çıkması hızlanır.

· Uyku bozukluklar

· Hormonal bozukluklar

Mens sorunları, erken menapoz, tiroid hastalıkları, diyabet vb..

· İmmün yetmezliği

Sık geçirilen enfeksiyonlar, immün sistem hastalıkları

· Otonomik bozukluklar

Yüksek yada düşük tansiyon, çarpıntı, görme, işirme, tat, koku, cilt duygusu ile ilgili sorunlar

· Vucut ısı sorunları

Sıcak basmaları, el ve ayaklarda soğukluk, terleme sorunları

Amygdala: Limbik sistemin parçası olarak değerlendirilir. Bazal ganglia ile sıkı ilişkileri vardır. Duygusal hafızanın depolandığı yerdir. Hipotalamusa öğrenilmiş duyguların ifadesini yansıtarak ona uygun beden yanıtının verilmesini sağlar. Örnegin, korkunun beden dilini düzenler, şaşkınlık anında oluşan donakalma, kalp çarpıntısı, utanma ile yüz kızarması, solunum sayı ve hızının artması ve stres hormonlarının salınması bu bölgenin faliyetiyle gerçekleşir. Diğer bir görevi iştah artışıdır.

Dr Güçlü ILDIZ

Nöroloji Uzmanı

---