AHMED EMİN Ahmed Emîn b, İbrâhîm et-Tabbâh (1886-1954) Mısırlı mütefekkirAHMED EMİN

Konu, 'Din ve İslamiyet' kısmında Tılsım tarafından paylaşıldı.

  1. Tılsım

    Tılsım Pasif yorumcu

    Kayıt:
    19 Aralık 2009
    Mesajlar:
    134.232
    Konular:
    45.139
    Beğeniler:
    3.833
    Nereden:
    Belirtilmedi
            
    AHMED EMİN


    Ahmed Emîn b, İbrâhîm et-Tabbâh (1886-1954) Mısırlı mütefekkir, medeniyet tarihçisi ve yazar.

    Kahire'de doğdu. İlk öğrenimine baabasının yanında başladı; özellikle babaasının dinî ve edebî alanlardaki katkısı onun düşünce ve kültür hayatının şekilalenmesinde önemli rol oynadı. İlkokuladan sonra tahsiline,bir müddet Ezher'de devam etti. Birkaç'yıl ilkokul öğretmenaliği yaptı; ardından Medresetü'l-kazâi'ş-şeriye kaydoldu (1907). Oradan mezun olup aynı medresede ahlâk dersi okutatu. Daha sonra dört yıl süreyle muhtelif kasabalarda hâkimlik yaptı. 1926 yılınada Tâhâ Hüseyin'in aracılığı ile Kahire Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ne intiasap etti. Burada tanıdığı bazı müsteşariklerin ve Batı zihniyetine sahip öğreatim üyelerinin çalışma tarzlarını benimasedi. Arkadaşları Tâhâ Hüseyin ve Abdülhamîd el-Abbâdî ile aralarında yapatıkları vazife taksimi gereğince, başlangıcından itibaren İslâm'da fikir ve düaşünce hayatını araştırmaya başladı. Fecrü'1-İslâm serişi bu çalışmanın sonucu olarak meydana geldi. 1939da Edebiyat Fakültesi dekanı oldu. 1947de Arap Biraliği [294] Kültür İşleri müdürlüğüne getirildi. Ölümüne kadar bu görevini sürdürdü. Bazı arkaadaşları ile 1914 yılında kurduğu Lecnetü't-te'lîf ve't-terceme ve'n-neşr'in de hayatı boyunca başkanlığını yaptı. Bu müessese bazı Arap klasikleri yanında Arap edebiyatı ve kültür tarihine dair eserler neşretmiştir.

    er-Risâle ve eş-Şekâfe dergileri başata olmak üzere çeşitli dergi ve gazetealerde yazılar yazdı. Kahire, Bağdat ve Şam dil kurumlarına üye seçildi. Kahiare Üniversitesi'nce kendisine 1948 yılınada fahrî doktor unvanı verildi. 30 Maayıs 1954'te Kahire'de öldü. Âmir el-Akkâd, Ahmed Emîn hayâtühû ve edebühû adlı kitabında [295] Hamdî es-Sekkût ile Marsden Jones A'lâmü'l-edebi'l-mu'âsır fî Mısır searisinde neşredilen Ahmed Emîn [296] adlı eseralerinde onu muhtelif yönleriyle inceleadiler.

    İslâm kültür tarihi ile uğraşan ve daaha çok bu sahadaki eserleriyle şöhrete kavuşan Ahmed Emîn, müsteşriklerden bilhassa Brockelmann'dan etkilenerek Batı düşünce ve tenkit metodunu eseralerinde uygulayanlardan biridir. Ancak, XIX. yüzyılın şon çeyreği ile XX. yüzyılın ilk yansında oryantalizmin etkisinde kaalan bazı müslüman yazarlar gibi o da bu akımın fazlaca tesirinde kalmış ve bu yüzden İslâmî çevrelerde pek rağabet görmemiştir. Ayrıca bazı fikirleri ve çalışmaları uzmanlar tarafından haklı tenkitlere mâruz kalmıştır. Meselâ haadisle ilgili kanaatlerini Mustafa es-Sibât [297] ve Muhammed Accâc el-Hatib [298] tefsir ve bazı müfessir sahâbîler hakkındaki görüşlerini Muhammed Hüaseyin ez-Zehebî let-Tefsîr ve'l-müfessiran, 1, 47, 48, 71, 74, 189, 190); Arap edebiyaatı tarihi hakkındaki görüşlerini Hüseyin Nassâr [299] Muhammed Hayr el-Halvânî [300] ve Zeki Mübarek [301] tenkit etamişlerdir. Art düşünceli bazı müsteşrikalerin iddialarını paylaşarak Şahîh-i Buhâri ve Şahîh-i Müslim 'deki bir kısım hadislerin, özellikle de bazı şahısların faziletine dair rivayetler ile tefsirle ilgili hadislerin uydurma olduğunu, cerh ve ta'dil konusunda muhaddislerin tuatarsızlık içinde bulunduğunu, hadis tenakidinde metnin muhtevasından çok İsnad'a değer verdiklerini, Ebû Hüreyre'nin rivayetlerine pek güvenilemeyeceağini, İbn Abbas ile bazı sahâbîlerin daha sonra müslüman olan Ehl-i kitap âlimalerinin tesirinde kaldığını, Kâ'b el-Ah-bârın İslâmiyet'i samimiyetle benimseamediğini ileri sürmesi ve benzeri görüşaleri sebebiyle birçok İslâm âliminin hakalı tenkitlerine hedef olmuştur.

    Eserleri. Velûd bir yazar olan Ahmed Emîn'in başlıca eserleri şunlardır:

    1) el-Ahlâk [302]

    2) Fecrü'l-İslâm [303], Duhal-İslâm [304] ve Zuhrü'l-İslâm'dan [305] oluşan sekiz ciltlik seari halindeki eserinde, başlangıcından IV. (X.) asra kadar İslâm medeniyet ve külatür tarihini tahlilî ve tenkidî bir şekilde ele alıp incelemiş, İslâmî ve tarihî konualardaki görüşlerinin birçoğunu bu kitapalarında ortaya koymuştur. Fecrü'l-lslâm, Abbas Halil İkdam tarafından Pertevi İslâm adıyla Farsça'ya [306], Ahmet Serdaroğlu tarafından da Fecrü'l-İslâm adıyla Türkçe'ye [307] tercüme edilmiştir. Kadir Zâkiri Ugan'ın Fecrü'l-İslâm ve Duha'l-İslâm tercümeleri ise henüz basılmamış olup Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi'nde bulunmaktadır.

    3) Zü'amâ'ü'l-ışlâh fi'l-caşri'l-hadîş [308] Ahmed Emîn bu kitabında Muhammed b. Abdülvehhâb, Midhat Paşa, Cemâ!eddîn-i Efgânî, Seyyid Ahmed Han, Seyyid Emîr Ali. Tunuslu Hayreddin Paşa. Ali Paşa Müabarek ve Muhammed Abduh gibi kişilearin yaptıkları ve yapmak istedikleri ısalahat hareketlerinin tahlil ve tenkidini yapmıştır.

    4) Hayatî. Bir otobiyografiadir. [309]

    5) Feyzü'1-hâtır [310] Çeşitli gazete ve dergilerde neşrettiği 700 kaadar makale ve araştırmasından yaptığı seçmeleri bu eserde toplamıştır. [311]

    6) el-Mehdî ve'1-mehdeviyye [312]

    7) Hâtun el-Reşîd. [313]

    8) es-Sa'leake ve'I-fütüvve ü'l-İslâm. [314]

    9) Yevmü'l-İslâm. [315] Bu esearinde, ikbal günlerinde müslümanlann gayri müsümlere yaptıkları muameleye karşılık bugün onların müslümanlara yaptıklarını dile getirmekte ve İslâm dünyasının gerileme sebepleri ile kalakınma çarelerini münakaşa etmektedir. Eser Abdülvehhap Öztürk tarafından İsalâm'ın Bugünü adıyla Türkçe'ye tercüame edilmiştir. [316]

    10) en-Nakdü'1-edebî. [317]

    11) Kömûsü'l-'âdât ve't-tekâlîd ve't-teûbîri'-Mışriyye. [318]

    12) eş-Şark ve-Ğarb [319] Muhtelif kongreler vesilesiyle gezip gördüğü Batı dünyası ile Doğu memleketleri arasında yaptığı mukayese ve değerlendirmeleri ihtiva etmektedir.

    13) Sevretü�l-âlemi�1-İslâmiyyi'1-yevm. [320]

    14) Muhamamed Abduh. [321]

    Bunlardan başka, Ahmed ez-Zeyn ile Ebû Hayyân et-Tevhîdfnin el-İmtâ ve'l-mü�anese [322] yiane Ahmed ez-Zeyn ve İbrahim el-Ebyârî ile İbn Abdürabbih'in el-İkdü'l-ferîd [323] Şevki Dayf ile Ebü'l-Ferec el-İsfahâni�nin Haridetü'l-kaşr ve cerîdetü'i-caşr [324] Abdüsselâm Hârûn ve Ahmed Sakr ile Ebû Ali el-Merzûki'nin Şerhu Dîvâni'l-hamâse li-Ebî Temmâm [325] Ahmed Sakr ile Ebö Hayyân et-Tevhîdî ve İbn Miskeveyh'in el-Hevâmil ve'ş-şevâmil [326] yine Ahmed Sakr ile Ebû Hayyân et-Tevhîdrnin el-Beşâ�ir vez-zehd'ir. [327] adlı eserlerianin ilmî neşrini yapmıştır. Ayrıca, 1926-1954 yıllan arasında, Tâhâ Hüseyin, Ahamed es-Sikenderî, İbrahim Mustafa, Muhammed Ahmed Câdülmevlâ, Ali Cârim gibi yazarlarla birlikte ilk ve orta dereaceli okullar için yirmi kadar ders kitabı hazırlamıştır. [328]



    Bibliyografya


    1) Brockelmann, GAL Suppol, III, 305;

    2) Ronart, CEAC, s. 27-28;

    3) M. Hüseyin ez-Zehebî. et-Tefsîr vel-müfessirûn, Kahire 1381/1961, I, 47, 48, 71, 74, 189, 190;

    4) M. Accâc el-Hatîb, es-Sünne kable't-tedvîn, Kahire 1383/1963, s. 255, 259;

    5) Hüseyin Nassâr, el-Mu'cemü'l-'Arabî: neş-etliha ue telavürufı. Kahire 1968, s. 33, 36;

    6) Ahmed Emîn, Hayatî, Kahire 1978;

    7) Kehhâle, Mu'cemü'l-mü'ellifîn, I, 168, 170;

    8) Mustafa es-Sibâî, es-Sünne ue mekânetühâ fi't-teşrfi'l-İslâm'ı, Beyrut 1398/1978, s. 236, 319;

    9) Muhammed Hayr el-Halvânî, el-Mufaşşal fî târîhi'n-nahüi'l-'Arabî, Beyrut 1399/1979, I, 50, 61;

    10) K. es-Sekküt M. Jones, Ahmed Emîn, Kaahire 1401/1981;

    11) Âmir el-Akkâd, Ahmed Emîn: hayâtühü ue edebüh, Beyrut 1402/1982;

    12) Ziriklî, el-Klâm (Fethullah), I, 101;

    13) Muhammed Mehdî Allâm, el-Mecma'lyyûn fî hamsine 'âmen. Kahire 1406/1986, s. 30, 32;

    14) Zeki Mübarek, �Cinâyetü Ahmed Emîn cale'l-edebil-'Arabî�, er-Risâle, 12 Haziran 13 Eylül 1939 tarihleri arasında çıkan sayılardaki yirmi iki makale;

    15) M. Abdul Muid Khan, �Allama Ahmad Amin�, IC. XXIX/1 (1955), s,;

    16) Issa J. Boullata. �The Early Schooling of Ahmad Amin and Mârün 'Abbud�, MW, LXV/2 (1975), s. 93, 99;

    17) H. A. R. Gibb. �Ahmad Amin�, El (ing ), I, 279;

    18) Mv A, I, 60;

    19) Şevki Dayf, �Duha'l-İslâm�, Tİ, I, 123, 135. [329]

Sayfayı Paylaş