KOOPERATİFLER KANUNU (1)
Kabul Numarası : 1163
Kabul Tarihi : 24/4/1969
Yayımlandığı R.Gazete: Tarih: 10/5/1969 Sayı: 13195
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 8 Sayfa: 1955
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı"nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
BİRİNCİ BÖLÜM
Kooperatif ve Kuruluşları
A) Tarif:

Madde 1 - (*) Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik
menfaatlerini ve özellikle meslek veya geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve
parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp
korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan değişir ortaklı ve
değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir.
(*) 21.4.2004 t, 5146 sk. ile değişik

B) Kuruluş, muteberlik şartları, isim kullanma yetkisi:

Madde 2 - Bir kooperatif en az 7 ortak tarafından imzalanacak ana sözleşme
ile kurulur. Ana sözleşmedeki imzaların noterce onaylanması gerekir.
Yapı kooperatifleri ile konusuna taşınmaz mal temliki dahil bulunan diğer
kooperatiflerin anasözleşmelerinde ortaklara taşınmaz mal temlik edileceği hak-
kındaki taahhütler başka bir resmi şekil aranmaksızın muteberdir.
Sermaye miktarı sınırlandırılarak kooperatif kurulamaz. Kooperatif adını an-
cak bu kanuna göre kurulmuş teşekküller kullanabilir.
(Ek: 6/10/1988-3476/1 md.) Kooperatifler ve üst kuruluşlarının unvanlarında,
kamu kurum ve kuruluşlarının isimlerine yer verilemez.
C) İzin verme, tescil ve ilan:

Madde 3 - Ana sözleşme, Ticaret Bakanlığına verilir. Bakanlığın kuruluşa
izin vermesi halinde, kooperatif merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tes-
cil ve ilan olunur. Tescil ve ilan olunacak hususlar şunlardır:
1. Ana sözleşme tarihi,
2. Kooperatifin amacı, konusu ve varsa süresi,
----------------------------------
(1) 13/12/1983 tarih ve 183 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 50 nci maddesi
hükmü gereğince anılan maddede sayılan kooperatiflerle ilgili olarak Ticaret
Bakanlığına ve Bakanına verilmiş olan görev ve yetkiler Tarım Orman ve Köy-
işleri Bakanlığına ve Bakanına devrolunmuştur.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)
3. Kooperatifin unvanı ve merkezi,
4. Kooperatifin sermayesi ve bunun nakdi kısmına karşılık olarak ödenen en
az miktar ve her ortaklık payının değeri,
5. Ortaklık payı belgelerinin ada yazılı olduğu,
6. Ayni sermaye ve devralınan akçalı kıymetlerle işletmelerin neden ibaret
oldukları ve bunlara biçilen değerler,
7. Kooperatifin ne suretle temsil olunacağı ve denetleneceği,
8. Yönetim Kurulu üyeleriyle kooperatifi temsile yetkili kimselerin ad ve
soyadları,
9. Kooperatifin yapacağı ilanların şekli ve anasözleşmede de bu hususta bir
hüküm varsa yönetim kurulu kararlarının pay sahiplerine ne suretle bildirilece-
ği,
10. Kooperatifin şubeleri: Kooperatifler, lüzum gördükleri takdirde memleket
içinde ve dışında şubeler açabilirler. Şubeler, merkezin sicil kaydına atıf ya-
pılmak suretiyle bulundukları yer ticaret siciline tescil olunurlar.
Ticaret Bakanlığı, ana sözleşmelerin, kanunun ihtiyari hükümlerinden ayrıl-
dığını ileri sürerek kooperatifleri kuruluşuna izin vermekten kaçınamaz.
Anasözleşmenin değişiklikleri de kuruluştaki usullere bağlıdır.
D) Anasözleşmeye konacak hükümler:
I - Mecburi hükümler:

Madde 4 - Kooperatif anasözleşmesinde aşağıdaki hususlara ait hükümlerin yer
olması gerektir.
1. Kooperatifin adı ve merkezi,
2. Kooperatifin amacı ve çalışma konuları,
3. Ortaklık sıfatını kazandıran ve kaybettiren hal ve şartlar,
4. Ortakların pay tutarı ve kooperatif sermayesinin ödenme şekli, nakdi ser-
mayenin en az 1/4 nün peşin ödenmesi,
5. Ortakların ayni sermaye koyup koymıyacakları,
6. Kooperatiflerin yükümlerinden dolayı ortakların sorumluluk durumu ve de-
recesi,
7. Kooperatifin yönetici ve denetleyici organlarının görev ve yetki ve so-
rumlulukları ve seçim tarzları,
8. Kooperatifin temsiline ait hükümler,
9. Yıllık gelir gider farklarının, hesaplama ve kullanma şekilleri,
10.Kurucuların adı, soyadı iş ve konut adresleri,
II - İhtiyari hükümler:

Madde 5 - Anasözleşme ayrıca aşağıdaki hususları da kapsıyabilir.
1. Genel kurulun toplantısı, kararların alınması, oyların kullanılması hak-
kındaki hükümler;
2. Kooperatifin çalışma şekline dair esaslar;
3. Kooperatifin birliklerle olan münasebetleri;
4. Kooperatifin diğer bir kooperatifle birleşmesine ait hükümler;
5. Kooperatifin süresi.
III - Yorumlayıcı hükümler:

Madde 6 - 5 inci maddenin 1 ve 2 nci bentlerinde yazılı hususlar hakkında
anasözleşmede hüküm olmadığı takdirde aşağıdaki hükümler uygulanır.
1. Genel kurul, kooperatifi temsile yetkililer tarafından imzalanan taahüt-
lü mektuplarla veya mahalli gazete ile köylerde ise yazılı olarak imza karşılığı
toplantıya çağrılır.
5. Kooperatifin faaliyeti; kooperatifin amacı ve çalışma konusuyle sınırlı-
dır.
E) Tüzel kişiliğin kazanılması ve sorumluluk:

Madde 7 - Kooperatif ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır. Tes-
cilden önce kooperatif namına işlem yapanlar bunlardan şahsan ve zincirleme ola-
rak sorumludur.
İKİNCİ BÖLÜM
Ortaklık Sıfatının Kazanılması ve Kaybedilmesi
A) Ortaklığa girme şartları ve ek ödemeler:
1. Ortaklığa girme şartları ve ortak sayısı:

Madde 8 - (Değişik: 6/10/1988 -3476/2 md.)
Kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma
yeterliliğine sahip olmaları gerekir. Ortak olmak isteyen gerçek ve tüzelkişi-
ler, kooperatif anasözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleriyle birlikte ka-
bul ettiklerini belirten bir yazı ile kooperatif yönetim kuruluna başvururlar.
Kooperatif, ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek öde-
meler yüklüyor ise ortak olmak isteği, bu yükümlerin yazılı olarak kabul edilme-
si halinde değer taşır.

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

Yönetim Kurulu; ortaklar ile ortak olmak için müracat edenlerin anasözleşme-
de gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadıklarını araştırmak zorundadır.
Yapı kooperatiflerinde konut, işyeri ve ortak sayısı genel kurulca belirle-
nir. Yönetim Kurulu, genel kurulca kararlaştırılan sayının üzerinde ortak kayde-
demez.
II - Tüzel kişilerin ortaklığı:

Madde 9 - (*) Kamu ve özel hukuk tüzel kişileri amaçları bakımından
ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olabilir, önderlik edebilir
ve ortak olabilirler.
(*) 21.4.2004 t, 5146 sk. ile değişik

B) Ortaklığın sona ermesi:
I - Ortaklıktan çıkma serbestisi - tazminat:

Madde 10 - Her ortağın kooperatiften çıkma hakkı vardır. Çıkma keyfiyetinin
kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürmesi halinde ayrılmak istiyen ortağın,
muhik bir tazminat ödenmesine dahi hüküm anasözleşmeye konulabilir.
II - Ortaklıktan çıkmanın sınırlandırılması:

Madde 11 - Kooperatiften çıkma hakkının kullanılması, anasözleşme ile en çok
5 yıl için sınırlandırılabilir.
Haklı ve önemli sebeplerle bu süreden evvel çıkabileceği hususunda Anasöz-
leşmeye hüküm konulabilir.
Bir ortağın hiçbir suretle kooperatiften çıkamıyacağına dair bağlamalar hü-
kümsüzdür.
III - Bildirme süresi ve çıkma zamanı:

Madde 12 - Çıkış, ancak bir hesap senesi sonu için ve en az 6 ay önceden ha-
ber verilerek yapılır. Anasözleşmede daha kısa bir süre belirtilip hesap senesi
içinde çıkışa müsaade edilebilir.
IV - Ortaklıktan çıkmayı kabulden kaçınma:

Madde 13 - Yönetim kurulu, anasözleşmeye uygun olarak yapılacak isteğe rağ-
men, bir ortağın kooperatiften istifasını kabulden kaçınacak olursa, ortak çık-
ma dileğini noter aracılığı ile kooperatife bildirir. Bildiri tarihinden itiba-
ren çıkma gerçekleşir.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)
V - Ortağın ölümü ve ortaklığın devri:

Madde 14 - Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer.
Anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatif-
te ortak olarak kalmaları sağlanabilir.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/3) Ortaklık devredilebilir. Yönetim kurulu,ortak-
lığı devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması halinde, bu kişiyi ortak-
lığa kabul eder.
VI - Görev veya hizmetin bitmesi, taşınmaz mal veya işletme karşılığı ortak-
lık:

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

Madde 15 - Ortaklık sıfatı bir görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağ-
lı ise, bu görev veya hizmetin sona ermesi ile ortaklık sıfatı kalkar. Bu halde
Anasözleşmeye hüküm konulmak suretiyle ortaklığın devamı sağlanabilir.
Ortaklık sıfatının kazanılması, Anasözleşme ile bir taşınmaz malın mülkiye-
tine bağlı hakların kullanılmasına veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlanabi-
lir. Bu gibi hallerde taşınmaz malın mülkiyetinin veya işletmenin üçüncü şahıs-
lara devir veya temliki ile ortaklık sıfatının bir hak olarak yeni malike veya
işletmeyi alana geçebileceğini anasözleşme hüküm altına alabilir. Taşınmaz mala
ait bu şekil iktisabın üçüncü şahıslara karşı muteber olması tapu siciline bu
yoldan meşruhat verilmesine bağlıdır.
C) Ortaklıktan çıkarılma esasları ve itiraz:

Madde 16 - (Değişik birinci fıkra: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Kooperatif ortak-
lığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortak-
lar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar.
Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar
verilir. Anasözleşme,çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere,
bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir.
Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar def-
terine de yazılır. Kararın onaylı örneği,çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere,
on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay
içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş
ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk
toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile
tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde,
yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzeri-
ne genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır.
Üç aylık süre içinde,genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz
edilmiyen çıkarılma kararları kesinleşir.
(Ek: 6/10/1988 - 3476/4 md.) Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen or-
takların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükle-
ri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.
D) Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortaklarla hesaplaşma süresi ve yüküm-
lülük:

Madde 17 - Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut
mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların
nelerden ibaret bulunduğu anasözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler ha-
riç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır.
Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler,
anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı
aşmamak üzere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat iste-
me hakkı saklıdır. Çıkan veya çıkarılan ortaklar ile mirasçılarının alacak ve
hakları bunları istiyebilecekleri günden başlıyarak beş yıl geçmekle zamanaşımı-
na uğrar.
Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen
yoksun kalacağı hakkındaki şartlar hükümsüzdür.

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ortakların Hak ve Ödevleri
A) Ortaklık senedi:

Madde 18 - Her ortağın üyelik haklarının, ada yazılı ortaklık senedi ile
tescil olunması şarttır. Bu senede kooperatifin unvanı, sahibinin adı ve soyadı,
iş ve konut adresi, kooperatife girdiği ve çıktığı tarihler yazılır.Bu hususlar,
senet sahibi ile kooperatifi temsile yetkisi olan kimseler tarafından imzalanır.
Ortağın yatırdığı veya çektiği paralar tarih sırasiyle kaydedilir. Bu kayıtlar
kooperatifin ödediği paralara ait ise ortak imza eder. İmzalı ortak senedi mak-
buz hükmündedir. Mezkür senet anasözleşmeyi ihtiva etmek şartiyle ortaklık cüz-
danı şeklinde de düzenlenebilir. Ortaklık senetleri kıymetli evrak niteliğinde
olmayıp sadece beyyine vesikası hükmündedir.
B) Ortaklık payları, şahsi alacaklılar:

Madde 19 - Kooperatife giren her şahıstan en az bir ortaklık payı alınması
gerekir. Anasözleşme, en yüksek had tespit ederek bir ortak tarafından bu had
dahilinde birden fazla pay alınmasına cevaz verebilir.
(Değişik: 28/5/1998 - 4363/1 md.) Bir ortaklık payının değeri 100.000
liradır.Kooperatife giren ortaklar en çok 5 000 pay taahhüt edebilirler. Koope-
ratifler üst kuruluşuna iştirak edenler ise en az 50 pay taahhüt ederler.Ortak-
lık payının değeri Bakanlar Kurulu Kararı ile artırılabilir.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/5 md.) Bir kaç pay bir ortaklık senedinde göste-
rilebilir. Senetle temsil edilmeyen paylar (100.000).- lira itibar olunur.
Her kooperatifin iştigal mevzuuna göre kredi talepleri bankalarca, müessese-
lerce veya şirketlerce öncelikle karşılanır.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/5 md.) Tarımsal amaçlı kooperatiflerin yatırım
faaliyetleri, ilgili bakanlıkça düzenlenen yönetmelik esasları dahilinde, bütçe-
den ayrılacak ödenekler yoluyla verilecek düşük faizli kredilerle desteklenir.
Bir ortağın şahsi alacakları, ancak ortağa ait faiz ve gelir-gider farkla-
rından hissesine düşen miktarı ve kooperatifin dağılmasında ona ödenecek payı
haczettirebilirler.
C) Ayni sermaye:

Madde 20 - Ayn nevinden sermaye konması veya kooperatifin mevcut bir işlet-
meyi veya aynları devralması sözleşme ile kabul edilebilir.
1. Değer biçme, bilirkişi:

Madde 21 - Anasözleşmede aynların değeri tespit edilmemiş ise, bu tespit
kurucular tarafından toplantıya çağrılacak ilk genel kurulda ortak adedinin 2/3
ünü temsil eden ortakların çoğunluğu ile seçilecek bilirkişi tarafından yapılır.
Kuruluştan sonra girecek ortakların ayn nevinden sermaye koymaları halinde
bu çağrı yönetim kurulu tarafından yapılır.
Ortakların, 2/3 ünü birleşmesi mümkün olmıyan hallerde bilirkişinin seçimi
sulh hukuk mahkemesinden istenir.
Seçilen bilirkişi veya bilirkişiler tarafından verilen rapora karşı tebliğ
tarihinden itibaren bir hafta içinde mahalli sulh hukuk mahkemesine itiraz ede-
bilirler. Mahkemenin vereceği karar kesindir.
2. Karar nisabı, raporların kabulü:

Madde 22 - 21 inci madde gereğince atanan bilirkişi, gereken raporları dü-
zenleyip verdikten sonra yapılacak genel kurul toplantısında, konu görüşülür.
Çağrı mektuplarına bilirkişi raporunun bir örneği eklenir.
Ortak sayısının en az yarısının asaleten ve temsilen toplantıda bulunması
şartiyle bilirkişi raporları okunup incelendikten ve gereğinde ayn nevinden ser-
maye koyan kimselerin ve devralınacak işletmenin veya aynların sahibinin açıkla-
maları dinlendikten sonra değerlerinin aynen kabul veya reddine, yahut ilgilile-
rin muvafakatiyle değerlendirilmesine çoğunlukla karar verilir.
Ç) Hak ve vecibelerde eşitlik:

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

Madde 23 - Ortaklar bu kanunun kabul ettiği esaslar dahilinde hak ve vecibe-
lerde eşittirler.
1. Bilgi edinmek hakkı, bilanço:

Madde 24 - Yönetim Kurulunun gelir gider farklarının dağıtım şekli hakkında-
ki tekliflerini ihtiva eden yıllık çalışma raporu ile bilanço ve denetçilerin 66
ncı madde hükümlerine uygun olarak tanzim edecekleri rapor genel kurulun yıllık
toplantısından en az 15 gün öncesinden itibaren bir yıl süre ile Kooperatif mer-
kezinde ve varsa şubelerinde ortakların tetkikine amade tutulur.
Talep eden ortaklara bilanço ve gelir gider farkı hesaplarının birer sureti-
nin verilmesi mecburidir.
Ortakların bilgi edinmek hakkı, anasözleşme veya kooperatif organlarından
birinin karariyle bertaraf edilemez veya sınıflandırılamaz.
2. Ticari defterler ve sır saklama hükümleri ve ceza:

Madde 25 - Kooperatifin ticari defterleri ve haberleşme ile ilgili hususla-
rın tetkiki, genel kurulun açık bir müsaadesi veya yönetim kurulunun kararı ile
mümkündür. İncelenmesine müsaade edilen defter ve vesikalardan öğrenilecek sır-
lar hariç olmak üzere, hiçbir ortak kooperatifin iş sırlarını öğrenmeye yetkili
değildir. Her ortak ne suretle olursa olsun öğrenmiş olduğu kooperatife ait iş
sırlarını, sonradan ortaklık hakkını kaybetmiş olsa dahi daima gizli tutmak zo-
rundadır. Bu mecburiyete uymıyan ortak meydana gelecek zararlardan kooperatife
karşı sorumlu olduğu gibi kooperatifin şikayeti üzerine herhangi bir zarar umul-
masa dahi bir yıla kadar hapis veya 500 liradan 10 000 liraya kadar ağır para
cezasiyle veya her ikisiyle birlikte cezalandırılır.
3. Genel kurul toplantılarına katılma hakkı:

Madde 26 - (Değişik: 6/10/1988 - 3476/6 md.)
Üç ay evvel ortak olmayanlar hariç her ortak genel kurula katılma hakkına
sahiptir. Yapı kooperatiflerinde genel kurul toplantılarına katılmak için bu
şart aranmaz.
D) Ortakların ödev ve sorumlulukları:
I - Süre ve ortaklığın yok olması:

Madde 27 - Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tuta-
rını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair
ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mek-
tupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümleri-
ni yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da
bir
ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. Or-
taklığın düşmesi alakalının, anasözleşme veya diğer suretlerle doğmuş borçları-
nın yok olmasını gerektirmez.
II - Kooperatifin sorumluluğu:

Madde 28 - Anasözleşmede aksine hüküm olmadıkça kooperatif, alacaklılarına
karşı yalnız mamelekiyle sorumludur.
1. Sınırsız sorumluluk:

Madde 29 - Anasözleşme, kooperatifin varlığı borçlarını karşılamaya yetmedi-
ği hallerde, ortaklarının da şahsan ve sınırsız olarak sorumlu tutulacaklarını
hüküm altına alabilir. Bu takdirde alacaklılar kooperatifin iflası veya diğer
sebeplerle dağılması halinde alacaklarını tamamen sağlıyamazlarsa, kooperatifin
borçlarından dolayı, kooperatif ortakları zincirleme ve bütün varlıklariyle so-
rumlu olurlar.

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

2. Sınırlı sorumluluk:

Madde 30 - Anasözleşmeye, kooperatif borçları için her ortağın kendi payın-
dan fazla olarak şahsan ve belirli bir miktara kadar kooperatiften sonra sorumlu
olacakları hususunda bir hüküm konabilir. Ortakların tek başına sorumlu olacak-
ları miktar kooperatifteki paylarının tutarı ile orantılı olarak da gösterilebi-
lir.
İflasın sonuna kadar bu sorumluluk iflas idaresi tarafından ileri sürülür.
3. Ek ödeme yüklemi:

Madde 31 - Anasözleşme, ortakları ek ödemelerle yükümlendirebilir. Ancak, ek
ödemelerin yalnız bilanço açıklarını kapatmada kullanılması şarttır. Ek ödeme
yükleme sınırsız olabileceği gibi belirli miktarlarla veya iş hacmi ile veya
paylarla orantılı olarak sınırlandırılabilir.
Kooperatifin iflası halinde ek ödemeleri isteme hakkı iflas idaresinindir.
4. Caiz olmıyan sınırlama:

Madde 32 - Sorumluluğu belirli bir zamana bırakan veya bazı ortak grublarına
yükleyen anasözleşme hükümleri muteber değildir.
5. İflas halinde usul:

Madde 33 - Ortakları şahsan sorumlu bulunan veya ek ödemelerle yükümlü olan
bir kooperatifin iflası halinde, iflas idaresi sıra cetvelini düzenlemekle bera-
ber ortaklardan her birinin payına düşen borcun ödenmesini kendilerinden ister.
Tahsil olunamıyan meblağlar diğer ortaklar arasında bölüşülür. Aktif bakiye-
si pay cetvellerinin kesin olarak tespiti üzerine geri verilir. Ortakların bir-
birlerine rücu hakları saklıdır. Ortakların geçici olarak tespit olunan borçla-
riyle pay cetveli aleyhine İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre itiraz hakları
vardır.
6. Sorumluluk hükümlerinin değiştirilmesi:

Madde 34 - Ortakların sorumluluğu ve ek ödemeler yükümleri ile ilgili değiş-
tirmeler ancak anasözleşmenin tadili ile mümkündür.Sorumluluk ve ek ödeme yüküm-
leri konulması veya bunların artırılması,bu husustaki kararın tescili ile koope-
ratifin bütün alacakları lehine hüküm ifade eder. Sorumluluğun azaltılması hak-
kındaki kararlar, tescilden evvel doğmuş borçları kapsamaz.
7. Kooperatife yeni giren ortakların sorumluluğu:

Madde 35 - Ortakları şahsan sorumlu, veya ek ödemelerle yükümlü bir koopera-
tarifte, durumunu bilerek yeni giren kimse, girişinden önce doğmuş olan borçlar-
dan diğer ortaklar gibi sorumlu olur. Buna aykırı mukavele hükümleriyle ortaklar
arasındaki anlaşmalar üçüncü şahıslar hakkında hüküm ifade etmez.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)
8. Bir ortağın ayrılmasından veya kooperatifin dağılmasından sonra sorumlu-
luk:

Madde 36 - Sınırsız veya sınırlı sorumlu bir ortak ölür veya diğer bir se-
beple kooperatiften ayrılışının kesinleştiği tarihten başlıyarak bir yıl veya
anasözleşme ile tespit olunan daha uzun bir süre içinde kooperatif iflas ettiği
takdirde, ayrılmasından önce doğmuş olan borçlar için ortak sorumluluktan kurtu-
lamaz.

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

Aynı şartlar altında veya aynı süre içinde ek ödeme yükümü de mevcut olmakta
devam eder.
Bir kooperatif dağılırsa, dağılmanın Ticaret Siciline tescilinden başlıyarak
bir yıl veya anasözleşmede tespit olunan daha uzun bir süre içinde kooperatifin
iflasının açılmasına karar verilmesi halinde ortaklar aynı şekilde ek ödemelerle
birlikte sorumludurlar.
9. Sorumlulukta zamanaşımı:

Madde 37 - Alacaklıların, ortakların şahsi sorumluluklarından doğan isteme
hakları, daha önce kanuni bir hüküm gereğince düşmedikçe iflas işlemlerinin sona
ermesinden başlıyarak daha bir yıl süre ile alacaklılardan her biri tarafından
ileri sürülebilir.
Ortakların birbirine olan rücu hakları da bu hakka vücut veren ödemenin ya-
pıldığı andan başlamak üzere bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kooperatif Hesapları
A) Gelir gider farkları, bölünmesi ve paylara faiz verilmesi:

Madde 38 - Anasözleşmede aksine hüküm bulunmadığı takdirde ortaklarla yapı-
lan muamelelerden bir yıllık faaliyet sonunda elde edilen hasılanın tamamı gelir
gider farkı olarak kooperatifin yedek akçelerine eklenir.
Gelir gider farkının ortaklar arasında bölüşülmesi öngörülmüş ise bu bölünme
ortakların muameleleri oranında yapılır.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/7 md.) Gelir-gider farkının en az % 50`si ortak-
lara dağıtıldıktan sonra, ortakların sermaye paylarına genel kurul kararı ile
Devlet Tahvillerine verilen en yüksek faiz haddini geçmemek üzere faiz ödenebi-
leceği anasözleşme ile hükme bağlanabilir.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/7 md.) Ortak dışı işlemlerden elde edilen hasıla-
nın ortaklara sermaye payları oranında dağıtılabileceği anasözleşmede hükme bağ-
lanabilir. Dağıtılmadığı takdirde, bunlar kooperatifin gelişmesine yarayacak iş-
lerde kullanılmak üzere özel bir fonda toplanır.
Bir yıllık faaliyet neticeleri menfi olduğu takdirde açık, yedek akçelerden
ve bunların kafi gelmemesi halinde ek ödemelerle veya ortak sermaye paylariyle
karşılanır.
Menfi neticeler ortadan kaldırılmadıkça gelir gider farkı ve faiz dağıtımı
yapılamaz.
B) Yedek akçe ayırımı:

Madde 39 - (Değişik birinci fıkra: 6/10/1988 - 3476/8 md.) Gelir-gider far-
kının en az % 10`u yedek akçeye, kooperatif üst kuruluşlarında ise buna ilaveten
en az % 5`i fevkalade yedek akçeye ayrılmadıkça ortaklara dağıtım yapılmaz.
Yedek akçelerin ortaklara dağıtılacağına dair anasözleşmeye konacak hükümler
muteber değildir.
C) Ortak ve personel için yardım fonları:

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

Madde 40 - Anasözleşme gerek kooperatifin memurları ile işçileri, gerekse
kooperatifin ortakları için yardım kuruluşları vücuda getirmek ve bunları işlet-
mek amacı ile yardım fonları kurulmasını hüküm altına alabilir.
Yardım amacı için ayrılan kıymetler belirli ise, bunlar kooperatifin mamele-
kinden ayrılarak tahsis edildiği amaçlar için kullanılmak üzere özel bir hesaba
alınır.
D) Gelir gider farkından ilk ayrılacak fonlar:

Madde 41 - Bölünecek gelir gider farkından ilk önce yedek akçe ile kanun
veya anasözleşme gereğince kurulan diğer fonlara yatırılacak paralar ayrılır.
Yedek akçelerin ve özel fonların kullanılış şekil ve şartları anasözleşmede
gösterilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Kooperatif Organları
A) Genel kurul:
I - Yetki:

Madde 42 - Genel Kurul bütün ortakları temsil eden en yetkili organdır.
Genel Kurul, aşağıdaki yetkilerini devir ve terk edemez.
1. Anasözleşmeyi değiştirmek,
2. Yönetim Kurulu ve Denetçiler Kurulu üyeleriyle gerektiğinde tasfiye ku-
rulunu seçmek,
3. İşletme hesabiyle bilanço ve gerektiğinde gelir gider farkının bölüşül-
mesi hakkında karar almak,
4. Yönetim ve denetçiler kurullarını ibra etmek,
5. Kanun veya anasözleşme ile Genel Kurula tanınmış olan konular hakkında
karar vermek.
6. (Ek: 6/10/1988 - 3476/9 md.) Gayrimenkul alımında ve satımında takip
edilecek usul ile alınacak gayrimenkulün niteliğini, yerine ve azami fiyatını,
satılacak gayrimenkulün asgari fiyatını belirlemek.
7. (Ek: 6/10/1988 - 3476/9 md.) İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma yön-
temini belirlemek.
8. (Ek: 6/10/1988 - 3476/9 md.) Yapı kooperatiflerinde; kooperatifin ortak
sayısı ile yapılacak konut veya işyeri sayısını tesbit etmek.
II - Çağrı:
1. Çağrıya yetkisi olanlar:

Madde 43 - (Değişik: 6/10/1988 - 3476/10 md.)
Yönetim kurulu veya anasözleşme ile bu hususta yetkili kılınan diğer bir
organ ve gerektiğinde denetçiler kurulu, ortağı olduğu üst birlik ve tasfiye
memurları genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptirler. Ancak genel ku-
rul yukarıda belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde ilgili bakanlık genel
kurulur toplantıya çağırma yetkisine sahiptir.
2. Ortakların isteği, bakanlıkların çağrısı, mahkemenin izni:

Madde 44 - Dört ortaktan az olmamak kaydıyle ortak sayısının en az onda bi-
rinin isteği üzerine Genel Kurul toplantıya çağrılır.
Yönetim Kurulu bu isteği en az on gün içinde yerine getirmediği takdirde,
istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Ticaret Bakanlığı ta-
rafından, yapı kooperatiflerinde de İmar ve İskan Bakanlığı tarafından Genel Ku-
rul toplantıya çağrılabilir
Çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak Genel
Kurulu bizzat toplantıya çağırma müsaadesini alabilirler.
3. Şekil:

Madde 45 - (Değişik: 4/10/1988 - 3476/11 md.)
Genel kurul olağan ve gerektiğinde olağanüstü olarak toplanır. Olağan top-
lantının her hesap devresi sonundan itibaren 6 ay içinde ve en az yılda bir defa
yapılması zorunludur.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK - 3)
Genel kurul, anasözleşmede gösterilen şekil ve surette toplantıya çağrılır.
Toplantı nisabı anasözleşmede gösterilir. Ancak yapı kooperatiflerinin genel
kurul toplantılarında ortakların en az 1/4`ünün şahsen veya temsilen hazır bu-
lunmaları şarttır.
Genel kurul toplantı tarihi, yeri ve gündemi toplantıdan en az 15 gün önce
ilgili bakanlığa ve mülki idare amirliğine yazılı olarak bildirilir.
Genel kurulun sevk ve idaresi, ortaklar veya üst kuruluş temsilcileri ara-
sında seçilen başkan ve üyeler tarafından sağlanır.
III- Gündem:

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

Madde 46 - (Değişik: 6/10/1988 - 3476/12 md.)
Toplantı çağrısına ve ilana gündem yazılır. Anasözleşmenin değiştirilmesi
bahis konusu ise, yapılacak ilanda değiştirilecek maddelerin numaralarının ya-
zılması ile yetinilir.
Dörtten az olmamak üzere ortakların en az 1/10`u tarafından genel kurul top-
lantısından en az 20 gün önce yazılı olarak bildirilecek hususların gündeme ko-
nulması zorunludur.
Gümdemde olmayan hususlar gürüşülemez. Ancak, kooperatife kayıtlı ortakların
en az 1/10`unun gündem maddelerinin görüşülmesine geçilmeden önce yazılı teklif-
te bulunmaları halinde, hesap tetkik komisyonunun seçilmesi, bilanço incelemesi-
nin ve ibranın geriye bırakılması, çıkan veya çıkarılan ortaklar hakkında karar
alınması, genel kurulun yeni bir toplantıya çağrılması ve kanun, anasözleşme ve
iyiniyet esasları ile genel kurul kararlarına aykırı olduğu ileri sürülen yöne-
tim kurulu kararlarının iptali, yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin azli ve
yerlerine yenilerinin seçilmesi ile ilgili hususlar, genel kurula katılanların
yarıdan bir fazlasının kabulü ile gündeme alınır.
IV - Bütün pay sahiplerinin hazır bulunması hali:

Madde 47 - Kooperatifin bütün ortakları toplantıda hazır bulunduğu sürece ve
bir itiraz olmadığı takdirde Genel Kurul toplantılarına dair olan diğer hükümler
saklı kalmak şartiyle toplantıya çağrı hakkındaki hükümlere uyulmamış olsa dahi
kararlar alınabilir. Bu gibi kararların, ortaklar veya ortakların toptantıda oy
birliği ile seçecekleri temsilciler tarafından imzalanması gereklidir.
V - Oy hakkı:
1. Genel olarak:

Madde 48 - Genel Kurulda her ortak yalnız bir oya sahiptir.
2. Temsil:

Madde 49 - Anasözleşmede açıklama bulunduğu takdirde, bir ortak yazı ile
izin vermek suretiyle Genel Kurul toplantısında oyunu ancak başka bir ortağa
kullandırabilir. Bir ortak Genel Kurulda birden fazla ortağı temsil edemez.
Üye sayısı 1000 in üstünde olan kooperatiflerde anasözleşme ile her ortağın
en çok 9 olmak üzere birden fazla başka ortağı temsil edebileceği öngörülebilir.
Eş ve birinci derecede akrabalar için temsilde ortaklık şartı aranmaz.
3. Oya katılamıyacaklar:

Madde 50 - Kooperatif işlerinin görülmesine herhangi bir suretle katılmış
olanlar Yönetim Kurulunun ibrasına ait kararlarda oylamaya katılamazlar. Bu hü-
küm denetçiler hakkında uygulanmaz.
Ortaklardan hiçbiri kendisi veya karı ve kocası yahut usul ve füruu ile koo-
peratif arasında şahsi bir işe veya davaya dair olan görüşmelerde oy hakkını
kullanamaz.

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..

VI - Kararlar:
1. Genel olarak:

Madde 51 - Kanun veya anasözleşmede aykırı hüküm bulunmadıkça Genel Kurul
kararlarında ve seçimlerde oyların yarıdan bir fazlasına itibar olunur.
Kooperatifin dağılması veya diğer bir kooperatifle birleşmesi ve anasözleş-
menin değiştirilmesi kararlarında fiilen kullanılan oyların 2/3 ü çoğunluğu ge-
reklidir. Anasözleşme, bu kararların alınması için oy çoğunluğu hakkında daha
ağır hükümler koyabilir.
2. Ortakların paylarının artırılması:

Madde 52 - (Değişik: 8/6/1981 - 2475-1 md.)
Ortakların şahsi sorumluluklarının ağırlaştırılması veya ek ödeme yükümleri
ihdası hakkında alınacak kararlar için bütün ortakların 3/4`ünün rızası gerekli-
dir.
(Değişik: 6/10/1988 - 3476/13 md.) Ancak, kamu kuruluşlarından kredi alan
kooperatiflerin kredi miktarının artırılmasından yararlanmak üzere alacakları
kararlarda bu şart aranmaz ve 51 inci maddenin birinci fıkrası hükmü uygulanır.
Kararlar, ilandan başlayarak üç ay içinde kooperatiften çıktıklarını bildir-
meleri halinde bunlara katılmayan ortakları bağlamaz. Bu takdirde kooperatiften
çıkma beyanı,kararın yürürlüğe girdiği tarihten başlamak üzere hüküm ifade eder.
Bu suretle kooperatiften çıkma hakkının kullanılması, bir ayrılma tazminatı
ödenmesine bağlı kılınamaz.
3. Kararların bozulması ve şartlar:

Madde 53 - Aşağıda yazılı kimseler kanuna, anasözleşme hükümlerine ve iyi
niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile Genel Kurul kararları aleyhine, top-
lantıyı kovalıyan günden başlamak üzere bir ay içinde, kooperatif merkezinin bu-
lunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilirler.
1. Toplantıda hazır bulunup da kararlara aykırı kalarak keyfiyeti tutanağa
geçirten veya oyunu kullanmasına haksız olarak müsaade edilmiyen yahut toplantı-
ya çağrının usulü dairesinde yapılmadığını veyahut gündemin gereği gibi ilan
veya tebliğ edilmediğini yahut da Genel Kurul toplantısına katılmaya yetkili ol-
mıyan kimselerin karara katılmış bulunduklarını iddia eden pay sahipleri;
2. Yönetim Kurulu;
3. Kararların yerine getirilmesi Yönetim Kurulu üyeleri ile denetçilerin
şahsi sorumluluklarını mucip olduğu takdirde bunların her biri;
Bozma davasının açıldığı ve duruşmanın yapılacağı gün, Yönetim Kurulu tara-
fından usulen ilan olunur.
Birinci fıkrada yazılı bir aylık hak düşüren sürenin sona ermesinden önce
duruşmaya başlanılamaz. Birden fazla bozma davası açıldığı takdirde, davalar
birleştirilerek görülür.
Mahkeme, kooperatifin isteği üzerine muhtemel zararlarına karşı davacıların
teminat göstermesine karar verebilir. Teminatın mahiyet ve miktarını belirtmek
mahkemeye aittir.
Bir kararın bozulması bütün ortaklar için hüküm ifade eder.
4. Mektupla oy verme ve temsilciler toplantısı:

Madde 54 - Ortak sayısı 1000 den fazla olan kooperatiflerde, anasözleşmele-
rine kayıt konulmak suretiyle:
1. Genel Kurula ait kararlardan, hepsinin veya bir kısmının ortakların oy-
larını mektupla bildirmeleri suretiyle verilmesi,
2. Ortakların gruplara ayrılarak verecekleri kararlarla tespit edecekleri
talimat gereğince oy vermek üzere kendi aralarından seçecekleri temsilciler top-
luluğu,
Genel Kurul sayılabilir.
Mektupla oy bildirme halinde, mektupların,Yönetim Kurulu ve bakanlık temsil-
cisi önünde incelenmesi sonunda muhtevanın neden ibaret olduğu tespit edilerek
tutanağa yazılır. Hazır bulunanlar tarafından imza edilen tutanağa göre verildi-
ği anlaşılan karar yürürlüğe girer.

---

Benimde sahneler aklımda,
Seninkilerden farklı ama,
Artık kendini kandırma..

Kedi & ReDD
...kardeşliği..