---

Müstakil Sanayici ve İşadamları Derneği’nden (MÜSİAD) yapılan açıklamada Türkiye İstatistik Kurumu’nun açıkladığı 3. çeyrek büyüme verilerinin, Mayıs – Haziran aylarında yaşanan sert dalgalanmanın etkisinin reel ekonomi üzerinde hissedildiğini gösterdiği belirtildi. Açıklamada, Mayıs ayında yaşanan kur dalgalanmasının ardından devreye sokulan yüksek reel faiz politikasının çeşitli kalemler üzerinde etkisinin, üçüncü çeyrekteki daralmanın en önemli unsuru olduğu vurgulandı.

Büyümedeki yavaşlama sürecinin önümüzdeki dönemlere yansıması halinde, ülke ekonomisinin son 5 yılda yakaladığı büyük ivmenin yara alabileceği uyarısında bulunan MÜSİAD Genel Başkan Yardımcısı ve Başekonomisti Melikşah Utku büyüme rakamlarına ilişkin analizde şunları söyledi:

“Özellikle son birkaç yıldır büyümede etkili olan dayanıklı tüketim malları tüketimindeki yüzde 9’luk daralma, beklenmekle birlikte tahminlerden daha düşük gerçekleşmiştir. Bu kalemin bireysel kredilerdeki patlamadan tüketim malı ithalatındaki yükselişe kadar bir dizi menfi etkileri vardı. Tabiatıyla bu kalemdeki artışın bir ölçüde durdurulmuş olması, bir taraftan kalemler arası dengesizlikleri düzeltecek, diğer taraftan da sürecin enflasyon ve cari açık üzerindeki menfi tesirlerini azaltacaktır. Dayanıklı tüketim malları tüketimindeki daralmayı bu bakımdan kayda değer gelişme olarak değerlendirmek gerekir.

Dayanıklı tüketim malları kalemindeki daralma dengeleyici

Dayanıklı tüketim malları kalemindeki daralmanın, yarı dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarındaki büyüme ile dengelenmesi de sevindirici bir gelişme olarak addetmek gerekir. Bu kalem, kriz sonrası uzunca bir süre sağlıklı bir büyüme sergileyememiş ve ancak son birkaç yıldır makul büyüme performansı sergileyebilmiştir. Bu kalemin makul ölçülerde büyümesi, sıhhatli bir ekonomik büyüme için elzem gözükmektedir. Bununla birlikte tüketim kalemleri içinde en büyük paya sahip olan gıda harcamalarındaki cüzi büyümeyi de dikkatlice takip etmek gerekmektedir.

İhracatın büyümeye katkısı artıyor

Mayıs ayında kurlarda yaşanan dalgalanmanın ithalat kalemi üzerindeki etkisi de üçüncü çeyrekte somutlaşmaya başlamıştır. Üçüncü çeyrekle birlikte ithalat artışı zayıflamış, buna karşılık ihracatın büyümeye katkısının artmış olmasını, müspet bir gelişme olarak yorumlamak gerekiyor.

Yüksek faiz oranları yatırımları yavaşlattı

Ancak MÜSİAD olarak özellikle yatırımlardaki gelişmelere dikkat çekmek istiyoruz. Bu çerçevede, ilk çeyrekte yüzde 30 büyüme sergileyen özel kesim yatırımlarının, ikinci çeyrekte yüzde 15, üçüncü çeyrekte de yüzde 13 büyümüş olmasının, yüksek faiz oranları ve 2007 yılı beklentileri ile sıkı bir ilişkisi olduğu anlaşılmaktadır.

Bu durum yatırımın alt kalemlerine bakınca daha belirgin olmaktadır. İlk çeyrekte yüzde 33 büyümüş olan özel kesim makine teçhizat yatırımlarının, ikinci çeyrekte yüzde 12, üçüncü çeyrekte de ancak yüzde 5 büyümüş olması, mevcut politika uygulamalarının yatırımlar üzerindeki etkisini göstermesi bakımından hayli dikkate değerdir.

2006 yılına bakıldığında, hız kesen makine teçhizat yatırımlarının yerine inşaat yatırımlarının öneminin arttığını gözlemliyoruz. Ancak bilindiği gibi inşaat yatırımları, projelendirme ve uygulama süreci en uzun süren yatırımlar arasında olduğundan, mevcut şartların bu yatırımlara etkisinin ancak belli bir zaman sonra ortaya çıkacağı muhakkaktır. Bu çerçevede yatırımların büyük ölçüde devam ettiğini söylemek için henüz oldukça erkendir.

Yatırımlar, gelecek dönemlerdeki üretim kapasitemizi de belirlediğinden dikkatle takip edilmesi gereken bir kalemdir. Bu çerçevede yatırım harcamalarının yavaşlamasını tasvip etmek mümkün gözükmemektedir.

Büyüme artışındaki düşüş tedirgin edici

Öte yandan, Gayrisafi Yurtiçi Hasıla kalemlerine bakacak olursak sanayi kesiminde üretimin reel bazda yüzde 6,4 büyüdüğünü görmekteyiz. Sanayi büyümesindeki böylesi bir ivme kesintisi büyük ölçüde bekleniyordu. Sanayi üretim endeksi, sınai hasıladaki büyümenin yavaşladığına dair sinyalleri veriyordu bir müddettir. Sınai büyümenin yavaşlamasını normal görmekle birlikte, büyümenin bundan sonra daha düşük seviyelere gerilemesini tedirgin edici bir gelişme olarak değerlendiriyoruz.

Tarımsal hasılanın ikinci çeyrekten sonra üçüncü çeyrekte de eksi çıkması, büyüme üzerinde olumsuz etki yapmıştır. Tarımsal hasıladaki bu daralma, büyüme oranını 0,4 puan geriletmiş gözükmektedir. 2005 yılındaki yüksek tarımsal büyümenin ardından bu yıl yaşanan düşük rekoltenin, bu gerilemedeki en önemli etken olduğu ortada olmakla birlikte, yıldan yıla yaşanan tarımdaki bu aşırı dalgalanmanın gelir dağılımı üzerindeki menfi tesirini de dikkate almak gerekecektir.

Son olarak ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla birlikte ticaret kaleminde de bir yavaşlamanın görülmesi tabii olarak görülmesi gerektiğini ifade etmek gerekir.

SONUÇ İTİBARİYLE, bu yıl içinde yaşanan gelişmeler karşısında büyümedeki yavaşlamayı normal görmekle birlikte sürecin önümüzdeki dönemlere yansıması halinde, ülke ekonomisinin son yıllarda yakaladığı ivmenin yara alabileceğini düşünüyor ve bu çerçevede başta yüksek faiz politikasını gözden geçirmek olmak üzere gerekli tedbirlerin alınması gerektiğini vurguluyoruz.”