BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI:19. yüzyıl boyunca Avrupa'da sanayileşme hız kazandı.
BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI:19. yüzyıl boyunca Avrupa'da sanayileşme hız kazandı.Devletler sanayileri için gerekli olan ham maddeyi ve ürünlerini satabilecektiri pazarları elde etmede bir birleriyle yarıştılar.Birbirlerine üstünlük kurabilmek için silahlanmaya hız verdiler.Bu gelişmeler 20. yüzyıl başlarında devletler arasındaki gerginliği artırdı.Özellikle Almanya ve İngiltere arasındaki çekişme diğer devletlere de yansıdı.Böylece devletler arasında gruplaşmalar ortaya çıktı.Almanya ,Avusturya-Macaristan ve İtalya "Üçlü İttifak" devletlerini oluşturdular.Buna karşılık İngiltere,Fransa ve Rusya'da "Üçlü İtilaf"devletlerini meydana getirdiler.Birinci Dünya Savaşı 'nınesas nedeni Avrupa devletleri arasındaki çıkar çatışmasıdır. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahdı Saraybosna'yıziyaretederken bir Sırp tarafından öldürüldü.Bu olay Birinci Dünya Savaşı'nıbaşlatan kıvılcım oldu.Avusturya-Macaristan hükümeti olayın sorumluluğunu Sırbistan'a yükleyerek bu devlete savaş açtı.Rusya Sırbistan'ın yanında savaşa katıldı.Fransa daha sonrada İngiltere Rusya'yı destekledi.Almanya ise Avusturya -Macaristan ile birlikte savaşa girdi.Böylece İtilaf ve İttifak devletleri arasındaBirinci Dünya Savaşı başlamış oldu.İtalya ile tarafsız kaldı.Sonunda Almanya ile anlaşmasını bozarak İtilaf Devletlerinin tarafına katıldı.Birinci Dünya Savaşı sürerken değişik tarihlerde başka devletler de savaşa girdiler.Bunlardan bazıları;Japonya,Romanya,Yunanistan,Bulgaristan,Os manlı Devletleri ve Amerika Birleşik Devletleri'dir.
a.OSMANLI DEVLETİ'NİN SAVAŞA GİRMESİ:
Birinci Dünya Savaşı başlayınca Osmanlı Devleti tarafsızlığını ilan etti.Balkan Savaşlarından yeni çıktığı için millet yorgun devlet ise askeri ekonomik yönden zayıftı.itilaf Devletleri Osmanlı Devleti'nin tarafsız kalmasını;İttifak Devletlerinden Almanya ise Osmanlı Devleti'nin kendi tarafında savaşa girmesini istiyordu.Çünkü Osmanlı Devleti savaşa girerse yeni cepheler açılacak karşısındaki kuvvetler yeni cephelere dağılacaktı. O sıralarda Osmanlı Devleti'nin yönetimi İttihat ve Terakki Fırkasının(Partisinin) elindeydi.Partinin önde gelen isimlerinden Enver Paşa savaşı Almanya'nın kazanacağına inanıyordu.Bu yüzden Almanya'nın yanında yer alınmasını istiyordu.Almanya tarafında savaşa girilirseson zamanlarda kaybedilen topraklarda belki geri alınabilir.Enver Paşa ve onun görüşlerini desteklen devlet adamları Almanya ile bir anlaşma yaptılar.Bu sırada İngiliz donanmasından kasçan iki Alman savaş gemisi Osmanlı Devleti'ne sığındı.İngilizler bu gemilerin geri verilmesini istediler.Bunun üzerine Osmanlı Devleti Goben ve Breslav adındaki bu gemileri satın aldığını açıkladı.Gemilerin adları Yavuz ve Midilli olarak değiştirildi.Bir süre sonra bu gemiler Karadeniz'e açılıp RUS limanlarını bombaladılar.Bunun üzerine önce Rusya daha sonra da diğer İtilaf DevletleriOsmanlı Devleti'ne savaş açtılar.Böylece Osmanlı Devleti İttifak Devletlerinin yanında Birinci Dünya Savaşı'na girmiş oldu.
b.Osmanlı Devletinin Savaştığı Cepheler
Osmanlı Devleti savaşa girince yeni cephele açıldı.Bunlar;Kafkasya,Çanakkale ,Irak,Filistin ve Suriye cepheleridir.Osmanlı Devleti bu cephelerde kendi gücü ile savaştı.Ayrıca Makedonya ve Galiçya cephelerinde diğer İttifak Devletlerinin yanında mücadeleye katıldı.
Kafkasya Cephesi: Osmanlı Devleti bu cephede Ruslarla savaştı.Ruslar 1914'de Doğu Anadolu'ya saldırdılar.Oradaki ordunun başında bulunan EnverPaşanın Ruslara karşı başlattığı taaruz başarısızlıkla sonuçlandı.Ruslar Erzurum,Muş,Bitlis ve Erzincan'ı ele geçirdiler. Çanakkale'den sonra doğuda görev alan Mustafa Kemal Muş ve Bitlis'i düşmam işgalinden kurtardı.(1916)Bu cephedeki savaşlar Rusya'nın 1917'de savaştan çekilmesiyle sona erdi.Rusya Brest Litowski Antlaşması ile Kars,Ardahan ve Batum'u Osmanlı Devleti'ne geri verdi. Çanakkale Cephesi:Çanakkale Cephesi'ndeki savaşlar Birinci Dünya Savaşı'nın çok önemli bir bölümünü meydana getirir.Bu cephedeki savaşlar İtilaf Devletlerinin Çanakkale Boğazı'dan zorla geçmek istemeleri üzerine başladı.İtilaf Devletlerinin amacı Boğazlar ve İstanbul'u ele geçirmek savaş ortakları olan Rusya 'ya kolayca yardım ulaştırmaktı.İstanbul alınırsa Anadolu ve Rumeli 'nin bağlantısı kesilecek Osmanlı Devleti savaştan çekilmek zorunda bırakılacaktı.İngiliz ve Fransız savaş gemilerinin oluşturduğu güçlü bir donanma 18 Mart 1915'te Çanakkale Boğazı önlerine geldi.Bu donanma kıyıları top ateşine tuttuktan sonra Boğazdan geçmek istedi.Boğaza önceden mayın döşenmiş olması ve Türk topçularının isabetli atışları nedeniyle düşman donanması geri çekildi.Bu sırada bir çok gemileri de battı.Çanakkale Boğazının geçilemeyeceğini anlayan İtilaf Devletleri başka bir plan yaptılar.Gelibolu Yarımadası'na asker çıkarıp oradan İstanbul'a çıkmayı amaçladılar.Bunu gerçekleştirmek için İngilizler önce Avustralya sonra Yeni Zellanda ve Hindistan'dan getirdikleri askerlerin de katılmasıyla güçlü bir ordu kurdular.Daha sonra da Gelibolu Yarımadası'na çıkartma yaptılar.Seddülbahir ,Arıburnu ve Kumkale'ye çıkan askerler ummadıkları bir direnişle karşılaştılar.Çünkü orada Anafartalar Grup Komutanı M.Kemal ile kahraman türk askerlerini karşılarında buldular.Burada ağır bir yenilgiye uğradılar. M.Kemal askerlerine"Size ben taaruz emretmiyorum ölmeyi emrediyorum.Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve başka komutanlar gelebilir."diyordu.Çanakkale Zaferi bu emir ile bütünleşen Türk askerlerinin eseridir.O Türk askeriki silah ve teknik bakımdan üstün düşman kuvvetlerini azimli mücadele gücüyle bozguna uğratmıştır.itilaf Devletlerinin Çanakkale ve Gelibolu Yarımadası'ndaki yenilgisi bütün dünyada yankı uyandırdı.İngilizler ve Fransızlar Rusya'ya yardım götüremediler.Gerekli desteği alamayan Rus ekonomisi daha da bozuldu.Rusya'da çarlık rejiminin yıkılmasının bir sebebide bu oldu.
|
12-01-2007, 12:31
Düzenli Mod
