---

PROMETHEUS'UN SOYU



Prometheus Titanlar soyundandır. Hesiodos’un söylediğine göre; Titan İapetos’la Okeanos’un kızı kleymene’nin oğludur. Prometheus’un annesinin adı kaynaklarda farklılık gösteriyor. Annesi bazı kaynaklar Okeanos kızı Asia, diğer bazı kaynaklarda ise yine Okeanos’un diğer kızı kleymenedir. İapetos’un dört tane oğlu olur; Atlas, Menoitios, Prometheus ve Epimetheus’dur. Kardeşlerinden Epimetheus Prometheus’a göre zıt kişilikteydi “beceriksizler şahı”diye anılırdı .Prometheus’un evlendiği karısının adı da yazardan yazara değişir. Genelde Kelaino ve ya Klymenedir. Çocukları ise tufan mitosunda da rol oynayan Deukalion , lykos ve Khimaireus, bunların yanına bazen Aitnaios, Hellen ve Thebede eklenir.
Bu dört kardeşinde kaderi korkunçtur . Bunlardan iki tanesi; Menoitios ile Atlas Zeus’a karşı geldiklerinden, diğer Titanlarla birlikte cezalandırılmışlardır. Atlas dünyanın bittiği yerde Hesperidesler’in önünde gök kubbeyi omuzlarında taşıma cezasına çarptırılmıştı. Homeros’a göreyse; Atlas gökle yeri ayıran sütunları taşır . Menoitos’u yıldırımlara çarparak yerin dibine kapatır. Prometheus ile Epimetheus’un ise cezaları başka türlü oldu. Prometheus’u ise bir dağa zincirleterek ciğerini bir kartala yedirtir.Diğer kardeşi epimetheus’un başına bela olsun diye ilk kadını yaratır ve ona gönderir. Bunların ikisi de insanın yaratılmasında önemli rol oynadılar.
Zeus’un böyle korkunç cezaları İapetos oğullarına vermesinin nedenini; bu dört Titan oğlunun aldıkları sıfatlardan anlıyoruz. Bu dört Titan’da akıl yönünden üstündürler ve bu üstünlükleriyle övündükleri gibi, sürekli olarak Zeus’a karşı gelirler . Zeus akıl gücünü elinde tutar ve bu gücü başkasında görmesi de onu çok öfkelendirir. Bunun yanında Prometheus sürekli olarak Zeus’un bu öfkesinin körükler durur. Zekasını ve geleceği önceden görme gücünü Zeus’u aldatmak küçük düşürmek için kullanır.





PROMETHEUS'UN NİTELİĞİ


İapetosoğulları içinde en akıllı ve en bilge olan Prometheus, Titanların ayaklanmasında kendi soyunun yenileceğini önceden görmüş, kardeşi Epimetheus’u da ikna ederek, Zeus’un yani Olymposlular’ın yanında yer almışlardır. ‘Olayları gören’ , ‘önlemleri zamanın da alan Prometheus zekayı , kurnazlığı, kişilinde somutlaştırmayı da bilmiştir. Athena’nın doğumunda da yer alan Prometheus , ondan uygar bir hayat için ne gerekliyse hepsini öğrenmiş ve bunu başına gelecekleri bildiği halde insanlara sunmaktan onların yanında yer almaktan çekinmemiştir.
Prometheus’un adı önceden gören anlamına gelir. Gaia’nın nasıl ki Kronos’un devrileceğini gördüğü gibi, Zeus’un da bir gün oğlu tarafından devrileceğini bilir. Fakat bu sırrı Zeus’a söylemekten kaçınırdı.


PROMETHEUS'UN ATEŞİ ÇALMASI

Zeus ölümlüleri ve onların koruyucusu Prometheus’u cezalandırmak amacıyla, ve bir daha etlerini pişirmesinler diye ateşi saklar. Ne var ki, kurnaz prometheus Zeus’u bir kez daha kandırır. Olympos’a çıkar, orada güneşin alev alev yanan tekerleğinden bir kıvılcım çalar ve bunu bir rezene kabı içine koyarak ve insanlara ***ürür. Başka bir anlatıma göre Prometheus ateşi Hephaistos’un ocağından çalmıştır. Zeus, ateşi tekrar insanlarda görünce daha çok öfkelenmiş. Hem insanları Hem de kendisine karşı gelen Prometheus’u cezalandırmak için yeni çareler düşünmüş.


















PROMETHEUS'UN CEZALANDIRILMASI



Zeus ateşi çalıp insanlara vermesinden dolayı, Prometheus’u korkunç bir cezaya çarptırdı.Onu zincirlerle Kaukasos dağında kayaya bağlatarak, kara ciğerini Ekhidna ile Typhondan doğma bir kartala yedirtti. Kartal her gün gelip karaciğerini yiyiyor, ve yenilen ciğer her gün yeniden oluşuyordu. Bu konuda Hesiodosta olmayan detayları Aiskhylos’un anlattıklarından öğreniyoruz3. Zeus’un geleceğiyle ilgili bir sırrı yalnızca Prometheus biliyordu. Zeus bir kadınla evlenecekti. Bununla çiftleşmesinden doğacak çocuk, Zeus’un egemenliğine son verecekti. Zeus bu cocuğun kimden olacağını öğrenmek ve gelecekte de tahtını koruyabilmek için Prometheus’un ciğerini yiyen kartalı öldürmesi için Herakles’i gönderdi. Herakles, Ekhidna ve Typhondan doğma kartalı bir okla öldürdü. Zeus oğlunun bu başarısından çok memnun olmuştu. Prometheus’u yeniden tanrılar katına kabul etti . Başka bir anlatıya göreyse herakles sadece kartalı öldürdü. Fakat Prometheus’un zincirlerden kurtulması için tekrar ölümsüz olması gerekmekteydi. İşte bu sırada Kentaurlarla Teselyanın efsanevi
halkı Lapitler arasındaki savaşta, yanlışlıkla Herakles’in okuyla yaralanan Kentauros Kheiron, bu acıdan kurtulmak için ölmek istedi. Ölümsüz olduğu için ölümsüzlüğünü kabul edecek birini bulması gerekiyordu.
Prometheus bunu kabul etti ve onu çektiği acılardan kurtardı. Kendiside tekrar özgürlüğüne kavuştu ve ölümsüz oldu. Prometheus bildiği sırrı açıkladı;

Zeus, Nereus kızıTthetise gönül vermişti. Bu birleşmeden doğacak çocuk, babasından daha güçlü olacaktı. Zeus’u tahtından indirecekti. Bu sırrı öğrenen Zeus, Thetis’i bir ölümlüyle evlendirmeyi ister. Thetis ise kendisine eş olarak seçilen Peleus’la evlenmemek için, deniz kızlarına has yeteneklerini kullanarak, kılıktan kılığa girdi. Fakat sonunda Peleus’la evlenmeye razı oldu. Peleus’la Thetis, Olyposta, tanrılar sofrasında yapılan evliliklerinden, daha sonra Akhilleus doğdu.

HESİODOS'TA PROMETHEUS OLGUSU



Zeus, Prometheus kavgasında önemli olan aslında olayın nereden kaynaklandığıdır. Prometheus, her zaman insanların yanında yer almıştır. Bunun altında yatan neden; intikam duygusudur diyebiliriz. Başka bir değişle, Olymposlular’a yenilerek Tartaros’a kapatılan Titanların öcünü alma içgüdüsü yatar.Bu intikamı da, insanlardan yana tavır alarak, Olymposlular’ın egemenliğinin yerine insan egemenliğini getirerek yapmak istiyor. Temelde yeni bir devrimin temelini oluşturmak ister. Hem zeus’u aldatır, bu yetmiyormuş gibi, insanlara karşı kışkırtır. Bundan önceki egemenlik değişimlerinde, örneğin; Kronos, babası Uranos’u devirmesi kuvvetle Zeus’un babası Kronosu devirmesi ise akıl ve bir yandan da Uranos’la Gaia’nın kılavuzluğu ve kini yatar. Sonuçta, Zeus başa geçer. Akıl gücünü ve kaba kuvveti bir arada elinde tutar. Evreni kardeşleriyle birlikte paylaşırlar ve kendisi de en tepede kendine yer bulur. Karşısında artık hiçbir güç yoktur. Bu noktada önüne dikilen tek engel Prometheus, bu rolü üstleniyor. Homeros’un eserlerinde adı geçmemesine karşın karşılık Hesiodos ; Theogonia1 , İşler ve Günler 2 de Prometheus’a geniş yer vermiştir. Hesiodos eserleri diğer dönem yazarların işlediği, Prometheus temasıyla temelde çok benzerlikler gösterir.



AİSKHYLOS'TA PROMETHEUS OLGUSU



Bizim algıladığımız anlamda, insanı yansıtan Prometheus ilk kez Aiskylos tragedyasında karşımıza çıkar4. Temelde Hesiodos’la aynı efsane kaynaklarını takip etmektedir. Aiskhylos’un , tragedyasında Prometheus, haksız yere zincire vurulmuş olarak Zeus’un emriyle, Hepahistos yanına Kratos (güç) ve Bıa ( bela)’ı alarak Prometheus’u kollarından ve ayaklarından kayaya zincirletmektedir. Bu sırada, Hepahistos’un ısrarla Zeus’a karşı isyankar olmaması konusundaki nasihatlarına karşılık Prometheus suçunu kabul etmiş ve cezasına razı olmuş bir havadadır.Zeus’un yaptıklarına karşı yakınır, ama bildiği bir sır vardır ki, bu Prometheus’un kişiliğinde olan, geleceği önceden görme niteliği Zeus’un gücünün neyin tehdit ettiğini bilmesidir. Tragedya da Prometheus bu yönünden faydalanan bir kişide, Zeus’un aşık olduğu fakat Hera’nın gazabına uğrayan, peşine takılan ve yakaladığında onu ısıran bir keneden sürekli olarak diyar diyar kaçan İo, Prometheus’la karşılaşır. Ondan geleceği hakkında olacakları öğrenir. Bir taraftan da oyun boyunca Okeanos kızlarından oluşan koroda, Prometheus’un tradejisine ağıtlar yakarlar. bir taraftan da bu dramın tanıklarıdır. Oyunun sonunda Prometheus boyun eğmez fakat, daha sonra kurtulacağını bilir. Kendisini kurtaracak kişinin daha doğmadığının da farkındadır.Aiskhylos’un eserinde ne kadar tanrılar rol oynasa da bu tragedya insanlık dramını yansıtır. Prometheus insanın temsilcisidir. İçinde çırpındığı olaylarda, günümüz insan toplumuna özgü politik olayları çağrıştırır.

Yorumsuz Bot - Siteden Atılan uyelerın Mesajları Bu Bot Tarafından Toplanmaktadır...