Dersim'den Önce Koçgiri Katliamı

---

"Tarihi yeniden okumak, yeni bir gözle okumak ve gerçeklerle yüzleşmek iyi olacak." diyen Radikal yazarı Oral Çalışlar, resmi tarihin pek görmek, göstermek istemediği bir olayı "Koçgiri Katliamı"nı yazdı. Hem de olayın birincil tanıklarından Ebubekir Hazım Tepeyran'ın ağzından.
Kaynak : yorumla.net - Linkleri Sadece Kayitli Uyelerimiz Gorebilir. Uye Olmak Icin Tiklayiniz...
İşte Dersim'den tam 26 sene önce; Anadolu'nun desteğine her zamankinden çok ihtiyaç hissedildiği dönemde bir katliam ile yüz yüze gelen Zara ilçesi...

Dersim'den Önce Koçgiri Katliamı



Ebubekir Hazım Tepeyran'ın anılarını içeren 'Belgelerle Kurtuluş Savaşı' kitabı Gürer yayınları tarafından geçtiğimiz günlerde yayımlandı.

Tepeyran'ın anılarının bir bölümü 'Ümraniye (Koçkiri) Olayı ve Nurettin Paşa' başlığını taşıyor. Tepeyran, Milli Mücadele döneminde, 'Koçgiri ayaklanması' olarak bilinen olaylara ilişkin ilginç bilgiler veriyor, değerlendirmelerini yazıyor.

Cumhuriyet gazetesi yazarı Oktay Akbal'ın dedesi olan Tepeyran, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönem Dahiliye Nazır (İçişleri Bakanı)larındandı. Milli Mücadeleyi desteklediği gerekçesiyle işgal İstanbul'unda idam cezasıyla yargılanan Tepeyran, Cumhuriyet döneminde de milletvekilliği ve aralarında Sivas da olan değişik illerde valilik görevlerinde bulundu.

Tepeyran, İkinci Meclis'teki milletvekilliği döneminde Mustafa Kemal'le uyuşamadı, üçüncü dönemde milletvekili olamadı. Oktay Akbal o dönemi şöyle değerlendiriyor: "Anayasa hazırlıklarında Hazım Bey'in kimi önerileri, Mustafa Kemal'in istekleriyle uyuşmaz. Örneğin ayan meclisi ve senato kurulmasından yanadır. Hazım bey Cumhurbaşkanına geniş yetkiler verilmesini, Cumhurbaşkanı'nın hem hükümete, hem TBMM'ye başkanlık etmesini doğru bulmaz."

Koçgiri, şimdiki Sivas'ın Zara ilçesinin adı. O dönemdeki nüfusunun önemli bir çoğunluğu Kürt-Alevi. Koçgiri katliamının hemen ardından Sivas'a vali olarak atanan Ebubekir Hazım Tepeyran, 1921 yılında yaşanan olayların bir ayaklanma değil, orada komutanlık yapan ve 'Sakallı Nurettin' olarak bilinen Nurettin Paşa'nın acımasız bir katliamı olduğunu belgelere dayanarak anlatıyor.

Sakallı Nurettin'in İzmir yangınının da sorumlusu olduğu söylenir. Bir başka icraatı ise Ali Kemal'i İzmit'te linç ettirmesidir. Buna benzer başka eylemleri de vardır.

***

Tepeyran'a göre; Sivas'ın Koçgiri (Zara) kasabasında askerlere bir saldırı olduğu gerekçesiyle başlatılan 'tenkil' hareketi çok vahşi boyutlara ulaşmıştır. Yöreye gönderilen Nurettin Paşa 14 Mart 1921 tarihli bildirisinde gelişmeleri şöyle değerlendirmişti: "1. Sivas iline bağlı Zara ilçesi (bu ilçeye 'Koçkiri' de denir) sınırları içinde yerleşik bulunan Koçkiri aşiretleri arasına sokulan bazı arabulucu kötü amaçlı kişilerin kandırdığı bu aşiret reislerinden çoğunun rıza ve muvafakatları dışında bir kısım ayaktakımı Kürtler, Ümraniye'deki askeri müfrezeye saldırmış ve bazı subaylarla Ümraniye'de bulunan Zara ilçesi kaymakamını tutuklamışlardır. Bu ayaklanmacılar, davranışlarının nedeni olarak, hükümetin sözde Kürtleri vuracağını söylemesiyle korku ve kaygıya kapılmış olduklarını yaymışlar..." (s.211)

Askerin harekete geçmesi üzerine, şehir eşrafı bir 'öğüt kurulu' oluşturarak araya girer ve bir uzlaşma sağlanır. Kaymakam ve subaylar serbest bırakılır. İsyancılar için Sivas'ta 'harp divanı' kurulmasına karar verilir. Ayrıca yapılan uzlaşmayı güvence altına almak amacıyla bir taahhüt belgesi de hazırlanır.

Tepeyran o günleri anlatırken şöyle diyor:

"Öğüt kurulu, Zara'dan dönüşünde komutan paşayı görerek, gerek asker göndermenin caydırıcılığının, gerekse yayımladığı bildirinin etkisiyle sorunun böylece çözülmesini uygun görmesinden dolayı kendisini kutlarlar."

Fakat Nurettin Paşa'nın, "'Öyle ama, bu kadar asker toplandı, ben buraya kadar geldim; bir şey yapılmazsa olmaz', dediği ve bunun üzerine askeri harekâtın sürdürüldüğü, Sivas'ta yaygın olarak konuşulmakla birlikte, bu söylentinin doğru olduğunu Şefik Bey bizzat bana söylemişti." (s.211)

"Böylelikle Ümraniye bucağına ve Zara ilçesinin merkezine bağlı köylerden 76 ve Divriki ilçesinde 57 toplam 132, savaştaki düşman istihkamları gibi yakılmış, yıkılmış ve yüzlerce nüfus öldürülmüştür. Ayrıca bütün mal, eşya, zahire ve hayvanları yağmalanmıştır. Binlerce nüfus da dağlarda, kırlarda açlıktan ve sefaletten ölüme mahkum edilmiştir." (s.216)

"Nurettin Paşa, hükümetin güvenip kendisine verdiği yetkiyi pek kötü kullanarak yarattığı facialarla yetinmemiş, Koçkiri ileri gelenlerinden öldürülen ya da can korkusuyla dağlarda saklanan kişilerin ailelerini de Sivas'a sürmüştü" (s.218)

Bu değerlendirmeler, olaylardan üç ay sonra Sivas'a vali olarak atanan Ebubekir Hazım Tepeyran'a ait. Zara'nın Alevi-Kürt nüfusu Dersim'den tam 26 sene önce bir katliam ile yüz yüze gelmişti. Üstelik, zaman Milli Mücadele dönemiydi. Anadolu'nun desteğine her zamankinden çok ihtiyaç hissedildiği bir dönemdi.

'Koçgiri Katliamı' resmi tarihin pek görmek, göstermek istemediği olaylardandır. Tarihi yeniden okumak, yeni bir gözle okumak ve gerçeklerle yüzleşmek iyi olacak.

Hele de Onur Öymen'i dinledikten sonra...

Oral ÇALIŞLAR / Radikal

Linkleri Sadece Kayitli Uyelerimiz Gorebilir. Uye Olmak Icin Tiklayiniz...

Speare

__________________

daha neler neler var be peeh.

__________________

Ne varmış başka?? Yazın da bilelim.

__________________

yapılan işkenceler,göçe zorlanan halk, asimile edilmiş insanlar, vs vs vs. saymakla bitmez

__________________

Tarihte kurulmuş kaç kürt devleti varmış çok merak ettim


Bunlar palavra...

__________________

kürt devleti filan ben bilmem de, dersim halkı her zaman ezilmeye sindirilmeye çalışılmıştır tarih boyunca bunun bir çok örneği sergilenmiştir, yeri geldi kürtler yanlarına çekti yeri geldi türkler yanlarına çekti kime yakın gittilerse asıllarını kaybetmeye terkedildiler bir çoğu ana dilini bile konuşmayı bilmiyor bunlara bende dahilim.

__________________

Ben dersim diye bir yer tanımıyorum.

__________________

orası senin bileceğin iş beni bağlamaz.

__________________

Hiç bir milleti sevmiye bilirsiniz ama varlıklarını inkar edemezsiniz inkar etsenizde tarih her defasında bunu sizin karşınıza çıkarır, benim bildiğim mervani adında bir kürt devleti olduğu ve daha geniş bilgi için buyrunuz Linkleri Sadece Kayitli Uyelerimiz Gorebilir. Uye Olmak Icin Tiklayiniz... + olarak belki bilmemenizin nedeni okullarda okuduğunuz o tarih kitaplarında yazmamış olabilirler.

tabi olur.. Ben zaten sadece okuldaki tarih kitaplarını okudum

neyse kişisel anlama sokuyorsunuz.. Tartışma değeri kalmadı

__________________