Üçüncü İç Savaş (1946-49)

Japon işgali son bulunca anti-japon Milli Cephe dağıldı. Mao, bu dönemin baş çelişkisinin Çin halkı ile yerli gericilik (Kuomintang vs) ve onun ardındaki emperyalizm (ABD) arasında olduğunu söyler. Bu dönemde Mao, feodalizm ve emperyalizmin yanısıra "komprador kapitalizm"i de hedef gösterir, ama "genel olarak kapitalizmi (milli kapitalizmi)" değil, sadece "komprador kapitalizm"in kaldırılacağını vurgular.

Bu savaş 1949'da ÇKP'nin zaferiyle sonuçlandı ve Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu. Yenlgiye uğratılan Kuomintang lideri Çay Kay Şek Tayvan'a çekilip orada ABD yanlısı bir yönetim kurdu.

1949'da Çin komünistleri iktidara gelince kendileriyle birlikte Maoizm diye tanımlanan ve Marksizm olarak sunulan "yeni tür bir Marksizm" gündeme getirdiler. Aslında bu Stalnizmin bir çeşididir. Onun ayırt edici yönü "köylü tipi bir Marksizmi" temsil etmesi, kırsal ve askeri bir bakış içermesidir. Çin Devrimi kırlardan kentleri kuşatma stratejisi nedeniyle ortodoks-olmayan bir yol izledi ve Çin tecrübesi genel bir tarih görüşüne dönüştürülüp Çin'in sınırlarını aşan anlamlar yüklendi. Mao'nun karmaşık (Marksist tipte bir analiz ile Çin düşüncesi ve kültürünün kombinasyonu) düşüncesinde özgün olan bir husus da "çelişki" kavramıdır.

1926'da ÇKP'nin toplam üye sayısı altı-bin civarındadır. Tony Cliff'in verdiği rakamlara göre 1926 sonunda ÇKP üyelerini % 66'sı işçi, % 22'si aydın % 5'i köylü iken, partide işçi oranı 1928 sonunda % 10'a, 1930 sonunda sıfıra düşer. 1930'dan 49'a kadar ÇKP'nin sanayi işçisi üyesi hiç yok gibidir ve bu durum Mao'nun 1949 zaferinde sanayi işçi sınıfının hiç bir rol oynamadığına işarettir. ÇKP, Cliff'e göre Orta Çin eyaletlerindeki ihtilalci köylü hareketlerine dayanmış ve buralarda Çin Sovyet Cumhuriyeti'ni kurmuştur. Ama 1934'te buralarda askeri yenilgi alınca Kuzeybatıdaki Yenan'a çekildi ki, Çin'in sosyo-ekonomik bakımdan en geri olan bu bölgeleri Moğolistan ve Mançurya sınırındaydılar. Ülkenin tüm sanayi merkezleri Kuomintang kontrolündeydi.

Şehirlerin düşmesinden hemen sonra ise ÇKP liderleri herhangi bir işçi ayaklanmasını önlemeye çalışarak herkesin işinin başında olmasını bildirdiler. Buna uyan işçi sınıfı hareketsiz bekledi.