4- Avusturya Hukuku
Avusturya’da taraf isticvabı tali delil olarak 1983 yılına kadar kabul edilmekteydi. Bu tarihten sonra taraf isticvabı asli bir delil olarak kabul ediliyor.27
Avusturya hukukunda, taraf isticvabı ,taraf ifadesinin gerçeği yansıtmaması hakkında bir güvensizlik duyulmasına rağmen ,şekli bir delil olan ve uzun yıllarca usul hukuklarına hakim olan ,taraf yemininin yerini almıştır( Almanya’da da durum aynıdır).28
Yemin önceleri kesin delil olarak kabul ediliyordu. Avusturya hukukunda 19 uncu yy.ın sonlarına kadar,yemin,delil olarak yer almıştır. Ancak ,daha 17 inci yy.dan başlayarak yemin delili değerini kaybetmiş ve zamanla yerini isticvaba bırakmıştır. Bu gün Avusturya hukukunda,Alman hukukunda olduğu gibi, delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkesi caridir ve bu ilke çerçevesinde önceleri kesin delil olan yemin ,delilinin yerine isticvab delil olarak yer almıştır.29
Kıta Avrupa’sında ilk olarak Avusturya hukukunda ortaya çıkan taraf isticvabı kurumu önceleri tali bir delil olarak kabul ediliyordu(1895 tarihinde Avusturya usul kanununda isticvab yemin yerine tali bir delil olarak kabul edildi)30. Ancak önceleri tali bir delil olarak kabul edilen isticvab ,80 yıllık tecrübe sonucu ,isticvaba duyulan güvensizliğin abartıldığı,gerçeğin bulunması için hakimin delilleri serbestçe değerlendirmesinin yeterli olduğu ,talilik ilkesinin davayı uzattığı ve zorlaştırdığı anlaşıldığından, 1983 yılında yapılan değişiklikle,isticvabın taliliği kaldırıldı. İsticvab Avusturya Hukukunda artık asli bir delildir.31
1983 yılında yapılan değişiklikle Avusturya hukukunda isticvab artık asli bir delildir. Ve Avusturya Yargılama hukukuna hakim olan delillerin serbestçe değerlendirilmesi ilkesi çerçevesinde değerlendirilecektir.
Avusturya sistemi daha sonra, başta , Alman Medeni Usul Kanunu(yukarıda değindiğimiz 27.10.1933 tarihli değişiklik) olmak üzere pek çok usul kanunu tarafından benimsenerek,yemin delil olmaktan çıkarılıp,yerine isticvab çeşitli değişikliklerle delil olarak kabul edilmiştir.32 Ancak diğer delillerle aynı derecede düzenlenmesine rağmen en zayıf delil durumundadır.
Bu gün için davada bilgi kaynağı olarak kabul edilen tarafın isticvabının ,asli delil olarak Avusturya hukukunda kabulü, modern ispat hukuku konseptine de uydundur.Zira modern usul hukuklarında hâkimi şekli delillerle (şekli ispat-sıkı ispat) bağlı tutma terkedilmiştir.
|